Cựu Bộ trưởng tự duyệt “cơ chế đặc thù”
Dự án Bệnh viện Bạch Mai cơ sở 2. Ảnh: Trọng Tài.
Theo kết luận điều tra, tháng 8/2013, Phó Thủ tướng Nguyễn Thiện Nhân đã yêu cầu làm rõ sự cần thiết của cơ chế đặc thù trong quá trình lập và triển khai dự án. Dù chưa làm rõ yêu cầu theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, nhưng vào tháng 12/2013, Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến ký tờ trình kiến nghị Thủ tướng cho phép áp dụng một số cơ chế đặc thù, trong đó có nội dung “cho phép thuê tư vấn nước ngoài”.
Tháng 1/2014, Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án đầu tư 5 bệnh viện tuyến trung ương, nhưng không có nội dung chấp thuận cơ chế thuê tư vấn nước ngoài.
Tuy không được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt “cho phép thuê tư vấn nước ngoài” nhưng Nguyễn Chiến Thắng (Giám đốc Ban Y tế trọng điểm) vẫn ký các tờ trình để cựu Bộ trưởng Nguyễn Thị Kim Tiến ký các quyết định cho phép thuê tư vấn nước ngoài để thực hiện lập 2 dự án và phê duyệt Kế hoạch tuyển chọn phương án thiết kế kiến trúc 2 dự án bệnh viện, cho phép Công ty VK Architects and Engineers (VK Studio) được lập, báo cáo các phương án thiết kế kiến trúc 2 dự án. Trên cơ sở phương án thiết kế kiến trúc 02 Dự án được duyệt, Nguyễn Chiến Thắng chỉ đạo cán bộ dưới quyền hoàn thiện, hợp thức hồ sơ chỉ định thầu không đúng quy định của pháp luật để Liên danh VK Studio - Viện TTB thực hiện các gói thầu.
Cơ quan điều tra xác định việc này vi phạm Luật Đấu thầu và quy định về thuê tư vấn nước ngoài trong hoạt động xây dựng.
Theo hồ sơ, Công ty VK Group có loại hình doanh nghiệp là Công ty trách nhiệm hữu hạn đại chúng Bỉ, hiện đã đóng cửa và không còn tồn tại. Còn VK Architects and Engineers không phải là pháp nhân, mà là thương hiệu chung, được sử dụng trong việc quảng bá dịch vụ chung cho các pháp nhân của VK.
Tại Việt Nam, Công ty TNHH MTV VK Việt Nam được Sở Kế hoạch & Đầu tư TP. Hồ Chí Minh cấp Giấy chứng nhận đăng ký lần đầu ngày 04/11/2011; vốn điều lệ 5 tỷ đồng; chủ doanh nghiệp là VK Asia Pacific Limited. Hiện Công ty đã ngừng hoạt động.
Thanh toán vượt khung, thiệt hại hàng chục tỷ đồng
Bệnh viện Việt Đức cơ sở 2. Ảnh Trọng Tài.
Theo quy định của Bộ Xây dựng về định mức chi phí tư vấn, hợp đồng lập dự án đầu tư xây dựng cơ sở 2 Bệnh viện Bạch Mai chỉ được chi tối đa hơn 4,8 tỷ đồng. Tuy nhiên, Ban Y tế trọng điểm đã thanh toán cho phía VK hơn 22 tỷ đồng, gây thiệt hại hơn 17 tỷ đồng.
Tương tự, hợp đồng tư vấn lập dự án cơ sở 2 Bệnh viện Việt Đức theo quy định chỉ được chi khoảng 4,9 tỷ đồng, nhưng thực tế đã thanh toán cho VK hơn 22,3 tỷ đồng, gây thất thoát hơn 17 tỷ đồng.
Sai phạm tiếp tục lặp lại ở các gói thầu tư vấn thiết kế kỹ thuật và thiết kế bản vẽ thi công (TVBM-04 và TVVĐ-04). Theo định mức, gói TVBM-04 chỉ được chi gần 29 tỷ đồng nhưng thực tế thanh toán cho VK Group hơn 46,8 tỷ đồng; gói TVVĐ-04 chi cho VK hơn 46,2 tỷ đồng trong khi quy định chỉ hơn 28,6 tỷ đồng. Tổng thiệt hại tại hai gói này gần 35 tỷ đồng.
Cộng các khoản chênh lệch, cơ quan điều tra xác định thiệt hại, thất thoát do thuê tư vấn nước ngoài là hơn 70 tỷ đồng.
Kết luận điều tra cho rằng bà Nguyễn Thị Kim Tiến cùng các thuộc cấp chịu trách nhiệm về toàn bộ sai phạm trong việc cho phép thuê và thanh toán vượt quy định cho đơn vị tư vấn nước ngoài, cũng như phần thiệt hại hơn 733 tỷ đồng khác tại hai dự án.
Hai bệnh viện cơ sở 2 được đầu tư với kỳ vọng giảm tải cho tuyến trung ương. Tuy nhiên, nhiều hạng mục đến nay vẫn dang dở, xuống cấp sau nhiều năm không vận hành, trong khi ngân sách Nhà nước đã bị thất thoát, lãng phí hơn 803 tỷ đồng.
Việc doanh nghiệp tư vấn nước ngoài hiện không còn tồn tại càng khiến câu chuyện trách nhiệm và thu hồi thiệt hại trở nên phức tạp và đặt ra câu hỏi lớn về cơ chế phê duyệt, giám sát các hợp đồng tư vấn trong các dự án đầu tư công quy mô lớn.
