Thanh tra Chính phủ vừa ban hành Thông báo Kết luận thanh tra số 57/KL-TTCP về việc quản lý, sử dụng vốn và tài sản nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (Mã: GVR).
Nguy cơ mất vốn nhà nước
Cơ quan này xác định công ty mẹ đã tạm ứng vốn đầu tư cho 17 đơn vị thành viên với số tiền hơn 2.304 tỷ đồng nhưng chưa có văn bản thỏa thuận theo quy định. Khoản tiền này đang được theo dõi trên tài khoản phải thu – phải trả, tiềm ẩn rủi ro trong quản lý vốn.
Tổng nợ phải thu ngắn hạn đến cuối năm 2024 là hơn 1.281 tỷ đồng, trong đó hơn 414 tỷ đồng là nợ quá hạn, chiếm hơn 30% tổng nợ phải thu; gần 328 tỷ đồng là nợ xấu trên 3 năm; gần 282 tỷ đồng chưa được đối chiếu đầy đủ.
Trong đó có một số khoản có nguy cơ mất vốn nhà nước, như hơn 92 tỷ đồng cho vay và trả thay tại Công ty Cao su Phú Riềng Kratie khó có khả năng thu hồi và hơn 181 tỷ đồng trả nợ thay cho Công ty Gỗ MDF VRG Kiên Giang chưa được thu hồi đúng hạn.
Dự án kém hiệu quả
Thanh tra cũng chỉ ra tình trạng nhiều dự án trồng cao su kéo dài, kém hiệu quả, hàng tỷ đồng đầu tư vườn cây dở dang.
Trong đó có 12.655 ha vườn cây cao su kiến thiết cơ bản với giá trị hơn 1.919 tỷ đồng bị dở dang kéo dài từ năm 2015 trở về trước; 7.265 ha vườn cây cao su khác, trị giá hơn 1.179 tỷ đồng, đã ngưng đầu tư hoặc không hiệu quả, ít khả năng đưa vào khai thác
Một số vườn cây có nguy cơ không bảo toàn được vốn nhà nước đã đầu tư, phản ánh việc đánh giá hiệu quả đầu tư và quản trị rủi ro còn hạn chế.
Vi phạm quản lý đất
Thanh tra Chính phủ phát hiện nhiều vi phạm trong quản lý đất đai, như 585,63 ha đất đã có quyết định thu hồi nhưng chưa bàn giao lại địa phương; 1.634 ha đất bị lấn chiếm, tranh chấp; một số công ty sử dụng đất để trồng cao su khi chưa được giao hoặc cho thuê hợp pháp.
Ngoài ra, nhiều dự án đầu tư xây dựng khu công nghiệp và nhà máy chế biến cao su được phê duyệt, điều chỉnh, đấu thầu hoặc nghiệm thu chưa đúng quy định pháp luật.
Một số dự án phê duyệt trước khi có thẩm định của cơ quan chức năng, điều chỉnh tổng mức đầu tư sai quy định, hoặc chưa thực hiện đầy đủ đánh giá tác động môi trường.
Đầu tư tài chính chưa hiệu quả
Theo kết luận thanh tra, hiệu quả đầu tư tài chính của Tập đoàn chưa tương xứng với quy mô vốn. Một số công ty con hoạt động kém hiệu quả, thua lỗ kéo dài, tiềm ẩn nguy cơ làm suy giảm giá trị vốn nhà nước.
Công tác giám sát tài chính tại một số công ty con chưa được thực hiện đầy đủ, trong khi việc tái cơ cấu và sắp xếp lại doanh nghiệp theo đề án đã phê duyệt chưa hoàn thành đúng tiến độ.
Kê khai thiếu thuế
Thanh tra Chính phủ kiến nghị tập đoàn và các đơn vị thành viên khẩn trương rà soát và nộp ngân sách số tiền thuê đất còn thiếu, tạm tính lên 894 tỷ đồng tính đến tháng 10/2025.
Ngoài ra, các đơn vị phải kê khai và nộp bổ sung hơn 13,4 tỷ đồng thuế thu nhập doanh nghiệp, đồng thời điều chỉnh giảm hàng chục tỷ đồng chi phí hạch toán chưa đúng quy định, qua đó xác định lại lợi nhuận và cổ tức phải nộp ngân sách.
Với các vi phạm nêu trên, Thanh tra yêu cầu tập đoàn khẩn trương ban hành và hoàn thiện các quy chế quản lý tài chính, đầu tư; tăng cường thu hồi nợ, xử lý các khoản đầu tư kém hiệu quả; rà soát, xử lý các dự án và vườn cây kém hiệu quả; kiểm điểm, xử lý trách nhiệm tập thể, cá nhân liên quan; thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với ngân sách nhà nước.
Trong quá trình thực hiện Kết luận thanh tra, nếu phát hiện hành vi vi phạm pháp luật gây thiệt hại, thất thoát, lãng phí vốn và tài sản của nhà nước phải kịp thời có biện pháp chấn chỉnh, khắc phục và xử lý nghiêm các hành vi vi phạm; nếu có dấu hiệu vi phạm pháp luật hình sự thì chuyển hồ sơ đến Cơ quan Điều tra để xử lý theo quy định pháp luật.
Tập đoàn Cao su được chính thức thành lập từ năm 1995 và cổ phần hóa từ tháng 6/2018. Nhà nước đang nắm giữ 96,77% vốn điều lệ ( 40.000 tỷ đồng).
Hệ sinh thái bao gồm đơn vị sự nghiệp, 20 công ty TNHH một thành viên, 27 công ty cổ phần chi phối, 19 công ty liên kết và đầu tư tại 10 công ty khác. Hoạt động chính trải rộng từ trồng, khai thác, chế biến cao su, sản xuất gỗ đến phát triển khu công nghiệp và nông nghiệp công nghệ cao.
Trên thị trường, cổ phiếu GVR bất ngờ tăng trần hôm 2/3 lên 42.800 đồng/cổ phiếu, mức cao nhất trong lịch sử niêm yết của mã này. Vốn hóa doanh nghiệp theo đó đạt 171.20 tỷ đồng.
Năm 2025, tổng doanh thu hợp nhất của GVR đạt hơn 32.000 tỷ đồng, bằng 103% kế hoạch năm và tăng 11% so với năm trước. Số nộp ngân sách Nhà nước đạt 4,350 tỷ đồng, cao hơn 3% so với chỉ tiêu đề ra.
Theo ông Lê Thanh Hưng, với định hướng phát triển trung và dài hạn đã xây dựng, Tập đoàn phấn đấu đưa doanh thu sau năm 2030 đạt 50.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 2 tỷ USD, gấp 1,5 lần so với hiện nay.
