Theo lời kể của Kỹ sư Ngô Hữu Khoa - Giám đốc Ban điều hành gói thầu XL01 Dự án cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột giai đoạn 1; nguyên Giám đốc Ban điều hành Hầm Núi Vung, trong hơn 20 năm làm nghề đào hầm, đã kinh qua hàng loạt dự án trọng điểm như Đèo Cả, Cù Mông, Hải Vân... nhưng với ông, hầm Núi Vung vẫn là một "vết hằn" sâu đậm nhất.
Hầm núi Vung trên tuyến cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo, dự án thành phần thuộc dự án cao tốc Bắc Nam phía Đông, dài 2,2 km vừa hoàn thành nối thông hai đầu và là hầm xuyên núi dài nhất của tuyến cao tốc Bắc Nam.
Dự án cao tốc Cam Lâm – Vĩnh Hảo được đầu tư xây dựng theo phương thức đối tác công tư (PPP), hợp đồng BOT, do Công ty cổ phần BOT Cam Lâm - Vĩnh Hảo và Tập đoàn Đèo Cả chủ đầu tư.
Hạng mục hầm Núi Vung có tổng vốn đầu tư khoảng 1.600 tỷ đồng, thời gian thi công là 30 tháng.
Hầm núi Vung tại tỉnh Ninh Thuận được xây dựng bằng công nghệ NATM của Áo, còn được gọi là "Phương pháp gia cố hầm theo phong cách Áo mới". Công nghệ này được các chuyên gia đánh giá cao vì sự linh hoạt và an toàn khi áp dụng vào các loại hình địa chất khác nhau, ưu việt hơn phương pháp đào hầm truyền thống.
Lệnh "Báo động đỏ" chiều 30 Tết
Kể lại dấu ấn trong quá trình thi công hầm núi Vung, Kỹ sư Ngô Hữu Khoa cho biết, buổi chiều 30 Tết năm 2022, khi mọi gia đình đang rục rịch chuẩn bị mâm cơm tất niên, ông vào hầm Núi Vung kiểm tra lần cuối để bố trí cho công nhân nghỉ mùng 1 và thực hiện lệnh cấm nổ mìn của Nhà nước trong dịp Tết.
Tuy nhiên, lúc đến vị trí mặt gương, đứng sát về bên vách hầm quan sát khoảng 30 phút, ông Khoa thấy những viên đá nhỏ bắt đầu long rời, rơi rớt xuống. Trực giác mách bảo ông rằng núi đang chuyển động và một thảm họa sập hầm có thể xảy ra bất cứ lúc nào.
Ông Khoa ngay lập tức phát lệnh "Báo động đỏ". Đội trắc đạc, kỹ thuật, lái máy được huy động tổng lực ngay giữa chiều cuối năm. Trạm trộn khởi động và trộn ngay bê tông phun.
Kết quả trắc đạc báo về có 2 điểm chuyển vị nguy hiểm trên 8 điểm kiểm tra. Chỉ 15 phút sau, xe bê tông lao tới mặt gương hầm. Đội ngũ công nhân phun xuyên đêm giao thừa. Để đảm bảo an toàn, ông Khoa đã cho bổ sung thêm neo mặt gương và phun thêm bê tông vào những điểm chiều dày chưa được đảm bảo.
"Đến khi máy toàn đạc báo chỉ số ổn định, tôi mới dám thở phào. Chiều 30 Tết năm đó, bữa cơm tất niên của chúng tôi nồng mùi bê tông và bụi đá, nhưng đó là bữa cơm hạnh phúc nhất vì hầm được an toàn." - Ông Khoa kể lại
Địa chất "dị biệt" tại Hầm Núi Vung
Ông Khoa cho biết, địa chất tại hầm Núi Vung mang tính “dị biệt”. Khi đào được gần 300m, đội ngũ gặp phải đới địa chất yếu kèm dòng nước ngầm chảy mạnh. Lớp bê tông phun bắt đầu nứt toác, các điểm quan trắc liên tục phát tín hiệu cảnh báo ở mức nguy hiểm cao.
Ban điều hành dự án lập tức họp khẩn. Ngay sau đó, hàng loạt giải pháp kỹ thuật được triển khai đồng thời như: khoan lỗ thoát nước để giải áp; cắm neo gia cố mặt gương; phun bê tông tăng cường; thu nhỏ bước dựng vì thép để kiểm soát biến dạng; bơm vữa cố kết khu vực địa chất quanh biên đào; đồng thời thiết lập hệ neo ô tại vị trí mặt gương…
Song song với xử lý hiện trường, đội ngũ thi công báo cáo lãnh đạo Tập đoàn Đèo Cả, Ban Quản lý dự án 85, Tư vấn giám sát… và huy động lực lượng kỹ sư giàu kinh nghiệm tới hỗ trợ.
Tiến sĩ Nguyễn Thế Phùng cùng đội ngũ kỹ thuật đồng thuận bổ sung các giải pháp tăng cường chống đỡ đối với những vị trí đã dựng vì nhưng vẫn xảy ra biến dạng.
Theo đó, các đoạn không có vòm ngược được gia cố bằng thép H200 chống đứng, chân kê trên tấm bê tông cốt thép. Còn tại những vị trí có vòm ngược, chúng tôi tiến hành đổ bê tông vòm ngược và chống trực tiếp lên bề mặt kết cấu.
"Cuộc họp kết thúc lúc hơn 14 giờ chiều khi các giải pháp gia cố được chốt lại, nỗi lo sập hầm khi ấy mới được giải tỏa." - Ông Khoa nói
Ông Khoa chia sẻ, địa chất hầm luôn ẩn chứa những yếu tố khó lường phải hành động linh hoạt. Khi mũi phía Nam bị kẹt vì địa chất yếu, toàn bộ máy móc, nhân lực được dồn sang đẩy nhanh công tác đào ở 3 cửa hầm còn lại và bứt tốc bê tông vỏ hầm phía Bắc.
Ngày 3/7/2023, hầm Núi Vung thông tuyến đúng kế hoạch.
Năm 2025, Bộ trưởng Bộ Xây dựng đã phê duyệt chủ trương thực hiện Dự án đầu tư hoàn thiện hầm Núi Vung thuộc tuyến cao tốc Bắc Nam. Chiều dài dự án khoảng 5,4 km, bao gồm 2,2 km hầm và 3 km cầu, đường dẫn bám theo cao tốc Cam Lâm - Vĩnh Hảo và Vĩnh Hảo - Phan Thiết đang khai thác.
Nền, mặt đường, các công trình trên tuyến và hầm Núi Vung (nhánh trái) sẽ được mở rộng lên 6 làn xe, vận tốc thiết kế 100 km/h, thực hiện từ nay đến năm 2027. Tổng đầu tư dự án 1.160 tỷ đồng, trong đó ngân sách trung ương năm 2025 là 229 tỷ đồng, vốn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030 là 931 tỷ đồng.
