Mới đây, lực lượng chức năng Hà Nội phát hiện một cơ sở sản xuất tới 300kg giò chả có chứa hàn the, loại hóa chất bị cấm trong chế biến thực phẩm.
Theo khai nhận, cơ sở này đã sử dụng hàn the từ năm 2022 để làm giò chả giòn hơn, chống ôi thiu, và đã đưa ra thị trường khoảng 300 tấn sản phẩm trong thời gian hoạt động.
Sự việc một lần nữa gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ hóa chất độc hại âm thầm tồn tại trong những món ăn quen thuộc.
Vì sao hàn the từng bị lạm dụng trong giò chả
TS Vũ Thị Tần, chuyên gia hóa học cho biết, hàn the (borax) là một loại muối vô cơ, có dạng tinh thể trắng, không mùi, không vị. Chất này thường được dùng trong công nghiệp sản xuất chất tẩy rửa, men gốm, thủy tinh hoặc thuốc trừ sâu.
Giò chả là món ăn quen thuộc trong dịp Tết (Ảnh: Getty).
“Trong thực phẩm, hàn the có tác dụng làm tăng độ dai, giòn, giữ cấu trúc đẹp và hạn chế ôi thiu. Chính vì vậy, một số cơ sở sản xuất đã lén sử dụng chất này để tạo hình thức bắt mắt, kéo dài thời gian bảo quản”, TS Tần cho biết.
Tuy nhiên, hàn the không có giá trị dinh dưỡng và bị cấm sử dụng trong thực phẩm do độc tính đối với cơ thể người.
Theo chuyên gia, nguy hiểm của hàn the nằm ở chỗ không gây ngộ độc cấp tính rõ ràng, nên nhiều người có thể sử dụng trong thời gian dài mà không nhận ra tác hại. Chất này có thể tích lũy dần trong cơ thể, đặc biệt ở gan, thận, não và mô thần kinh.
Việc sử dụng thực phẩm chứa hàn the lâu dài có thể gây rối loạn tiêu hóa, giảm khả năng hấp thu dưỡng chất, tổn thương gan thận và ảnh hưởng đến hệ thần kinh. Trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người có bệnh nền là những nhóm dễ bị tác động hơn.
Trong trường hợp tiêu thụ lượng lớn, hàn the còn có thể gây ngộ độc cấp tính với các biểu hiện như buồn nôn, tiêu chảy, đau bụng, xuất huyết tiêu hóa, chóng mặt, co giật hoặc tụt huyết áp.
Nhận diện giò chả nghi có hàn the qua dấu hiệu cảm quan
TS Vũ Thị Tần cho biết, việc nhận biết bằng mắt thường không thể chính xác hoàn toàn, nhưng người tiêu dùng vẫn có thể lưu ý một số dấu hiệu nghi ngờ.
Dai giòn bất thường
Giò chả làm đúng cách thường mềm, dai vừa phải, có vị ngọt tự nhiên của thịt. Nếu miếng giò quá giòn, đàn hồi mạnh như cao su, nhai lâu vẫn khó đứt, cần thận trọng.
Mặt cắt mịn, bóng, đồng đều lạ thường
Giò lụa tự nhiên có mặt cắt mịn nhưng vẫn hơi ẩm, đôi khi có lỗ xốp nhỏ. Nếu bề mặt láng mịn, bóng, đồng nhất như nhựa, đó có thể là dấu hiệu bị can thiệp phụ gia.
Để lâu vẫn giữ độ giòn cứng
Giò chả thông thường khi để ở nhiệt độ thường sẽ mềm dần và dễ bở. Nếu sản phẩm để lâu vẫn giòn cứng, khó bở, người tiêu dùng nên cảnh giác.
Cảm giác ăn khô, thiếu độ thơm tự nhiên
Giò chả ngon thường thơm nhẹ, vị ngọt của thịt. Loại nghi có hàn the có thể cho cảm giác khô, cứng, dai mịn nhưng kém thơm.
TS Vũ Thị Tần nhấn mạnh: “Không thể phân biệt hoàn toàn giò chả có hàn the chỉ bằng mắt thường. Những dấu hiệu trên chỉ giúp nhận biết sản phẩm đáng nghi, còn kết luận chính xác phải dựa vào kiểm nghiệm”.
Theo TS Tần, người tiêu dùng có thể thử bằng một số cách đơn giản:
Dùng nước nghệ:
- Nghiền mẫu giò rồi trộn với một ít nước ấm.
- Lọc lấy phần nước (nước chiết) từ mẫu giò.
- Chuẩn bị “nước nghệ”: Giã nghệ tươi để lấy nước (hoặc hòa bột nghệ với một chút nước).
- Nhỏ nước nghệ vào phần nước mẫu giò đã lọc.
Kết quả: Nếu hỗn hợp chuyển sang màu cam - đỏ hoặc đỏ gạch, thì mẫu có khả năng chứa hàn the (borax).
Dùng giấy nghệ
Nếu giấy chuyển từ màu vàng sang đỏ cam, có thể có sự hiện diện của hàn the.
Tuy nhiên, những phương pháp này chỉ mang tính tham khảo. Cách an toàn nhất vẫn là lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng.
