Ông Nguyễn Ngọc Thái Bình vừa chính thức đảm nhiệm chức vụ Tổng Giám đốc kiêm Người đại diện theo pháp luật mới của Công ty CP Cơ điện lạnh (REE). Ông là con trai của "nữ tướng" Nguyễn Thị Mai Thanh - người đã gắn bó và dẫn dắt REE từ thời điểm thành lập cho tới ngày hôm nay.
Không chỉ tại REE, làn sóng chuyển giao đã và đang diễn ra tại nhiều doanh nghiệp lớn trên cả nước với đa dạng các hình thức từ quyền sở hữu vốn, nắm quyền điều hành các công ty trong hệ sinh thái hoặc thậm chí là nhường lại chiếc ghế "thuyền trưởng".
Hồi tháng 4/2026, ông Bùi Cao Nhật Quân đã thay cha mình là ông Bùi Thành Nhơn, giữ chức vụ Chủ tịch HĐQT Novaland.
Tại Vingroup, hồi tháng 5/2026, ông Phạm Nhật Quân Anh – con trai cả của ông Phạm Nhật Vượng, bắt đầu giữ chức Chủ tịch HĐQT VinFast.
Tại hệ sinh thái của Tập đoàn T&T, ông Đỗ Quang Vinh – con trai cả của bầu Hiển đã hiện đang là Phó Chủ tịch HĐQT Ngân hàng SHB, Chủ tịch Công ty CP Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS). Trong khi đó, con trai thứ của bầu Hiển là Đỗ Vinh Quang giữ chức Chủ tịch HĐQT Công ty CP Hàng không Lữ hành Việt (Vietravel Airlines) sau khi T&T trở thành cổ đông chiến lược của hãng hàng không này.
Đối với quyền sở hữu vốn, tại các doanh nghiệp có tên tuổi trên thị trường như Vietjet, Hoà Phát, Nam Long … thế hệ F2 cũng đang tăng dần lượng cổ phiếu nắm giữ.
Những doanh chủ "bất hiếu"
Trong giới kinh doanh, chuyển giao quyền lực giữa các thế hệ luôn là bài toán phức tạp, nơi các nguyên tắc quản trị hiện đại thường va chạm với giá trị tình thân truyền thống. Câu chuyện này có thể diễn ra cả ở doanh nghiệp đã hoặc chưa niêm yết.
Theo khảo sát doanh nghiệp gia đình 2025 của PwC, tỷ lệ xung đột trong các doanh nghiệp gia đình Việt Nam lên tới 81%, cao hơn rất nhiều so với mức 48% trung bình toàn cầu. Điều đáng nói là dù xung đột diễn ra thường xuyên, phần lớn mâu thuẫn vẫn được giải quyết nội bộ (59%) thay vì có các cơ chế chính thức để đảm bảo tính minh bạch và bền vững.
Liên quan đến quá trình chuyển giao giữa các thế hệ doanh chủ, tại SME Forum 2026, ông Vũ Hùng Sơn, Chủ tịch HĐQT Bảo Tín Mạnh Hải, kể rằng khi tiếp quản doanh nghiệp, ông đã yêu cầu em ruột rời ghế phó tổng giám đốc và từ chối đặc cách cho em dâu vào làm việc thẳng mà không qua thi tuyển.
Sự quyết liệt trên khiến cha mẹ ông Sơn không vui. Thậm chí, theo bộc bạch, bản thân vị doanh nhân sinh năm 1984 đôi lúc tự thấy mình giống như một "đứa con bất hiếu".
Thành viên trong gia tộc vàng nổi tiếng bậc nhất Hà Nội này đánh giá, các doanh nghiệp gia đình thường điều hành bằng niềm tin mà thiếu đi các quy định, văn bản rõ ràng. Những vị trí chủ chốt trong một công ty gia đình thường do người có quan hệ ruột thịt nắm giữ.
Tuy nhiên, ông khẳng định, văn hóa doanh nghiệp kiểu này phải thay đổi. Nếu đã đặt kinh doanh lên hàng đầu thì các yếu tố liên quan đến gia đình cũng phải tuân thủ quy định của doanh nghiệp.
Ông Vũ Hùng Sơn, Chủ tịch HĐQT Bảo Tín Mạnh Hải
Câu chuyện mang màu sắc tương tự cũng xuất hiện ở các doanh nghiệp có tiếng khác trên thế giới. Ông Pierre Pang, Tổng giám đốc Tập đoàn Mamee - đế chế snack hàng đầu Malaysia với doanh thu khoảng 10.000 tỷ đồng/năm, kể lại kỷ niệm mà ông miêu tả là "đau đớn".
Khi chính thức lên nắm quyền điều hành doanh nghiệp với tư cách là thế hệ thứ ba (F3), một trong những việc ông Pang phải làm là điều chuyển vị trí chính những người chú ruột của mình.
Lý do đằng sau sự quyết liệt này là bởi họ không tuân theo quy tắc chung của công ty.
Trước đó, để dọn đường cho hoạt động quản trị chuyên nghiệp, ông Pang đã tìm sự rõ ràng bằng một câu hỏi trực diện dành cho các cổ đông là thành viên gia đình: "Nhu cầu của gia đình hay nhu cầu của tập đoàn quan trọng hơn?".
"Tập đoàn là ưu tiên, bởi nếu doanh nghiệp không hoạt động tốt thì gia đình cũng không còn" - chỉ khi nhận được câu trả lời này, ông Pang mới có thể thực thi những quyết định nhân sự then chốt như trên.
Kết quả minh chứng cho việc tiếp quản sản nghiệp của ông Pang là trong giai đoạn 2019-2023, doanh thu và lợi nhuận của Mamee đã tăng gấp đôi. Đây là cột mốc mà trước đó tập đoàn phải mất hơn nửa thế kỷ mới đạt được.
Trao thực quyền và áp "luật chơi" chung
Thực trạng từng xuất hiện tại Bảo Tín Mạnh Hải, Mamee không phải là cá biệt.
Thậm chí, nhiều doanh nghiệp gia đình vẫn đang vật lộn để thế hệ sau kế thừa hiệu quả, theo bà Nguyễn Thị Minh Giang, Tổng giám đốc Newing. "Có những trường hợp con thừa kế xong thì cha mẹ phải quay lại và thực hiện công việc từ đầu", bà nói.
Lối thoát cho những mâu thuẫn nội bộ trên, theo các nhà lãnh đạo, nằm ở hai chữ: "quy tắc". Ông Pierre Pang cho rằng dù cần giữ gìn các giá trị cốt lõi từ thời cha ông, nhưng sản phẩm và thị trường cần phải thay đổi để thích ứng với nhu cầu tiêu dùng. Đây là nguyên tắc quan trọng trong hoạt động kinh doanh.
Ông Pierre Pang, Tổng giám đốc Tập đoàn Mamee (Malaysia) tại một sự kiện ở TP.HCM.
Còn ông Vũ Hùng Sơn nhắn nhủ các thế hệ tiền bối rằng: Nếu thực sự muốn chuyển giao sản nghiệp thành công, hãy trao cho thế hệ trẻ toàn bộ quyền lực, bao gồm cả cổ phần và quyền quyết định thực sự tại doanh nghiệp.
Ngoài ra, ông quan niệm, quản trị trong một doanh nghiệp gia đình phải tuân thủ chuẩn mực quản trị kinh doanh. "Luật chơi chung" này phải được áp dụng cho mọi người trong tổ chức, không phân biệt đó là chủ tịch, nhà sáng lập hay họ hàng ruột thịt. Mặt khác, quy định chung đó cũng phải được công bố rộng rãi trong doanh nghiệp để cán bộ nhân viên trở thành người giám sát phương cách quản lý của nhà lãnh đạo.
Ở góc nhìn mang tính dung hoà hơn, bà Vưu Lệ Quyên, CEO Biti's, khuyên thế hệ trẻ nên thử khởi nghiệp trước khi tiếp quản sản nghiệp gia đình. Quá trình này giúp họ đồng cảm trước những khó khăn của bậc tiền bối.
"Mỗi nhà mỗi cảnh và không có công thức chung cho tất cả thế hệ kế thừa. Tuy nhiên, quá trình giao tiếp rõ ràng và sự thấu cảm giữa các thế hệ sẽ giúp việc chuyển giao sản nghiệp gia đình và vận hành doanh nghiệp thuận lợi", bà lưu ý.
