Gối biến dạng, không thể nhấc nổi chân
Thạc sĩ, bác sĩ nội trú Nguyễn Viết Hùng, Khoa Chấn thương Chỉnh hình, Phẫu thuật Tạo hình và Y học thể thao, Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an) cho biết, đi bộ là hình thức vận động an toàn, giúp cải thiện chức năng tim mạch, tăng hiệu quả sử dụng oxy và hỗ trợ điều hòa chuyển hóa.
Người duy trì thói quen này đều đặn giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh mạn tính như tăng huyết áp, đái tháo đường hay rối loạn mỡ máu.
Về cơ sinh học, đi bộ tạo lực tác động lên khớp thấp hơn nhiều so với chạy, giảm tải cho sụn khớp, đặc biệt phù hợp với người trung niên, cao tuổi hoặc có nguy cơ thoái hóa khớp. Đi bộ còn giúp duy trì sức mạnh cơ, cải thiện thăng bằng, tăng khả năng phối hợp vận động và hỗ trợ phục hồi chức năng.
Tuy nhiên, không phải cứ đi bộ càng nhiều, càng nhanh thì càng tốt. Thậm chí có những người đã phải nhập viện vì đi bộ sai cách.
Ông N.V.T. (58 tuổi, Hà Nội) là ví dụ điển hình. Người đàn ông này đến khám trong tình trạng hai khớp gối sưng tấy, đau nhức dữ dội và gặp rất nhiều khó khăn khi vận động.
Qua khai thác tiền sử, với mong muốn nhanh chóng giảm chỉ số đường huyết và mỡ máu, ông T. đã đột ngột tăng quãng đường đi bộ từ 3km lên 7km mỗi ngày, đồng thời cố gắng bước thật nhanh.
Chỉ sau 5 ngày ép bản thân tập luyện quá độ, hai gối ông bắt đầu biến dạng sưng đau. Kết quả thăm khám cho thấy bệnh nhân bị viêm quá tải gân bánh chày và tổn thương sụn khớp gối nghiêm trọng do gia tăng cường độ vận động đột ngột, khiến hệ cơ xương khớp không kịp thích nghi.
5 sai lầm thường mắc phải khi đi bộ
PGS.TS.BS Nguyễn Thị Kim Liên, Trưởng Khoa Phục hồi chức năng - Bệnh viện Việt Đức (Hà Nội) chỉ ra 5 sai lầm phổ biến khiến người đi bộ dễ gặp sự cố khớp gối:
Tăng quãng đường và tốc độ quá nhanh: Cố gắng đi thật nhiều hoặc tăng tốc độ đột ngột ngay từ những ngày đầu khiến cơ bắp và khớp gối bị quá tải, dẫn đến tổn thương gân và sụn khớp.
Sải bước quá dài để cố đi nhanh hơn: Nhiều người nghĩ rằng muốn đi bộ nhanh thì cần bước thật dài. Tuy nhiên, việc liên tục rướn chân về phía trước có thể khiến bàn chân tiếp đất quá xa trọng tâm cơ thể, làm thay đổi cơ chế vận động và tăng lực hãm tác động lên chân.
Khi sải bước quá dài, đầu gối có thể phải chịu tải lớn hơn ở thời điểm bàn chân chạm đất. Nếu tình trạng này lặp lại trong thời gian dài, người tập dễ cảm thấy mỏi hoặc đau quanh khớp gối, đặc biệt khi đi bộ lâu hay trên bề mặt cứng.
Đi lệch dáng, dồn lực không đều lên hai chân: Một số người có thói quen nghiêng người về một bên, bước chân không đều hoặc dồn phần lớn trọng lượng lên một chân khi di chuyển.
Tình trạng này có thể xuất phát từ sự chênh lệch sức mạnh cơ bắp, hạn chế vận động ở khớp háng, chấn thương cũ hoặc thói quen đi lại hình thành trong thời gian dài.
Khi cơ thể liên tục phân bổ lực không đồng đều, một bên chân có thể phải làm việc nhiều hơn. Người tập cũng có thể vô tình thay đổi tư thế để tránh cảm giác khó chịu ở một vị trí, từ đó tạo ra kiểu vận động bù trừ.
Đi xuống dốc quá nhanh, bước chân thiếu kiểm soát: Đi bộ xuống dốc thường tạo áp lực khác với đi trên đường bằng. Khi cơ thể di chuyển xuống thấp, các cơ ở đùi phải hoạt động để kiểm soát tốc độ và giữ cơ thể không đổ về phía trước. Đầu gối vì thế có thể chịu tải đáng kể, nhất là khi địa hình dốc, mặt đường trơn hoặc người đi mang theo hành lý nặng.
Chọn giày không phù hợp với bàn chân và địa hình: Giày đi bộ có ảnh hưởng đến cảm giác thoải mái và độ ổn định khi vận động. Một đôi giày quá chật có thể gây khó chịu, trong khi giày đã mòn, mất độ ổn định hoặc không phù hợp với địa hình có thể làm tăng nguy cơ bước hụt và mất thăng bằng. Ngược lại, chọn giày chỉ vì đế thật mềm hoặc thật dày cũng không bảo đảm đầu gối sẽ được bảo vệ tốt hơn.
