Ngày 5/9, dưới sự chứng kiến của đồng chí Vũ Hải Quân, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) và Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông (PTIT) ký kết thỏa thuận hợp tác phát triển trí tuệ nhân tạo trong giáo dục.
Trọng tâm hợp tác là nghiên cứu và làm chủ mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiếng Việt chuyên sâu cho giáo dục, phát triển Nền tảng Gia sư AI, đồng thời từng bước xây dựng mô hình đại học tích hợp AI toàn diện – AI-Native University.
Trong mô hình hợp tác, về phía VNPT, VNPT AI sẽ là đơn vị chủ trì về công nghệ lõi, đảm nhiệm nghiên cứu, phát triển và đưa các năng lực AI vào môi trường giáo dục thực tiễn. PTIT đóng góp thế mạnh về nghiên cứu chuyên ngành, dữ liệu giáo dục, chuẩn sư phạm, phương pháp đánh giá và môi trường đào tạo để kiểm chứng, hoàn thiện công nghệ.
Giáo dục cần một AI không chỉ "biết", mà phải "đúng"
Giáo dục đặt ra tiêu chuẩn đặc biệt cao đối với trí tuệ nhân tạo. Một gia sư AI không thể chỉ tạo ra câu trả lời nghe có vẻ hợp lý. Hệ thống phải đúng kiến thức, đúng logic, bám sát chương trình, phù hợp với trình độ người học và có khả năng giải thích vì sao một lời giải đúng hoặc sai.
Bởi vậy, thách thức của AI trong giáo dục không đơn thuần là xây dựng một mô hình có thể trả lời nhiều câu hỏi. Quan trọng hơn là phải kiểm soát được AI lấy kiến thức từ đâu, suy luận như thế nào và kết quả cuối cùng có đủ tin cậy để đưa đến người học hay không.
Đây cũng là những bài toán VNPT AI được đầu tư nghiên cứu trong quá trình phát triển và làm chủ các mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt và AI Agents, phát huy từ kinh nghiệm phát triển và triển khai hơn 100 mô hình AI , trải rộng từ công nghệ tiếng nói, xử lý ngôn ngữ tự nhiên, thị giác máy tính, dữ liệu lớn.
VNPT AI phát triển các LLM tiếng Việt ở nhiều quy mô để phù hợp với từng yêu cầu triển khai, trong đó mô hình lớn nhất đạt tới hàng trăm tỷ tham số. Đến nay, hệ thống đã xử lý hơn 1.800 tỷ token, phục vụ các bài toán thực tế trong tài chính – ngân hàng, bảo hiểm, viễn thông, khu vực công và nhiều lĩnh vực khác.
Điểm VNPT AI tập trung không chỉ là quy mô mô hình, mà còn là những yếu tố có ý nghĩa trực tiếp khi đưa AI vào thực tế, gồm khả năng suy luận, chất lượng đầu ra và hiệu quả vận hành.
Một trong những bài toán quan trọng của các mô hình là làm thế nào để hệ thống không chỉ đưa ra đáp án, mà còn có thể nhận biết quá trình suy luận sai từ bước nào.
VNPT AI phát triển phương pháp cho phép LLM tự động kiểm tra chuỗi suy luận toán học, xác định bước xuất hiện lỗi và phân loại nguyên nhân gây sai. Phương pháp này đã được công bố tại AI4Math 2026 trong khuôn khổ ICML 2026 (Hội nghị hạng A* về Học máy, học sâu và các phương pháp AI hiện đại), và là một trong hai mô hình đạt điểm cao nhất.
Khả năng này đặc biệt có ý nghĩa trong bài toán Gia sư AI. Thay vì chỉ nói với học sinh rằng "đáp án sai", Gia sư AI có thể tiến gần hơn tới cách một giáo viên thực sự hướng dẫn, xác định học sinh sai ở bước nào và giúp người học hiểu nguyên nhân của lỗi.
Mặt khác, ở quy mô trường học, một môn học có thể có hàng trăm giáo trình, tài liệu tham khảo, bài giảng và nguồn kiến thức khác nhau. Nếu hệ thống đơn thuần tìm kiếm rồi ghép thông tin, kết quả có thể bị bỏ sót, trùng lặp, thiếu nhất quán, thậm chí xuất hiện những nội dung mâu thuẫn giữa các nguồn.
VNPT AI đảm nhiệm nghiên cứu, phát triển công nghệ lõi cho môi trường giáo dục thực tế tại PTIT.
Để giải quyết bài toán này, VNPT AI đã phát triển phương pháp kết hợp nhiều AI Agent với đồ thị tri thức, cho phép hệ thống đọc và tổng hợp thông tin từ nhiều tài liệu thay vì xử lý từng nguồn một cách rời rạc. Theo đó, giá trị của công nghệ nằm ở khả năng giúp AI đối chiếu nhiều nguồn, giảm bỏ sót thông tin, hạn chế trùng lặp và nhận diện những nội dung có khả năng mâu thuẫn.
Phương pháp cũng được công bố trên tạp chí quốc tế hạng Q1 - Neural Computing & Applications 2026. Khi được đưa vào Gia sư AI, năng lực này cho phép hệ thống khai thác một khối lượng lớn giáo trình và học liệu nhưng vẫn hướng tới duy trì một nền tri thức thống nhất, có căn cứ và có khả năng kiểm chứng.
Từ Gia sư AI tới trường đại học vận hành cùng AI
Phạm vi hợp tác giữa VNPT và PTIT không dừng ở Gia sư AI. Hai bên hướng tới xây dựng mô hình đại học tích hợp AI toàn diện – AI-Native University , nơi AI sẽ hỗ trợ nhiều hoạt động từ đào tạo, nghiên cứu, khảo thí đến quản trị điều hành và dịch vụ sinh viên.
Hợp tác này cũng thể hiện rõ mô hình "3 Nhà" – Nhà nước, Nhà trường và Doanh nghiệp, kết nối định hướng của Nhà nước, năng lực nghiên cứu – đào tạo của Nhà trường và thế mạnh công nghệ, triển khai của Doanh nghiệp để đưa AI vào giải quyết các bài toán thực tiễn của giáo dục và xã hội.
Nếu Gia sư AI giải quyết một điểm chạm cụ thể trong quá trình học tập, AI-Native University đặt ra một bài toán lớn hơn. Ở đó, giảng viên có thêm công cụ để thiết kế và cá nhân hóa hoạt động đào tạo; sinh viên có một trợ lý học tập có thể đồng hành theo nhu cầu; nhà nghiên cứu có thể khai thác tri thức và dữ liệu hiệu quả hơn; còn nhà trường có thể sử dụng AI để hỗ trợ quản trị, ra quyết định và cung cấp dịch vụ.
Trong mô hình này, PTIT đóng vai trò là môi trường nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai thực tế, nơi các năng lực AI được kiểm chứng trực tiếp trên các bài toán của giáo dục đại học, phát huy các lợi thế về đội ngũ giảng viên, chuyên gia, dữ liệu học thuật, chuẩn sư phạm và hệ sinh thái đào tạo công nghệ.
Ở chiều ngược lại, VNPT phát huy năng lực về công nghệ lõi AI đã được kiểm chứng thực tế, cùng hạ tầng tính toán và kinh nghiệm triển khai các nền tảng số ở quy mô lớn để nghiên cứu, phát triển và từng bước đưa các mô hình AI vào vận hành. VNPT AI là đơn vị đầu mối về công nghệ, tập trung vào các năng lực như mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, AI Agents, quản trị tri thức, xử lý dữ liệu và các nền tảng AI dùng chung.
