Mầm gai hay nụ rồng gai là một loại rau mọc hoang, ẩn mình trong những khu rừng ở miền Bắc Việt Nam. Loại rau dại này có chồi non mập và lá mềm, hình dáng hơi giống củ ấu, thân có gai, thường được người dân hái địa phương ăn vào mùa xuân. Loại rau này được ví như "vua rau rừng" bởi giá trị dinh dưỡng cao. Theo đó, ngoài protein, chất béo, carbohydrate và axit hữu cơ, loại rau này còn chứa vitamin B1, vitamin B2, vitamin C, chất xơ thô, caroten, phốt pho, canxi, kẽm, magie, sắt, kali,... rất tốt cho cơ thể.
Không chỉ là món ăn ngon, tốt cho sức khỏe, nụ rồng gai còn có giá trị y học nhất định: có tác dụng bảo vệ gan, bồi bổ cơ thể, có tác dụng chữa bệnh tốt trong điều trị các chứng viêm cấp và mãn tính, suy nhược thần kinh. Người ta còn cho rằng loại rau này có công năng bổ khí, làm dịu thần kinh, cường tinh, bổ thận tráng dương.
Theo các chuyên gia Nhật Bản, vỏ và rễ của cây nụ rồng gai có tác dụng làm mạnh dạ dày. Nó cũng được người Nhật sử dụng để chữa bệnh tiểu đường, các bệnh về đường tiêu hóa và đặc biệt là ung thư dạ dày. Các chuyên gia cũng đã phát hiện ra rằng vỏ rễ có tác dụng bổ tim, tốt hơn cả nhân sâm. Thành phần chính của cây là xyloside và tổng hàm lượng saponin trong vỏ rễ của loại cây này gấp 3 lần củ nhân sâm.
Cũng vì những lợi ích mang lại cho sức khỏe con người, nụ rồng gai còn được mệnh danh là “bổ tựa nhân sâm". Loại rau này có thể dùng để ăn sống, chiên, xào, làm súp hoặc chế biến thành dưa chua với các hương vị khác nhau. Nó rất ngon và ngọt, mềm và thơm đậm đà hương vị.
Không chỉ ở Việt Nam, nụ rồng gai còn được ưa chuộng tại các nước như Nhật Bản, Hàn Quốc, Trung Quốc nhờ hương vị độc đáo và giá trị dinh dưỡng vượt trội so với các loại rau thông thường. Đặc biệt ở đất nước tỷ dân, nông dân có thể kiếm được cả trăm NDT/ngày chỉ nhờ lên núi hái thứ rau rừng này. Nếu hái không cẩn thận có thể dễ dàng bị gai đâm chảy máu. Dù vậy, đây là thực phẩm bổ dưỡng và thơm ngon nên được rất nhiều người Trung Quốc yêu thích và săn lùng.
Trước nhu cầu ngày càng tăng đối với loại chồi gai này, người Trung Quốc đã bắt đầu canh tác nhân tạo. Nhờ đó, giá cả loại rau này cũng đã dần ổn định và không còn quá đắt đỏ như trước. Tuy vậy, so với nhiều loại rau dại khác, chồi gai vẫn có mức giá tương đối cao. Trong những năm gần đây, giá mỗi ký chồi gai dao động từ 40 - 60 NDT (143.000 - triệu đến 250.000 đồng/kg).
