Xạ trị giảm đau cho người ung thư giai đoạn cuối

Xạ trị có thể tiêu tiêu diệt tế bào ung thư và thu nhỏ khối u di căn, giảm chèn ép, góp phần giảm đau cho người bệnh ung thư.

Ung thư giai đoạn cuối là tình trạng bệnh ung thư tiến triển rộng, khối u đã di căn tới nhiều bộ phận trên cơ thể, không còn khả năng điều trị triệt căn. Ở giai đoạn cuối, bệnh thường gây đau do khối di căn chèn ép dây thần kinh hoặc phá hủy cấu trúc xương, gây phản ứng viêm, kích thích thụ thể đau.

Người bệnh thường đau dữ dội hoặc âm ỉ kéo dài, khó ngủ, ăn uống kém, sức khỏe suy giảm nhanh. Đau cũng làm hạn chế vận động, ảnh hưởng đến khả năng tự chăm sóc bản thân của người ung thư.

ThS.BS Vương Ngọc Dương, Phó trưởng khoa Xạ trị, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, cho biết kiểm soát đau là một trong những mục tiêu hàng đầu trong điều trị ung thư, không riêng ung thư giai đoạn cuối.

Bác sĩ chỉ định xạ trị giảm đau khi phát hiện nguyên nhân gây đau là một hoặc nhiều tổn thương có khả năng đáp ứng với tia xạ. Tia xạ mang năng lượng cao, tiêu diệt tế bào ung thư, thu nhỏ khối u di căn đang xâm lấn xương và cột sống, góp phần giảm chèn ép và kích thích thần kinh.

Bác sĩ Dương cho biết xạ trị không có tác dụng giảm đau ngay lập tức, mà cần thời gian để khối u hoại tử, tiêu biến dần, thông thường mất vài tuần. Do đó, người bệnh vẫn cần kết hợp các loại thuốc giảm đau theo chỉ định để đạt được hiệu quả kiểm soát triệu chứng cao nhất.

Xạ trị giảm đau không nhằm mục đích tiêu diệt hoàn toàn khối u ung thư. Song phương pháp này có thể giúp người bệnh nâng cao chất lượng cuộc sống, giảm đau đáng kể trên thang đo đau, ngủ tốt hơn, ăn ngon hơn, trở lại vận động, kéo dài thời gian tự chăm sóc bản thân và sinh hoạt chung cùng gia đình.

Trước khi xạ trị, người bệnh được đánh giá toàn diện, bác sĩ khám lâm sàng, chấm điểm đau, dựa vào kết quả hình ảnh học như chụp cộng hưởng từ (MRI), cắt lớp vi tính (CT), cắt lớp positron (PET/CT) để xác định tổn thương đích cần xạ trị.

Tùy tình trạng và điều kiện thực tế, người bệnh được xạ trị theo phác đồ khoảng 5-10 buổi. Mỗi buổi xạ trị diễn ra trong khoảng 30 phút, phần lớn là thời gian chuẩn bị tư thế cho người bệnh, thời gian chiếu tia chỉ khoảng 2-3 phút. Sau xạ trị, người bệnh được theo dõi khoảng 30 phút và có thể ra về khi không phát hiện biến chứng, không cần nằm viện.

Bác sĩ Dương khuyến cáo người bệnh ung thư giai đoạn cuối nên tới bệnh viện có đơn vị ung bướu và xạ trị chuyên sâu để được đánh giá toàn diện và chỉ định điều trị phù hợp. Các phương pháp xạ trị công nghệ cao có thể góp phần giảm độc tính tới mô lành xung quanh, giảm đau đồng thời hạn chế tối thiểu biến chứng hoặc tác dụng phụ so với xạ trị giảm nhẹ truyền thống.