"Hầu hết các bạn ăn cắp phần mềm của tôi", Bill Gates thẳng thắn phàn nàn về tình trạng vi phạm bản quyền phần mềm cách đây nửa thế kỷ, khi cộng đồng máy tính cá nhân sao chép trái phép Altair BASIC.
Đây là một trong những khoảnh khắc hiếm hoi mà nhà sáng lập Microsoft công khai bày tỏ sự khó chịu, đặt nền móng cho cuộc tranh luận lâu dài về quyền sở hữu trí tuệ trong ngành công nghệ.
Bản gốc băng giấy chứa 8K BASIC cho máy tính MITS Altair 8800, do Bill Gates, Paul Allen và Monte Davidoff viết năm 1975. (Ảnh: Swtpc6800/Michael Holley)
Theo New York Times , bức thư ngỏ tháng 2/1976 của Bill Gates mô tả sự bất công khi Altair BASIC, sản phẩm thương mại đầu tiên của "Micro-Soft" do ông và Paul Allen viết cho máy MITS Altair 8800, bị sao chép và phân phối trắng trợn.
Altair 8800, với CPU Intel 8080 và bus S-100, khởi đầu cuộc cách mạng máy tính cá nhân năm 1975, trở thành biểu tượng của phong trào PC. Dù còn thô sơ, thiếu bàn phím và màn hình, thiết bị này vẫn tạo ra một cộng đồng sôi động, nơi phần mềm trở thành tài sản chung hơn là sản phẩm thương mại.
Bill Gates mở đầu thư bằng việc phân tích chi phí phát triển phần mềm, rồi bày tỏ thất vọng khi nhận phản hồi từ hàng trăm người dùng Altair BASIC nhưng " đa số chưa từng mua bản quyền" .
Wikipedia ghi nhận một bản Altair BASIC trước khi phát hành đã bị thành viên Câu lạc bộ Máy tính Homebrew sao chép bằng máy đục lỗ băng tốc độ cao, sau đó phát tán miễn phí kèm các dự án phần cứng.
Trong thư, Bill Gates viết: "Phần lớn các bạn đều ăn cắp phần mềm của tôi. Phần cứng phải trả tiền, nhưng phần mềm thì bị chia sẻ vô tội vạ. Ai quan tâm đến việc những người làm ra nó có được trả công hay không?".
Ông kêu gọi cộng đồng công bằng hơn, nhấn mạnh rằng chỉ khi người dùng chịu trả phí thì mới có thêm phần mềm chất lượng. Vị tỷ phú khẳng định nếu có sự ủng hộ, "Không gì khiến tôi hài lòng hơn việc thuê mười lập trình viên và đưa ra thị trường nhiều phần mềm tốt."
Bức thư không chỉ phản ánh sự bức xúc cá nhân mà còn trở thành một cột mốc lịch sử, định hình nhận thức về bản quyền phần mềm và mở đường cho sự phát triển của ngành công nghiệp phần mềm hiện đại.
