Ảnh minh họa. Nguồn: Thời báo Tài chính Việt Nam
Theo báo cáo "Doanh nghiệp SME Việt Nam: Tháng 8/2026 - Mức độ trưởng thành và Tiếp cận tín dụng" vừa được FiinGroup công bố, Việt Nam hiện có khoảng 914.000 doanh nghiệp vừa và nhỏ, sử dụng khoảng 6,6 triệu lao động, tương đương 38,6% tổng số lao động toàn quốc.
Tuy chiếm tới 94% về số lượng, khu vực SME mới đóng góp dưới 20% doanh thu và khoảng 6,7% tổng kim ngạch xuất khẩu, 9% tổng kim ngạch nhập khẩu. Trong số này, khoảng 36.000 doanh nghiệp tham gia xuất khẩu và 83.000 doanh nghiệp tham gia nhập khẩu.
Một điểm đáng chú ý là khả năng tiếp cận tín dụng của khu vực này còn hạn chế. FiinGroup thống kê khoảng 187.000 SME đang vay vốn, tương đương 20,5% tổng số SME.
Khả năng tiếp cận vốn vay có sự khác biệt đáng kể giữa các phân khúc SME: Chỉ 8,8% doanh nghiệp siêu nhỏ được tiếp cận vốn vay, trong khi tỷ lệ này ở doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa đạt 30,9%.
Trong khi đó tỷ lệ doanh nghiệp lớn được tiếp cận vốn vay đạt 61,4%, gần gấp 3 lần SME, cho thấy khoảng cách đáng kể về khả năng tiếp cận vốn vay và dư địa lớn để cải thiện năng lực tàichính cho khu vực SME
Gần 80% SME khảo sát chưa có nợ vay
Một trong những phát hiện đáng chú ý của báo cáo là gần 80% SME trong khảo sát chưa ghi nhận nợ vay.
Theo FiinGroup, ngân hàng và các tổ chức tài chính khác đang có xu hướng lựa chọn những khách hàng có thời gian hoạt động đủ lâu. Gần 85% SME có vay vốn đã hoạt động từ 5 năm trở lên, đồng thời hồ sơ rủi ro của nhóm này cũng tốt hơn đáng kể.
Tuy nhiên, vẫn còn hơn 40% doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm, có mức rủi ro trung bình và thấp nhưng chưa tiếp cận vốn vay. FiinGroup đánh giá đây có thể là nhóm khách hàng tiềm năng để các tổ chức tín dụng tiếp cận.
Đáng chú ý, nhóm SME chưa vay vốn không hoàn toàn là những doanh nghiệp yếu kém về tài chính.
Trong nhóm doanh nghiệp hoạt động trên 5 năm nhưng chưa tiếp cận vốn vay, tổng số doanh nghiệp khoảng 162.000. Có 49,7% doanh nghiệp có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO) dương, trong khi 58% có tăng trưởng doanh thu dương.
Khoảng 51.000 doanh nghiệp đồng thời có CFO dương và tăng trưởng doanh thu dương.
Nguồn: Fiin Group
FiinGroup cho biết nhóm chưa vay vốn có tăng trưởng doanh thu trung vị 16,7%, cao hơn mức 11,7% của nhóm có vay. Biên lợi nhuận ròng, ROA và khả năng thanh khoản của nhóm chưa vay cũng tích cực hơn.
Điều này cho thấy một bộ phận SME có thể đang tự tài trợ hoặc chưa phát sinh nhu cầu vay lớn. Tuy nhiên, nhóm có đồng thời dòng tiền kinh doanh và tăng trưởng doanh thu tích cực được FiinGroup đánh giá là tệp cần ưu tiên tiếp cận và đánh giá nhu cầu vốn.
Khoảng 70.000 SME thương mại rủi ro thấp chưa được vay vốn
Nguồn: Fiin Group
Trong các ngành được phân tích sâu, FiinGroup xác định Thương mại là lĩnh vực có dư địa tín dụng đáng chú ý. Ngành này hiện có khoảng 275.000 SME, sử dụng khoảng 1,2 triệu lao động, với tổng dư nợ khoảng 481.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, chất lượng dòng tiền vẫn là vấn đề cần lưu ý khi chỉ 23,4% doanh nghiệp có CFO dương. Về khả năng sinh lời, ngành Thương mại có biên lợi nhuận gộp trung vị 11,6% và biên lợi nhuận ròng trung vị dương. Điểm rủi ro trung vị của ngành ở mức 562.
Đáng chú ý, trong khoảng 210.000 SME chưa vay vốn thuộc ngành Thương mại, có khoảng 70.000 doanh nghiệp thuộc nhóm rủi ro thấp, 53.000 doanh nghiệp rủi ro trung bình và 87.000 doanh nghiệp rủi ro cao.
FiinGroup đánh giá nhóm khoảng 70.000 SME thương mại có rủi ro thấp nhưng chưa tiếp cận vốn là cơ hội để các tổ chức tín dụng xem xét mở rộng cấp tín dụng, song cần sàng lọc chặt về rủi ro và dòng tiền.
Phan Trang
