Hãy tưởng tượng bạn đang đứng giữa nhà máy khổng lồ ở Fort Worth, bang Texas, Mỹ – nơi tiếng máy móc rền vang hòa quyện với mùi kim loại, dầu mỡ, xung quanh là những cỗ máy hạng nặng - hàng nghìn người làm việc suốt ngày đêm để lắp ráp tiêm kích đa năng tiên tiến nhất của quân đội Mỹ: F-35 Lightning II Joint Strike Fighter.
Hình ảnh dây chuyền sản xuất máy bay F-35 tại Fort Worth, Texas, Mỹ. Ảnh: Lockheed Martin
Cơ sở này, do Tập đoàn quốc phòng và hàng không vũ trụ Mỹ Lockheed Martin vận hành, trải dài hơn 1.600m và sản xuất hơn 150 máy bay mỗi năm.
Trong đó, F-35 là chương trình vũ khí đắt đỏ nhất thế giới, với chi phí trọn đời dự kiến hơn 2.000 tỷ USD. Trung bình, để hoàn thành một chiếc F-35, người Mỹ mất 18 tháng.
Trong thế giới quốc phòng và hàng không vũ trụ, nơi mỗi chiếc máy bay chiến đấu như F-35 Lightning II hay tên lửa đều mang trọng trách khổng lồ - an ninh quốc gia, người ta thường nghĩ rằng thành công chỉ đến từ những đột phá công nghệ vĩ đại hoặc ngân sách tỷ đô.
Nhưng Lockheed Martin – một trong những tập đoàn lớn nhất hành tinh – đã chứng minh điều ngược lại: Hiệu quả thực sự nằm ở những thay đổi nhỏ bé, lặng lẽ, hàng ngày.
"Điều kỳ diệu lạ lẫm" đó đến từ triết lý KAIZEN [改善: CẢI TIẾN LIÊN TỤC].
Trân trọng càng nhiều - Năng suất càng cao
Quay ngược trở lại đầu những năm 1990, khi ngành công nghiệp Mỹ đối mặt áp lực cạnh tranh khốc liệt, Lockheed Martin không chọn "đại tu" toàn bộ hệ thống hay cắt giảm nhân sự hàng loạt. Họ chọn Kaizen – triết lý Nhật Bản về cải tiến liên tục – như một người bạn đồng hành.
Không phải những cuộc cách mạng ồn ào, mà là hàng loạt Kaizen events nhỏ: Nhóm công nhân, kỹ sư, trưởng nhóm ngồi lại 3-5 ngày, quan sát quy trình cũ kỹ và tự hỏi: "Hôm nay chúng ta có thể làm tốt hơn một chút không?"
Mike Thompson (người sau này đảm nhận vị trí Quản lý vận hành sản xuất của Lockheed Martin), đứng dậy trong buổi Kaizen event và nói: "Mỗi ca làm, tôi phải đi bộ hơn 1.000m chỉ để lấy dụng cụ. Sao không để chúng ngay cạnh bàn lắp ráp?"
Cả nhóm cười, nhưng rồi họ thử ngay.
Chỉ trong hai ngày, họ thiết kế lại trạm làm việc. Kết quả? Thời gian di chuyển linh kiện từ lúc nhận hàng đến kho giảm từ 30 ngày xuống còn… 4 giờ.
Một thay đổi nhỏ, nhưng khi nhân lên hàng nghìn lần trên dây chuyền sản xuất F-16, nó góp phần tạo nên kỳ tích: Từ 1992 đến 1997, chi phí sản xuất giảm 38%, tồn kho cắt nửa (50%), thời gian giao máy bay từ 42 tháng rút xuống còn 21,5 tháng.
Quan trọng hơn, những cải tiến này trực tiếp góp phần giúp Lockheed Martin thắng thầu lớn, nổi bật là chương trình F-35 Lightning II Joint Strike Fighter dự kiến có chi phí trọn đời 2.000 tỷ USD (theo Businessinsider).
Ba chiếc máy bay chiến đấu F-35 Lightning II Joint Strike Fighter của Không quân Mỹ. Ảnh của Không quân Mỹ/Trung sĩ Madelyn Brown.
Những con số khô khan ấy thực chất kể câu chuyện về con người phía sau. Công nhân không còn phải di chuyển thừa thãi giữa các trạm, kỹ sư không còn chờ đợi linh kiện tồn kho, và cả đội ngũ cảm nhận được rằng ý kiến của mình thực sự quan trọng – không phân biệt cấp bậc.
Kaizen không chỉ mang lại hiệu suất; nó mang lại hạnh phúc trong công việc. Khi mỗi ngày đều có cơ hội làm tốt hơn một chút, nhân viên không còn thấy công việc là guồng quay vô tận.
Họ thấy mình là một phần của điều gì đó lớn lao hơn: Không chỉ chế tạo máy bay, mà còn hoàn thiện chính bản thân và quy trình xung quanh.
Đây là cách Kaizen mang lại sự công nhận lớn nhất cho nhà máy Fort Worth.
Kiến tạo kỳ tích "vô tiền khoáng hậu" tại Mỹ
Năm 2000, hàng nghìn nhân viên của Lockheed Martin tại Fort Worth đã ăn mừng việc nhận được Shingo Prize danh giá hạng mục Xuất sắc trong Sản xuất - Shingo Prize for Excellence in Manufacturing. Giải thưởng này - do Viện Shingo (Mỹ) tổ chức - đã được Tạp chí Business Week mệnh danh là "Giải Nobel dành cho ngành Sản xuất" vào đúng năm 2000.
Lockheed Martin khi đó là công ty lớn nhất và là nhà thầu hàng không vũ trụ đầu tiên của Mỹ nhận được giải Shingo Prize. Kết quả này đến từ những tiến bộ đáng kể trong việc áp dụng các nguyên tắc Kaizen sản xuất tinh gọn trong sản xuất máy bay chiến đấu F-16, F-22 và F-2.
"Giải thưởng này là kết quả của nhiều năm nỗ lực không ngừng của nhân viên Fort Worth, những người luôn theo đuổi cải tiến liên tục và sự hài lòng của khách hàng trong mọi khía cạnh hoạt động. Đây là sự công nhận chúng ta đang tiến bộ vững chắc trên con đường trở thành công ty máy bay quân sự tốt nhất thế giới" - Dain M. Hancock, khi đó là Chủ tịch Lockheed Martin, nhắn nhủ với hàng nghìn nhân viên của mình.
Tháng 5/2025, Nhật Bản nhận được các máy bay chiến đấu F-35 Lightning mới từ Mỹ. Ảnh: Scott Swofford/Bộ Quốc phòng Mỹ
Trong văn hóa của Lockheed Martin, điều ấn tượng không nằm ở con số hay giải thưởng. Nó nằm ở văn hóa mà Kaizen đã tạo ra.
Hơn ba thập kỷ sau, tinh thần ấy vẫn sống động. Trong chương trình LM21 Operating Excellence, các Kaizen event cho tiêm kích F-35 Lightning II đã giảm thời gian lắp ráp 20-26% ở nhiều công đoạn, và giảm di chuyển không cần thiết.
Lockheed Martin - Tập đoàn vừa báo cáo doanh thu cả năm 2025 đạt 75,0 tỷ USD, tăng 6% so với năm 2024 - gửi gắm thông điệp giản dị nhưng sâu sắc:
Vì vậy, dù bạn đang làm việc ở nhà máy lớn hay văn phòng nhỏ, hãy bắt đầu bằng một câu hỏi Kaizen đơn giản: "Hôm nay, mình có thể làm tốt hơn một chút không?" Câu trả lời có thể sẽ thay đổi cả cuộc đời bạn – và có khi, thay đổi cả một đế chế.
Trang Ly
