Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên: Không có vùng cấm, không có ngoại lệ trong xử lý thuốc giả

Phát biểu tại hội thảo, Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên cho biết hội thảo "Thuốc giả - hệ lụy thật: Giải pháp nào ngăn chặn?" rất có ý nghĩa. Hội thảo diễn ra trong bối cảnh toàn ngành Y tế và cả hệ thống chính trị đang quyết liệt triển khai đợt cao điểm đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả theo các chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu tại hội thảo.

“Chủ đề của hội thảo phản ánh đúng một trong những vấn đề nhức nhối hiện nay - đó là nạn thuốc giả và những hệ lụy nghiêm trọng mà nó để lại cho xã hội, đặc biệt là đối với sức khỏe nhân dân và uy tín của ngành y tế”, ông Tuyên nói.

Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh thuốc là mặt hàng đặc biệt, liên quan trực tiếp đến tính mạng và sức khỏe con người. Bất kỳ hành vi sản xuất, buôn bán, lưu hành thuốc giả nào - dù chỉ là một viên thuốc - cũng là hành vi vi phạm nghiêm trọng pháp luật, vi phạm đạo đức xã hội và cần bị lên án, xử lý nghiêm minh.

Hệ lụy do thuốc giả gây ra là rất nghiêm trọng, không chỉ đe dọa sức khỏe người bệnh mà còn làm mất niềm tin vào hệ thống y tế, làm suy yếu ngành công nghiệp dược, ảnh hưởng đến sự tồn vong của các doanh nghiệp chân chính. Đó là chưa kể đến hậu quả pháp lý, đạo đức và niềm tin xã hội.

“Quan điểm của Bộ Y tế về vấn đề này rất rõ ràng và nhất quán, phải đấu tranh quyết liệt, xử lý nghiêm khắc, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Đồng thời, phải xử lý cả hành vi bao che, tiếp tay, thiếu trách nhiệm trong quản lý, để thuốc giả tồn tại và len lỏi vào hệ thống phân phối thuốc”, Thứ trưởng Tuyên nói.

Thực tế trong thời gian qua cho thấy mặc dù hệ thống pháp luật, thanh tra - kiểm tra, kiểm nghiệm đã có nhiều tiến bộ nhưng tình trạng thuốc giả, thuốc kém chất lượng, đặc biệt là thuốc cổ truyền, thuốc không rõ nguồn gốc bán tràn lan trên mạng xã hội, vẫn diễn biến phức tạp.

Lợi dụng lòng tin của người bệnh, sự nhẹ dạ của người dân, không ít đối tượng đã sử dụng mạng xã hội, người nổi tiếng, thậm chí cả danh xưng của bác sĩ, để quảng cáo thuốc giả như “thần dược”.

Bộ Y tế cam kết tiếp tục đồng hành, tạo cơ chế thuận lợi cho công tác đấu tranh phòng, chống thuốc giả một cách hiệu quả và bền vững.

“Chúng ta đã ghi nhận nhiều vụ việc nghiêm trọng, điển hình như vụ thuốc giả Tetracyclin, Clorocid tại Thanh Hóa, Hà Nam với quy mô lớn, có tổ chức. Các lực lượng chức năng, trong đó có ngành y tế, đã phối hợp chặt chẽ để phát hiện và triệt phá tận gốc đường dây. Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả khi các cơ quan cùng đồng hành, hành động đồng bộ và quyết liệt”, ông Tuyên nói.

Trong thời gian qua, Bộ Y tế đã chủ động và quyết liệt triển khai nhiều biện pháp, như hàng loạt kế hoạch, công văn chỉ đạo thực hiện các công điện 41, 55, 65 và Chỉ thị 13 của Thủ tướng Chính phủ. Thành lập tổ công tác chuyên trách phòng chống thuốc giả do Thứ trưởng Bộ Y tế làm tổ trưởng.

Từ 7h30, hội trường Đại học Y Dược TPHCM chật kín người dự hội thảo do báo Tiền Phong phối hợp tổ chức cùng Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), với sự hỗ trợ từ ĐH Y Dược TPHCM, Viện Kiểm nghiệm thuốc TPHCM.

Ngoài sự chủ trì của Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên, hội thảo tại Đại học Y Dược TPHCM có sự tham gia của nhiều chuyên gia đầu ngành như TS.DS Nguyễn Quốc Bình (BV Chợ Rẫy), ông Nguyễn Quang Huy (QLTT TPHCM), ông Phan Thanh Sơn (FPT IS), luật sư Phan Thành Tâm (Đoàn Luật sư TPHCM), ThS Nguyễn Thị Trúc Vân (Viện Kiểm nghiệm thuốc TPHCM) cùng đại diện Boston Pharma, OPC, FPT Long Châu…

Hội thảo "Thuốc giả - hệ lụy thật: Giải pháp nào ngăn chặn?" thu hút sự quan tâm của sinh viên, giảng viên Đại học Y dược cùng hơn 40 cơ quan báo chí. Khách mời quan tâm việc chuyên gia đầu ngành tại hội thảo phân tích hiện trạng, đưa kiến nghị chính sách và công nghệ cụ thể nhằm siết chặt kiểm soát thị trường dược phẩm.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên phát biểu chỉ đạo hội thảo.

Quang cảnh hàng trăm khách mời tại hội thảo sáng 26/5 tại Đại học Y dược TPHCM.

Phát biểu khai mạc hội thảo, nhà báo Phùng Công Sưởng - Tổng Biên tập Báo Tiền Phong - cho rằng hội thảo là chủ đề nóng và cấp thiết, trong bối cảnh ngành dược đang chịu nhiều áp lực, còn người dân thì vẫn chưa thực sự an toàn trong hành trình tìm kiếm thuốc chữa bệnh đúng chất lượng, đúng nguồn gốc.

Theo Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, trong hai năm trở lại đây, tình trạng buôn bán, lưu hành và sử dụng thuốc giả, thuốc kém chất lượng có xu hướng gia tăng đáng lo ngại. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế Thế giới khoảng 1/10 loại thuốc đang lưu hành tại các nước có thu nhập thấp và trung bình là thuốc giả hoặc kém chất lượng. Ước tính, mỗi năm có khoảng 500.000 người tử vong ở châu Phi và khu vực cận Sahara vì sử dụng thuốc giả trong điều trị sốt rét và các bệnh truyền nhiễm.

Tại Việt Nam, theo thống kê từ cơ quan chức năng trong năm 2023, lực lượng chức năng đã phát hiện hơn 160 vụ việc liên quan đến sản xuất, buôn bán thuốc giả, xử lý hành chính và truy cứu hình sự nhiều đối tượng. Trong năm 2024, đã có 27 loại thuốc bị đình chỉ lưu hành do không đạt tiêu chuẩn chất lượng, trong đó có 8 loại bị xác định là thuốc giả.

"Thuốc giả không chỉ khiến người bệnh mất tiền mà nghiêm trọng hơn là mất cơ hội chữa bệnh, gây ra các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí tử vong. Bên cạnh đó, thuốc giả còn làm suy giảm lòng tin của người dân vào hệ thống y tế, tạo ra những tổn hại lâu dài đối với hình ảnh ngành dược và chất lượng điều trị tại các cơ sở y tế", nhà báo Phùng Công Sưởng nói.

Nhà báo Phùng Công Sưởng nói thêm, thuốc giả ngày nay không chỉ là những viên nén nhái bao bì. Chúng ngày càng tinh vi hơn, được sản xuất bằng công nghệ in ấn hiện đại, giả mã QR, giả bao bì chống hàng giả, khiến ngay cả người trong ngành cũng khó phân biệt. Trong khi đó, hệ thống giám sát hậu kiểm hiện nay vẫn còn phân tán, năng lực kiểm tra tại cơ sở nhiều nơi còn thiếu…

Ngoài ra, lỗ hổng pháp lý cũng là một nguyên nhân khiến cho việc kiểm soát thuốc giả còn gặp khó khăn. Hiện tại, chế tài đối với hành vi sản xuất và buôn bán thuốc giả dù đã được quy định tại Điều 194 Bộ luật Hình sự, song trên thực tế, việc xử lý hành vi này vẫn chưa đủ sức răn đe. Trong khi đó, các đường dây sản xuất buôn bán thuốc giả hoạt động có tổ chức, quy mô và tinh vi nên rất khó nhận diện và phát hiện.

Trước thực trạng đó, với vai trò của cơ quan ngôn luận chính thống, báo Tiền Phong phối hợp với Cục Quản lý Dược (Bộ Y tế), với sự hỗ trợ từ ĐH Y Dược TPHCM, Viện Kiểm nghiệm thuốc TPHCM tổ chức buổi hội thảo “Thuốc giả - hệ lụy thật: Giải pháp nào để ngăn chặn?” hôm nay.

Ông Sưởng cho rằng thuốc giả không thể chống bằng một chiến dịch ngắn hạn, càng không thể trông chờ vào một vài cá nhân, tổ chức đơn lẻ. Đây là cuộc chiến trường kỳ đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ và bền bỉ của cả một hệ thống chính trị, từ các cơ quan quản lý nhà nước đến các cơ quan thực thi pháp luật, doanh nghiệp sản xuất, phân phối và cho đến người dân…

Do đó, nhà báo Phùng Công Sưởng kỳ vọng các ý kiến, hiến kế quý báu từ quý chuyên gia, đại biểu, doanh nghiệp và các cơ quan báo chí trong hội thảo hôm nay sẽ giúp tìm ra những kẽ hở pháp lý và bịt kín, đưa ra những kiến nghị xác đáng, từng bước thiết lập một hệ sinh thái dược phẩm an toàn, phát triển bền vững, hướng đến mục tiêu cuối cùng là bảo vệ sức khỏe nhân dân và cộng đồng.

Trong bối cảnh vấn nạn thuốc giả ngày càng phức tạp và nguy hiểm, hội thảo là một diễn đàn khoa học – pháp lý – công nghệ có chiều sâu, quy tụ các đại diện đến từ Bộ Y tế, các viện kiểm nghiệm, hiệp hội dược, lực lượng quản lý thị trường (QLTT), doanh nghiệp, chuyên gia công nghệ và truyền thông.

Thuốc giả không chỉ gây hậu quả nặng nề cho người bệnh – từ điều trị sai, biến chứng đến tử vong - mà còn gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, xói mòn niềm tin xã hội và làm tổn hại uy tín của ngành y tế lẫn các doanh nghiệp dược chân chính. Trong thời đại thương mại điện tử phát triển mạnh, thuốc giả len lỏi qua mạng xã hội, sàn trực tuyến, thậm chí đội lốt các nhãn mác quen thuộc khiến việc phát hiện và kiểm soát trở nên thách thức hơn bao giờ hết.

Thuốc giả không chỉ gây hậu quả nặng nề cho người bệnh – từ điều trị sai, biến chứng đến tử vong - mà còn gây thiệt hại nghiêm trọng về kinh tế, xói mòn niềm tin xã hội và làm tổn hại uy tín của ngành y tế lẫn các doanh nghiệp dược chân chính. Ảnh minh họa: Internet