Trong những năm cuối đời, Gia Cát Lượng gặp phải đối thủ rất mạnh là Tư Mã Ý nhà Tào Nguỵ. Có những thời điểm, gần như vị quân sư này nắm chắc phần thắng trong tay nhưng lại thất bại ở phút chót chỉ vì một trận mưa bất chợt.
Trong lần Bắc phạt thứ 5 (năm 234),Gia Cát Lượng đóng quân ở gò Ngũ Trượng. Thời điểm này, tình hình sức khoẻ của ông rất xấu. Tư Mã Ý dự đoán được điều đó nên cố thủ không ra đánh, kiên quyết đợi cho đối phương kiệt quệ.
