Gan là cơ quan đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng như chuyển hóa dinh dưỡng, thải độc và điều hòa đường huyết. Khi cơ thể nạp quá nhiều đường, chất béo, gan sẽ tích trữ mỡ. Theo thời gian, tình trạng này dẫn đến viêm, xơ hóa và có thể tiến triển thành bệnh gan nghiêm trọng.
Gan nhiễm mỡ không hình thành chỉ sau một đêm mà tích tụ dần theo từng bữa ăn và thói quen sinh hoạt kém lành mạnh hàng ngày. Ngoài tình trạng béo phì, tiểu đường, chế độ ăn nhiều chất béo, kém lành mạnh là các yếu tố chính thúc đẩy bệnh ở người trưởng thành.
Ăn sáng vội vàng
Nhiều người bắt đầu ngày mới bằng cà phê kèm bữa sáng nhanh như bánh quy, bánh mì trắng hoặc ngũ cốc có đường. Những thực phẩm này chứa nhiều tinh bột tinh chế, hấp thu nhanh nên dễ làm đường huyết tăng đột ngột.
Khi lượng đường trong máu dư thừa, gan chuyển phần này thành mỡ để dự trữ. Nếu thói quen này lặp lại mỗi ngày, mỡ sẽ tích tụ dần trong gan, làm tăng nguy cơ gan nhiễm mỡ.
Tiêu thụ đồ uống có đường thường xuyên
Các loại đồ uống có đường như cà phê pha đường, nước tăng lực, nước trái cây đóng chai hay nước ngọt có gas là những nguồn đường bổ sung phổ biến. Đường dạng lỏng ít tạo cảm giác no, trong khi fructose chủ yếu được chuyển hóa tại gan, thúc đẩy sản xuất mỡ và làm nặng thêm tình trạng kháng insulin.
Tổ chức Y thế Thế giới (WHO) khuyến cáo nên hạn chế lượng đường bổ sung dưới 10% tổng năng lượng, lý tưởng là dưới 5% để bảo vệ sức khỏe.
Ăn tối muộn làm rối loạn chuyển hóa
Lịch làm việc kéo dài khiến nhiều người ăn tối muộn, thậm chí ăn thêm trong lúc làm việc ban đêm. Điều này làm rối loạn nhịp sinh học của cơ thể và ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa. Ăn muộn còn làm giảm độ nhạy insulin, khiến gan xử lý dinh dưỡng kém hiệu quả hơn. Khi kết hợp với thiếu ngủ còn làm tăng cảm giác thèm đồ ngọt, chất béo, tạo vòng lặp bất lợi cho sức khỏe gan.
Uống rượu bia
Uống nhiều rượu trong thời gian ngắn vẫn gây áp lực lớn lên gan. Khi bạn uống rượu, chất cồn (ethanol) đi vào cơ thể sẽ được gan xử lý. Trong quá trình này, nó tạo ra các chất độc (như acetaldehyde) có thể làm tổn thương trực tiếp tế bào gan. Khi kết hợp với tình trạng tích mỡ sẵn có, nguy cơ viêm gan và xơ hóa sẽ tăng lên đáng kể.
Ăn nhiều nhưng thiếu thực phẩm giàu protein
Nhiều người ăn thực phẩm giàu tinh bột và chất béo nhưng không cung cấp đủ protein chất lượng. Protein giúp duy trì khối cơ, cải thiện độ nhạy insulin. Khi thiếu protein và ít vận động, cơ thể dễ tích trữ năng lượng dưới dạng mỡ, bao gồm cả mỡ trong gan.
Ngồi lâu cả ngày
Gan nhiễm mỡ không chỉ liên quan đến ăn uống mà còn đến mức độ vận động. Nhiều người, đặc biệt là dân văn phòng thường, xuyên ngồi 8-10 giờ mỗi ngày, làm giảm tiêu hao năng lượng và tăng kháng insulin. WHO khuyến nghị người trưởng thành nên vận động ít nhất 150-300 phút mỗi tuần để hỗ trợ chuyển hóa đồng thời giảm tích tụ mỡ.
Gan nhiễm mỡ có thể đảo ngược ở giai đoạn sớm. Theo các chuyên gia, giảm 5-10% cân nặng có thể giúp cải thiện lượng mỡ trong gan. Duy trì chế độ ăn cân bằng, hạn chế đường và thực phẩm chế biến sẵn, tăng cường vận động cũng như ngủ đủ giấc đóng vai trò quan trọng.
(Theo Times of India)
