Trung Quốc đã trở thành quốc gia đầu tiên phê duyệt giao diện não - máy tính xâm lấn được bán thương mại. Đây là một cột mốc quan trọng trong cuộc đua toàn cầu nhằm kết nối trực tiếp não bộ con người với các hệ thống kỹ thuật số.
Thiết bị này được gọi là NEO, đã nhận được sự chấp thuận của Cục Quản lý Sản phẩm Y tế Quốc gia Trung Quốc và chuẩn bị bước vào giai đoạn sản xuất thương mại. Được phát triển bởi công ty khởi nghiệp Neuracle Technology có trụ sở tại Thượng Hải, hợp tác với các nhà nghiên cứu tại Đại học Thanh Hoa, thiết bị cấy ghép này đã ra mắt thị trường trước Neuralink của Elon Musk, vốn vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm lâm sàng mặc dù đã bắt đầu thử nghiệm trên người vào năm 2024.
Nhiều chuyên gia nhận định, dù Neuralink của Elon Musk nhận được sự chú ý truyền thông khổng lồ nhờ các đột phá kỹ thuật, nhưng chính Trung Quốc mới là bên giành chiến thắng trong chặng đua pháp lý để thương mại hóa sản phẩm.
Phương pháp vượt trội
Thành tựu này nhấn mạnh cách các lựa chọn kỹ thuật có thể định hình kết quả quản lý. Trong khi thiết bị cấy ghép N1 của Neuralink dựa trên các điện cực siêu mỏng được cấy trực tiếp vào vỏ não bằng phẫu thuật viên robot chuyên dụng, NEO lại áp dụng phương pháp ít xâm lấn hơn. Các cảm biến của nó được đặt trên màng cứng, màng bảo vệ bao quanh não, cho phép nó thu nhận tín hiệu thần kinh mà không cần xuyên qua mô não.
Thiết kế này giúp giảm thiểu các rủi ro liên quan đến chảy máu, phản ứng miễn dịch, tổn thương mô và sẹo lâu dài. Nhược điểm là thiết bị này thu nhận hoạt động sóng não tổng quát hơn thay vì các tín hiệu chi tiết ở cấp độ tế bào thần kinh mà các hệ thống xâm lấn hơn nhắm đến.
Phương pháp này giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ viêm nhiễm hoặc để lại sẹo trên các mô thần kinh nhạy cảm. Đây cũng là lý do giúp ca phẫu thuật cấy ghép chỉ kéo dài khoảng 90 phút và độ an toàn được đảm bảo ở mức cao nhất.
Hiện tại, NEO đang tập trung vào phục hồi chức năng y tế. Trong các thử nghiệm lâm sàng, bệnh nhân bị liệt đã sử dụng thiết bị cấy ghép để điều khiển một chiếc găng tay robot giúp họ thực hiện các công việc hàng ngày như cầm nắm đồ vật, ăn uống một cách độc lập. Công nghệ này nhằm hỗ trợ các bệnh nhân mắc các rối loạn thần kinh và vận động, một nhóm người lên đến hàng tỷ người trên toàn thế giới.
Sự chấp thuận này diễn ra trong bối cảnh các chính phủ và công ty công nghệ đang đầu tư mạnh vào giao diện não - máy tính, một lĩnh vực được dự báo sẽ phát triển thành ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ đô la trong thập kỷ tới. Các nhà nghiên cứu tin rằng công nghệ này cuối cùng có thể khôi phục khả năng vận động, giao tiếp và chức năng cảm giác cho những bệnh nhân khuyết tật nặng.
Tuy nhiên, ngoài lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, công nghệ này còn mang ý nghĩa rộng lớn hơn. Những người ủng hộ hình dung ra các hệ thống trong tương lai có thể cho phép tương tác trực tiếp với máy tính, giao tiếp kỹ thuật số chỉ bằng suy nghĩ và các hình thức hợp tác mới giữa con người và máy móc. Những khả năng đó đã thúc đẩy đầu tư từ cả Thung lũng Silicon và các chương trình nghiên cứu do nhà nước tài trợ trên toàn thế giới.
Chưa thể loại bỏ hoàn toàn các rủi ro
Đồng thời, các chuyên gia về quyền riêng tư và an ninh mạng đã cảnh báo rằng giao diện não - máy tính tiềm ẩn những rủi ro chưa từng có. Không giống như điện thoại thông minh hay thiết bị đeo được, cấy ghép thần kinh xử lý các tín hiệu được tạo ra trực tiếp từ não, làm dấy lên lo ngại về bảo mật dữ liệu, giám sát và khả năng lạm dụng thông tin nhận thức mang tính cá nhân cao.
Khi công nghệ não-máy tính chuyển từ phòng thí nghiệm nghiên cứu sang ứng dụng thương mại, các nhà quản lý sẽ phải đối mặt với thách thức cân bằng giữa lợi ích y tế mang tính đột phá với các vấn đề liên quan đến quyền riêng tư, bảo mật và bảo vệ khả năng nhận thức của con người.
