"Cử chỉ thiện chí"
Sắp tới Trung Quốc sẽ gửi một cặp gấu trúc khổng lồ đến Atlanta, Mỹ - một động thái được các nhà quan sát mô tả là "cử chỉ thiện chí" trước chuyến thăm dự kiến của Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh vào tháng sau, trong bối cảnh căng thẳng kéo dài giữa 2 cường quốc trên nhiều lĩnh vực, từ thương mại đến an ninh, SCMP đưa tin.
Ngày 24/4, Hiệp hội Bảo tồn Động vật Hoang dã Trung Quốc cho biết cặp gấu trúc Ping Ping và Fu Shuang sẽ lên đường tới Mỹ theo thỏa thuận bảo tồn có thời hạn 10 năm được ký kết với Sở thú Atlanta vào năm ngoái.
Truyền thông nhà nước Trung Quốc nhận định thông báo này như một nỗ lực nhằm nối dài 'sợi dây liên kết gấu trúc' giữa nhân dân hai nước Trung - Mỹ, đồng thời thúc đẩy hợp tác về đa dạng sinh học.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc Quách Gia Khôn cho hay: “Gấu trúc là quốc bảo của Trung Quốc, đóng vai trò như những đại sứ và cầu nối cho tình hữu nghị toàn cầu”.
"Chúng tôi tin rằng giai đoạn mới trong hợp tác bảo tồn gấu trúc Trung-Mỹ sẽ tăng cường sức khỏe và phúc lợi cho gấu trúc. Nó cũng sẽ củng cố khả năng của chúng tôi trong việc bảo vệ các loài bị đe dọa và góp phần vào nỗ lực bảo tồn đa dạng sinh học toàn thế giới, đồng thời thúc đẩy tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước".
Đăng tải thông báo trên trang web, Sở thú Atlanta bày tỏ sự vui mừng khi được đón cặp gấu trúc từ Thành Đô.
"Chúng tôi rất nóng lòng được gặp Ping Ping và Fu Shuang, đồng thời chào đón các thành viên, du khách và cộng đồng trở lại để tận hưởng niềm vui kỳ diệu cùng gấu trúc", Chủ tịch kiêm Giám đốc điều hành sở thú Raymond King cho biết.
Cả hai bên đều chưa xác định ngày cụ thể cặp gấu trúc này sẽ đến Mỹ.
Tín hiệu của Trung Quốc
Trong nhiều thập kỷ, Bắc Kinh đã sử dụng việc trao đổi gấu trúc như một hình thức "ngoại giao mềm" và biểu tượng của thiện chí, giáo sư quan hệ quốc tế tại Đại học Nhân dân Shi Yinhong nhận định.
"Từ góc độ của Trung Quốc, việc tặng gấu trúc là tín hiệu của tình hữu nghị, trong khi việc từ chối cho mượn hoặc triệu hồi chúng về nước thể hiện sự thiếu thiện chí, hoặc thậm chí là đối đầu", ông Shi nói.
Gấu trúc ở Sở thú Atlanta năm 2024. Ảnh: Kelly Bowman/CNN
Thông báo mới nhất này đánh dấu sự hồi sinh của chương trình gấu trúc lâu đời tại Sở thú Atlanta, vốn bắt đầu từ năm 1999 và vừa kết thúc vào năm 2024.
Cặp gấu trúc trước đó, Lun Lun và Yang Yang, đã sinh được 7 gấu trúc con và hỗ trợ các nghiên cứu sâu rộng trước khi trở về Trung Quốc vào tháng 10/2024 khi thỏa thuận 25 năm kết thúc.
Nhờ những nỗ lực bảo tồn trong nhiều thập kỷ, bao gồm bảo vệ môi trường sống và thiết lập hệ thống Công viên Quốc gia Gấu trúc, loài này đã được chuyển từ danh mục "nguy cấp" sang "sắp nguy cấp" trong Danh lục Đỏ của IUCN năm 2016.
Theo thống kê chính thức, khoảng 72% quần thể gấu trúc hoang dã (ước tính khoảng 1.864 cá thể trong cuộc khảo sát năm 2014) hiện đang được bảo vệ tại 67 khu bảo tồn ở Trung Quốc.
Theo giáo sư Shi, từ quan điểm của Bắc Kinh, những động thái như ngoại giao gấu trúc được coi là cử chỉ tích cực, nhằm mở đường cho chuyến thăm sắp tới của ông Trump và chuyến thăm đáp lễ dự kiến của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tới Mỹ.
"Thực tế có hai đại sứ Trung Quốc tại Washington"
Ngoại giao gấu trúc của Trung Quốc bắt đầu từ những năm 1970, nổi tiếng nhất là khi một cặp gấu trúc được gửi tới Sở thú Quốc gia Washington sau chuyến thăm lịch sử của cựu Tổng thống Richard Nixon tới Bắc Kinh năm 1972.
Những gì ban đầu là quà tặng sau đó đã phát triển thành các khoản vay bảo tồn có cấu trúc, với phí hàng năm được dùng để tài trợ cho việc bảo vệ gấu trúc tại Trung Quốc.
Các mô hình tương tự cũng xuất hiện ở những nơi khác.
Năm 1972, sau khi bình thường hóa quan hệ ngoại giao, Bắc Kinh đã tặng một cặp gấu trúc cho Sở thú Ueno của Tokyo, thu hút hàng triệu du khách trong nhiều năm và biểu trưng cho thiện chí sau chiến tranh giữa hai nước.
Tuy nhiên, khi quan hệ xấu đi vì các tranh chấp lãnh thổ và lịch sử, cả 4 gấu trúc tại Adventure World ở Wakayama đã được đưa về Trung Quốc vào năm 2025, cặp gấu trúc sinh đôi Xiao Xiao và Lei Lei của Tokyo cũng đã trở về vào tháng 1 - khiến Nhật Bản lần đầu tiên không có gấu trúc sau hơn nửa thế kỷ.
Tại châu Âu, gấu trúc đã được cho mượn tại các sở thú ở Anh, Pháp và Áo, thường trùng với các cột mốc thương mại hoặc ngoại giao quan trọng.
Đề cập tới hình thức ngoại giao này, cựu đại sứ Trung Quốc tại Mỹ Thôi Thiên Khải từng viết trong bài xã luận trên Washington Post năm 2013 như sau: "Nhiều người không nhận ra điều đó, nhưng thực tế có hai đại sứ Trung Quốc tại Washington: tôi và chú gấu trúc con tại Sở thú Quốc gia".
