Tiếng 'lục cục' khi nhai cảnh báo bệnh nguy hiểm
Tiếng "lục cục" ở khớp hàm có thể là tín hiệu sớm của rối loạn thái dương hàm, căn bệnh ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống.
ThS.BS. Nguyễn Hữu Lộc, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay khớp thái dương hàm là "bản lề" nối xương hàm dưới với hộp sọ, giúp há miệng, nhai, nói và nuốt. Rối loạn thái dương hàm (TMD) là nhóm tình trạng gây đau hoặc rối loạn chức năng ở khớp hàm và các cơ kiểm soát vận động hàm. Bệnh thường không đe dọa tính mạng, nhưng có thể làm giảm đáng kể chất lượng sống nếu kéo dài.
Khi khớp hàm, cơ nhai hoặc đĩa khớp hoạt động mất cân bằng, người bệnh không chỉ khó ăn nhai mà còn có thể đau lan lên thái dương, trước tai, cổ vai gáy và ảnh hưởng giấc ngủ, giao tiếp, công việc hằng ngày.
Dấu hiệu của bệnh là có tiếng "lách cách", "lục cục" hoặc tiếng lạo xạo khi há miệng, nhai, ngáp. Đau mỏi vùng hàm, trước tai hoặc thái dương; đau có thể lan xuống cổ, vai, gáy hoặc gây đau nửa đầu. Người bệnh cũng khó há miệng, há miệng bị lệch, cảm giác cứng khớp, kẹt hàm hoặc "khóa hàm".
Một số dấu hiệu khác như ù tai, chóng mặt, sưng đau một bên mặt, nhai nhanh mỏi hoặc nhai lệch một bên. Mọi người cần đi khám sớm nếu đau kéo dài trên 1-2 tuần, há miệng khó, hàm bị kẹt, đau tăng nhanh, có chấn thương vùng mặt hoặc triệu chứng ảnh hưởng ăn uống, giấc ngủ.
Nguyên nhân dẫn đến tình trạng này có thể do thói quen hằng ngày như hai kẹo cao su liên tục, ăn đồ quá cứng/dai, chống cằm, cắn móng tay, há miệng quá lớn khi ngáp. Stress cũng làm tăng siết chặt hàm hoặc nghiến răng vô thức, đặc biệt về đêm. Bên cạnh đó, sai khớp cắn, mất răng, răng mọc lệch, phục hình chưa phù hợp hoặc can thiệp răng miệng làm thay đổi điểm chạm. Va đập vùng mặt, viêm khớp, thoái hóa khớp hoặc các bệnh lý đau mạn tính đi kèm cũng là những nguyên nhân gây bệnh.
Bệnh nhân kiểm tra vùng hàm mặt. Ảnh: Lê Nga
Bác sĩ Lộc cho hay điều trị ưu tiên bảo tồn, cá thể hóa theo nguyên nhân. Ở mức độ nhẹ, người bệnh thay đổi lối sống tại nhà như ăn mềm, cắt nhỏ thức ăn, tránh nhai kẹo cao su và đồ dai/cứng. Bệnh nhân có thể chườm ấm hoặc lạnh, massage nhẹ, tập thư giãn hàm, hạn chế há miệng quá lớn.
Bệnh nhân dùng thuốc giảm đau, kháng viêm hoặc giãn cơ cần dùng theo chỉ định; không tự ý dùng kéo dài. Các liệu pháp khác như sử dụng máng nhai, giúp giảm tải khớp và bảo vệ răng khi nghiến. Chỉnh nha hoặc phục hồi răng là giải pháp được cân nhắc khi sai lệch khớp cắn.
Liệu pháp vật lý trị liệu như bài tập vận động hàm, siêu âm, laser, nhiệt trị liệu hoặc các can thiệp phục hồi chức năng có thể hỗ trợ giảm đau và cải thiện vận động. Can thiệp hay phẫu thuật chỉ cân nhắc khi bệnh nặng, khóa hàm kéo dài, thoái hóa hay viêm khớp rõ hoặc thất bại với phương pháp bảo tồn.
Bác sĩ nhấn mạnh không phải mọi tiếng kêu ở khớp hàm đều nguy hiểm. Tuy nhiên, hãy đi khám nếu tiếng kêu kèm đau, há miệng khó, hàm bị kẹt, đau tăng nhanh, hoặc các triệu chứng ảnh hưởng đến ăn uống, giấc ngủ và sinh hoạt hằng ngày.
