Vụ án của Tiêu Kiến Hải không chỉ là một câu chuyện lừa đảo cá nhân mà còn cho thấy những kẽ hở nghiêm trọng của thị trường tài chính ngầm khi lòng tham và niềm tin mù quáng gặp nhau trong một “vùng xám” quản lý.
“Thủ phủ làm giàu” và mặt tối phía sau
Hơn 40 năm qua, Thâm Quyến được xem là biểu tượng thành công của cải cách mở cửa Trung Quốc. Từ một làng chài hẻo lánh, nơi đây vươn mình thành trung tâm tài chính-công nghệ hàng đầu châu Á.
Dòng vốn đổ vào Thâm Quyến không ngừng gia tăng. Bất động sản, đầu tư tài chính, các mô hình “tiền đẻ ra tiền” liên tục nở rộ, thu hút hàng triệu người trẻ và nhà đầu tư từ khắp nơi.
Tuy nhiên, chính môi trường sôi động ấy cũng tạo ra đất sống cho các mô hình huy động vốn trá hình, tận dụng ranh giới mờ nhạt giữa tài chính-bất động sản-đầu tư cá nhân. Câu chuyện về Tiêu Kiến Hải vẫn được cư dân mạng quốc gia tỷ dân nhắc lại.
Sinh năm 1985 tại thành phố Sán Đầu (Quảng Đông), Tiêu Kiến Hải chỉ học hết cấp 2, sớm rời ghế nhà trường để mưu sinh. Không bằng cấp, không vốn liếng, anh ta gia nhập lĩnh vực môi giới bất động sản, rộng mở cơ hội tiếp xúc dòng tiền.
Nhờ khả năng ăn nói, nhanh nhạy với thị trường, Tiêu nhanh chóng hiểu rõ các “điểm nghẽn” trong giao dịch nhà đất, đặc biệt là phân khúc nhà cũ đang thế chấp ngân hàng.
Chính tại đây, anh ta phát hiện ra một nghiệp vụ tưởng như hợp pháp nhưng tiềm ẩn nhiều rủi ro: vốn cầu nối.
Tự “nâng cấp” thân phận: học vị giả, hình ảnh thật
Trong giao dịch nhà cũ, người bán thường cần tiền tất toán khoản vay ngân hàng để giải chấp, trước khi sang tên cho người mua. Khoản tiền ngắn hạn do bên thứ ba cung cấp được gọi là vốn cầu nối.
Do không chịu sự giám sát chặt chẽ như ngân hàng, các công ty cung cấp vốn cầu nối trở thành vùng xám tài chính, nơi lợi nhuận cao đi kèm rủi ro lớn.
Tiêu Kiến Hải thành lập công ty bất động sản Xuân Hồng, sau đó nhanh chóng mở rộng và nâng cấp thành một tập đoàn tài chính đa năng. Anh ta huy động vốn từ các nhà đầu tư với lãi suất thấp, rồi cho vay cầu nối với lãi suất cao hơn đáng kể để hưởng chênh lệch.
Khi thị trường còn nóng, mô hình này có lãi thật. Nhưng khi quy mô vốn vượt quá nhu cầu thực, trò chơi bắt đầu biến dạng.
Muốn vay tiền từ người lạ, đặc biệt là giới siêu giàu chỉ khả năng ăn nói là chưa đủ. Tiêu Kiến Hải hiểu rằng điều quan trọng nhất là xây dựng niềm tin.
Anh ta tự nhận mình là Thạc sĩ MBA Trường Kinh doanh Ngũ Đạo Khẩu (PBC School of Finance), Đại học Thanh Hoa, xuất hiện trong những bộ vest đắt tiền, nói chuyện như một doanh nhân thành đạt.
Văn phòng công ty được đặt tại khu Tiền Hải- khu tài chính mới đắt đỏ bậc nhất Thâm Quyến, với nội thất sang trọng, nhân viên chuyên nghiệp, tường treo đầy ảnh chụp cùng người nổi tiếng. Với nhiều nhà đầu tư, những chi tiết này đủ để xóa bỏ sự nghi ngờ ban đầu.
Từ thiện - “tấm vé thông hành” vào giới thượng lưu
Điểm then chốt giúp Tiêu Kiến Hải bước vào giới tinh hoa chính là từ thiện. Năm 2014, anh ta công khai quyên góp 10 triệu NDT (khoảng 38,6 tỷ đồng), tiếp tục lập quỹ từ thiện riêng, liên tục xuất hiện tại các sự kiện xã hội.
Hình ảnh doanh nhân giàu có, hào phóng, có trách nhiệm xã hội nhanh chóng được truyền thông lan tỏa. Nhiều doanh nhân, đại gia tài chính chủ động kết nối, coi Tiêu là “người cùng đẳng cấp”. Chính lớp vỏ đạo đức này đã khiến hàng loạt nhà đầu tư đánh mất cảnh giác.
Không hứa hẹn lợi nhuận phi thực tế, Tiêu Kiến Hải đưa ra mức 10%/năm, cao hơn gửi ngân hàng nhưng không quá cao để gây nghi ngờ.
Với người giàu, đó là cách tận dụng tiền nhàn rỗi. Với người trung lưu và người cao tuổi, đó là lời hứa “an toàn hơn cổ phiếu”.
Các sản phẩm còn được thiết kế riêng gồm gói lớn cho đại gia; gói ổn định cho người cao tuổi, kèm dịch vụ chăm sóc tận tình.
Có trường hợp một cụ bà tại Thâm Quyến đã rót 10 triệu NDT (khoảng 38,6 tỷ đồng) sau một lần tham quan công ty, hoàn toàn không bàn bạc với gia đình.
Trên thực tế, không có đủ dự án vốn cầu nối để hấp thụ lượng tiền khổng lồ mà Tiêu huy động. Tiền của người đến sau được dùng để trả lãi cho người đến trước (mô hình Ponzi điển hình).
Khi bất động sản hạ nhiệt, dòng tiền lập tức gặp trục trặc. Đến tháng 5/2019, hệ thống không thể duy trì.
Kết quả điều tra cho thấy Tiêu Kiến Hải đã huy động trái phép hơn 5,7 tỷ NDT (khoảng 22 nghìn tỷ đồng). Trong số đó, anh ta đã hoàn trả khoảng 4,1 tỷ NDT (gần 15,9 nghìn tỷ đồng) tiền gốc và chi trả 455 triệu NDT (khoảng 1,75 nghìn tỷ đồng) tiền lãi. Đáng chú ý, có 536 triệu NDT (hơn 2 nghìn tỷ đồng) đã bị tẩu tán ra nước ngoài và hiện vẫn chưa thể thu hồi.
Tháng 6/2020, Tiêu Kiến Hải bị bắt. Cơ quan chức năng đã phong tỏa tài sản có liên quan và yêu cầu các bị cáo trả lại các khoản thu nhập bất hợp pháp, nhưng phần lớn số tiền bị chiếm đoạt vẫn chưa thể thu hồi hoàn toàn cho nhà đầu tư đến thời điểm hiện tại.
Sự sụp đổ của tập đoàn Xuân Hồng không chỉ là dấu chấm hết cho một “siêu lừa” mà còn là lời cảnh tỉnh cho giới đầu tư: Khi một mô hình tài chính có vẻ quá hoàn hảo và hào nhoáng, đó thường là lúc rủi ro đang ở mức cao nhất.
Theo Sina
