Vì sao sưng cánh tay sau phẫu thuật ung thư vú?

Tôi sưng cánh tay sau phẫu thuật ung thư vú. Vì sao tình trạng này xảy ra và làm thế nào cải thiện? (Ngọc Hà, 34 tuổi)

Trả lời

Mạch bạch huyết (bạch mạch) là hệ thống ống mỏng vận chuyển dịch bạch huyết. Hệ thống này bắt đầu từ các mao mạch nhỏ ở ngoại vi, thu gom dịch từ mô, đưa qua các hạch bạch huyết rồi đổ vào ống ngực trước khi trở về hệ tuần hoàn.

Phù bạch huyết là tình trạng một chi sưng to, nặng nề, thường ở bên từng phẫu thuật hoặc chấn thương. Bệnh có thể xuất hiện vài tháng sau mổ nhưng cũng có thể xảy ra sau nhiều năm tưởng như đã ổn định.

Trong phẫu thuật ung thư vú, bác sĩ thường phải can thiệp vào hạch bạch huyết vùng nách như nạo vét toàn bộ hạch nách khi hạch đã di căn hoặc sinh thiết hạch gác cửa. Nhiều người bệnh có di căn hạch nách còn được xạ trị bổ sung vào vùng này. Cả hai biện pháp đều có thể làm tổn thương hạch và mạch bạch huyết, khiến dịch từ cánh tay ứ đọng.

Can thiệp vào hạch nách càng nhiều, nguy cơ phù tay càng cao. Tỷ lệ phù bạch huyết cánh tay khoảng gần 30% ở người được nạo vét hạch nách, so với khoảng 5-6% ở người chỉ sinh thiết hạch gác cửa.

Ở giai đoạn sớm, dịch trong mô còn lỏng nên ấn vào da sẽ để lại vết lõm rõ. Nếu không được kiểm soát, ứ dịch kéo dài kích thích mô xơ và mô mỡ dưới da phát triển dày lên, sưng cứng.

Dịch và protein ứ đọng lâu ngày còn làm suy giảm miễn dịch tại chỗ, tạo môi trường thuận lợi cho vi khuẩn phát triển. Vì vậy, người bị phù tay dễ bị nhiễm trùng mô mềm tái phát hơn người bình thường.

Bạn nên đến bác sĩ chuyên khoa Vi phẫu Tạo hình để được chẩn đoán sớm cũng như có phương án điều trị phù mạch bạch huyết. Bác sĩ có thể chỉ định các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu như cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp bạch huyết bằng thuốc nhuộm huỳnh quang indocyanine (ICG).

Trước đây, phương pháp điều trị chủ yếu của phù bạch huyết là mang tất áp lực hoặc băng quấn ba lớp, kết hợp các bài tập vật lý trị liệu giúp dẫn lưu bạch huyết và người bệnh thường phải duy trì gần như suốt đời. Hiện nay, nhờ sự phát triển của kỹ thuật siêu vi phẫu tái tạo, người bệnh có thể được phẫu thuật để giảm thể tích sưng, phục hồi chức năng dẫn lưu bạch huyết sinh lý.

Người bệnh ung thư vú sau phẫu thuật nạo hạch nách nên thường xuyên theo dõi cánh tay bên mổ để kịp thời phát hiện các bất thường. Một số bệnh viện có sự phối hợp bác sĩ ung thư vú, vi phẫu, phục hồi chức năng và hệ thống kính vi phẫu độ phân giải cao, máy chụp huỳnh quang ICG để phát hiện, điều trị phù mạch bạch huyết hiệu quả lâu dài.

Khoa Ngoại Ung bướu, Trung tâm Ung bướu
Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP HCM