Cây tía tô có tên khoa học là Perilla ocymoides L., thuộc họ Hoa môi (Lamiaceae). Đây là loại rau - dược liệu quen thuộc, sinh trưởng nhanh, dễ chăm sóc và có thể thu hái nhiều lần.
Ở một số vùng miền tại Việt Nam, tía tô thậm chí đã được phát triển thành vùng nguyên liệu để sản xuất tinh dầu, dược liệu, mỹ phẩm và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Với gia đình, chỉ một chậu nhỏ cũng mang lại ít nhất 4 giá trị đáng chú ý.
Có sẵn rau tươi để ăn
Cây tía tô (Ảnh: Shutterstock).
Tía tô có mùi thơm đặc trưng, thường được ăn sống, dùng kèm bún, cháo, các món cuốn hoặc thái nhỏ cho vào nhiều món ăn của người Việt.
Ưu điểm của loại cây này là sinh trưởng khá nhanh. Tía tô được đánh giá là cây ít sâu bệnh, không đòi hỏi kỹ thuật chăm sóc quá phức tạp và có thể thu hoạch nhiều lứa trong năm.
Với một chậu đặt gần bếp hoặc ban công, gia đình có thể hái lượng lá vừa đủ mỗi khi cần thay vì phải mua cả bó rồi để héo trong tủ lạnh.
Làm thuốc khi cần
Tía tô từ lâu đã được sử dụng trong y học cổ truyền. Theo báo Sức khỏe và Đời sống, lá tía tô có vị cay, tính ôn, được dùng với mục đích tán hàn, giải biểu, hành khí và giải độc thức ăn từ cua cá.
Không chỉ lá, hạt tía tô (gọi là tô tử) cũng được dùng để trừ đờm, giảm ho; cành tía tô (gọi là tô ngạnh) cũng được dùng làm thuốc.
Những cách dùng quen thuộc trong dân gian gồm cháo tía tô khi cảm lạnh, tía tô kết hợp với gừng trong trường hợp buồn nôn, đau bụng do lạnh hoặc một số bài thuốc hỗ trợ giảm ho, đầy trướng.
Dù vậy, đây là dược liệu chứ không phải thực phẩm có thể sử dụng tùy ý để chữa bệnh. Theo báo Sức khỏe và Đời sống, người tự ra nhiều mồ hôi do biểu hư không nên dùng tía tô làm thuốc.
Có thể tận dụng để chăm sóc sắc đẹp
Nước lá tía tô (Ảnh: Seed Ville USA).
Tía tô chứa tinh dầu và nhiều hợp chất thực vật. Toàn bộ cây sau thu hoạch có thể được sử dụng làm nguyên liệu chiết xuất tinh dầu phục vụ ngành dược liệu, mỹ phẩm và chăm sóc sức khỏe.
Trong đời sống, lá tía tô cũng thường xuất hiện trong các cách chăm sóc da dân gian như nấu nước hoặc kết hợp trong chế độ ăn.
Tuy nhiên, không nên coi tía tô là phương pháp điều trị các vấn đề về da. Người có làn da nhạy cảm cần thận trọng khi dùng tinh dầu hoặc các chế phẩm đậm đặc trực tiếp trên da.
Cây tía tô tượng trưng cho bình an, may mắn trong phong thủy
Trong quan niệm phong thủy dân gian, tía tô được gắn với ý nghĩa bảo vệ, bình an và sức khỏe. Màu lá pha giữa xanh và tím được xem là biểu tượng của sự hài hòa, cân bằng.
Sức sống mạnh, khả năng mọc nhanh và liên tục cho lá mới cũng khiến tía tô được liên tưởng tới sự sinh sôi, phát triển và nguồn sinh khí dồi dào.
Vì vậy, một số người thích đặt chậu tía tô ở bếp, ban công, bệ cửa sổ hoặc gần lối vào nhà với mong muốn vừa tiện sử dụng, vừa tạo cảm giác tươi mới cho không gian.
Lưu ý khi trồng cây tía tô trong nhà
- Nên đặt cây gần cửa sổ hoặc ban công có nhiều ánh sáng.
- Dùng đất tơi xốp, giàu dinh dưỡng và thoát nước tốt.
- Giữ đất ẩm vừa phải nhưng tránh để chậu bị úng.
- Thường xuyên hái ngọn, tỉa cành để kích thích cây ra thêm lá mới.
- Nếu trồng để ăn, hạn chế sử dụng thuốc bảo vệ thực vật không cần thiết.
- Không tự ý dùng tía tô với liều lớn hoặc kéo dài như một phương thuốc chữa bệnh.
Tổng hợp
