Giữ gìn sức khỏe và sự minh mẫn là mục tiêu của hầu hết chúng ta khi về già. Tuy nhiên, có một nhóm người được gọi là "SuperAgers" (Những người siêu lão hóa) dường như đã làm chủ được điều này trong suốt cuộc đời, ngay cả khi đã ở tuổi xế chiều.
Thuật ngữ "SuperAgers" được các nhà nghiên cứu tại Đại học Northwestern (Mỹ) khởi xướng. Họ định nghĩa đây là "những người trên 80 tuổi nhưng có năng lực trí nhớ tương đương với những cá nhân trẻ hơn mình ít nhất ba thập kỷ". Đại học Northwestern cũng là một trong số ít các tổ chức trên thế giới có chương trình nghiên cứu chuyên sâu về hiện tượng "siêu lão hóa" này.
Các chuyên gia nhấn mạnh rằng, những người "siêu lão hóa" không đơn thuần chỉ là những người sống thọ. Điểm khác biệt cốt lõi nằm ở bộ não. Các nghiên cứu cho thấy não bộ của nhóm người này trông giống hệt như những người trẻ tuổi.
Cụ thể, theo cơ sở y khoa Northwestern Medicine (thuộc Trường Y Feinberg, Đại học Northwestern), nhóm SuperAgers có mức độ mất thể tích não ít hơn đáng kể so với những người chỉ đơn thuần là sống thọ. Chẳng hạn, một cụ già 87 tuổi có sức khỏe tốt có thể sở hữu bộ não tương xứng với tuổi thật, nhưng một "người siêu lão hóa" ở cùng độ tuổi lại có cấu trúc não trẻ trung hơn nhiều.
Tiến sĩ Tamar Gefen tại Trung tâm Thần kinh học Nhận thức và Bệnh Alzheimer Mesulam (Trường Y Feinberg), lưu ý: "Hiện tại chưa có bất kỳ 'mẹo' đặc biệt nào để trở thành một SuperAger".
"Giống như hầu hết các lộ trình lão hóa hay điều kiện sống, đó là sự kết hợp của sinh học, môi trường và nỗ lực cá nhân", bà nói. Tuy nhiên, theo Jennifer Ailshire, PGS lão khoa tại Đại học Nam California, nhóm người này thường hội tụ những phẩm chất nhất định.
"Chúng tôi coi SuperAgers là những người đạt ngưỡng 85 tuổi, tức là họ đã vượt qua tuổi thọ trung bình của thế hệ mình", bà Ailshire cho biết, thêm rằng một người "siêu lão hóa" không chỉ là người sống lâu, mà còn là người duy trì được mức độ ổn định cao về thể chất, nhận thức, tâm lý và các kết nối xã hội.
Cách mỗi cá nhân đạt được những phẩm chất này có thể rất khác nhau.
"Với một số người, đó là việc uống một vài ly bia vào buổi tối. Với người khác, đó là việc nói không với các thói quen xấu. Có những cụ vẫn đang điều hành các doanh nghiệp thành công, trong khi số khác đã nghỉ hưu từ nhiều năm trước", tiến sĩ Gefen chia sẻ. Điểm chung lớn nhất là hầu hết họ đều năng nổ trong các hoạt động xã hội hoặc tham gia vào các hoạt động liên tục và có ý nghĩa. Tuy nhiên vẫn luôn có những ngoại lệ.
Các thói quen đơn giản như làm vườn, làm đồ thủ công hoặc dọn dẹp nhà cửa cũng giúp kéo dài tuổi thọ. Ảnh: Globe Trender
Dù các nhà nghiên cứu khẳng định không có một lộ trình trực tiếp để trở thành một SuperAger, bạn vẫn có thể học hỏi 5 thói quen tích cực dưới đây từ họ để tăng cường chức năng nhận thức và thể chất khi về già:
Duy trì vận động cơ thể thường xuyên
"Nhiều nghiên cứu chứng minh rằng vận động hàng ngày liên quan mật thiết đến cả tuổi thọ và sự lão hóa khỏe mạnh", bà Ailshire nói, thêm rằng không dùng từ "tập thể dục" vì nhiều người thường mặc định nó là phải đến phòng gym hoặc chạy bộ. Thực tế, đó có thể chỉ là làm vườn, làm đồ thủ công hoặc dọn dẹp nhà cửa."
Ngay cả việc đi bộ cũng được tính là vận động. Chuyên gia Ailshire nhấn mạnh rằng điểm mấu chốt của các SuperAgers là tránh lối sống tĩnh tại. "Thật khó để chúng ta tránh việc ngồi nhiều khi đa số đều làm việc với máy tính. Nhưng những người siêu lão hóa thường rất năng động về thể chất và họ đã duy trì điều đó suốt cả cuộc đời", bà nói thêm.
Tích cực tham gia các hoạt động xã hội
Những người lão hóa một cách khỏe mạnh thường xuyên giao lưu xã hội, dù đó là dành thời gian cho bạn bè, gia đình, làm tình nguyện hay gặp gỡ đồng nghiệp.
Nghiên cứu cho thấy những người có kết nối xã hội mạnh mẽ thường sống thọ hơn, đồng thời có sức khỏe nhận thức và thể chất tốt hơn.
Giảm thiểu những căng thẳng có thể kiểm soát
Giữa guồng quay công việc, tiền bạc và các vấn đề gia đình, cuộc sống luôn tiềm ẩn áp lực. Tuy nhiên, để giữ cho trí não và cơ thể sắc bén, bạn cần giảm thiểu những căng thẳng không đáng có bằng mọi giá.
"Một số người siêu lão hóa nói rằng họ không bao giờ can dự vào những rắc rối (drama) của người khác, cố gắng kiềm chế cơn giận và sự căng thẳng", bà Ailshire chia sẻ. Bà cho biết ấn tượng khi họ chủ động tránh stress đến mức tối đa và không tự tạo ra áp lực cho chính mình.
Thử thách trí não
Kích thích nhận thức là yếu tố quan trọng để lão hóa khỏe mạnh. "Không bao giờ là quá muộn để học một ngôn ngữ mới, học chơi một nhạc cụ hoặc làm bất cứ điều gì thực sự thử thách trí tuệ của bạn", bà Ailshire gợi ý.
Tuy nhiên, chìa khóa là phải tìm thấy sự hứng thú. Tiến sĩ Gefen lưu ý rằng nếu một nhiệm vụ nào đó (như giải đố ô chữ) khiến bạn cảm thấy hoảng loạn hay mệt mỏi, hãy bỏ qua nó.
Dành thời gian cho những việc yêu thích
Dựa trên các tài liệu khoa học và những cuộc tiếp xúc trực tiếp, bà Ailshire đúc kết rằng những người cao tuổi khỏe mạnh là "những người đang làm những việc khiến họ cảm thấy hạnh phúc và thỏa mãn".
Tiến sĩ Gefen đồng tình: "Tùy thuộc vào điều kiện của mỗi người, lời khuyên là hãy tham gia vào các hoạt động có tính lôi cuốn, thú vị, tạo động lực và không gây căng thẳng".
(Theo Huffpost)
