Sắc đỏ hiện diện dày đặc trong không gian Tết Nguyên đán ở Việt Nam (Ảnh: PV).
Các nghiên cứu trong lĩnh vực tâm lý học và khoa học thần kinh ghi nhận, màu đỏ được xem là một trong những gam màu có mức độ kích thích thị giác cao, thường gắn với sự gia tăng mức độ tỉnh táo và khả năng chú ý.
Màu đỏ và phản ứng sinh học của con người
Theo American Psychological Association (Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ), màu sắc có thể ảnh hưởng đến hoạt động của hệ thần kinh tự chủ.
Trong đó, màu đỏ thường gắn với sự gia tăng của nhịp tim, huyết áp, những phản ứng này liên quan đến hệ thần kinh giao cảm, hệ thống giúp cơ thể thích nghi và phản ứng trước các kích thích từ môi trường.
Khi tiếp xúc với màu đỏ trong thời gian ngắn, con người có xu hướng phản ứng nhanh hơn và tập trung hơn so với khi ở trong không gian sử dụng các gam màu lạnh.
Theo các phân tích trong lĩnh vực khoa học tiến hóa, khả năng con người phản ứng mạnh với màu đỏ có thể liên quan đến thích nghi sinh học.
Trong môi trường tự nhiên, sắc đỏ thường gắn với những tín hiệu quan trọng như máu, lửa, trái cây chín hoặc dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm. Việc nhận diện nhanh các tín hiệu này giúp tăng khả năng sinh tồn.
Khi sắc đỏ xuất hiện trong bối cảnh lễ hội, nơi không tồn tại mối đe dọa thực tế, phản ứng sinh học này có thể được cảm nhận dưới dạng trạng thái hưng phấn, sôi động hoặc gia tăng năng lượng tinh thần.
Ngoài ra, màu đỏ được sử dụng phổ biến trong những bối cảnh cần thu hút sự chú ý, từ biển báo giao thông đến các hoạt động truyền thông.
Sắc đỏ và tâm lý "khởi đầu mới"
Trong những ngày Tết Nguyên đán, sắc đỏ xuất hiện đúng vào thời điểm mang tính chuyển giao giữa năm cũ và năm mới.
Dưới góc nhìn khoa học, cảm giác phấn khởi mà nhiều người trải nghiệm trong không gian ngập sắc đỏ có thể được lý giải như kết quả của sự cộng hưởng giữa tác động sinh học của màu sắc và ý nghĩa xã hội của thời điểm năm mới.
Theo tạp chí Scientific American, màu sắc chỉ là một trong nhiều yếu tố tham gia vào quá trình, nhưng có thể đóng vai trò "khuếch đại" cảm xúc khi xuất hiện trong bối cảnh phù hợp.
Theo Verywell Mind, việc con người cảm thấy lạc quan hơn trong không gian lễ hội nhiều sắc đỏ phần lớn bắt nguồn từ bối cảnh tâm lý chung của dịp lễ và kỳ vọng xã hội đi kèm, thay vì một tác động mang tính "siêu nhiên" của bản thân màu sắc.
Có thể nói, sắc đỏ vừa là một yếu tố thị giác có khả năng kích thích não bộ, vừa là một ký hiệu văn hóa được bồi đắp qua nhiều thế hệ.
Trong không khí Tết Việt Nam, màu đỏ vì thế không chỉ đóng vai trò trang trí, mà còn góp phần định hình trải nghiệm cảm xúc chung, gắn với cảm giác khởi đầu, hy vọng và sự gắn kết cộng đồng – những giá trị cốt lõi đã làm nên ý nghĩa của dịp năm mới.
