Sai lầm thường gặp khi ăn nhãn

Nhãn giàu kali, sắt, vitamin C có lợi cho hệ miễn dịch. Chuyên viên Nguyễn Trung Hiếu, khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh Hà Nội, chỉ ra sai lầm khi ăn nhãn làm mất đi giá trị dinh dưỡng và tiềm ẩn nhiều rủi ro cho sức khỏe.

Không rửa quả và cắn vỏ trực tiếp

Nhiều người thường cho rằng chỉ ăn phần cùi bên trong quả nhãn nên không cần làm sạch vỏ. Võ nhãn có thể bám bụi bẩn, nấm mốc, côn trùng (như rệp sáp) và dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Không rửa sạch hoặc dùng răng cắn trực tiếp có thể khiến niêm mạc miệng tiếp xúc với độc tố, hoặc đưa vi khuẩn từ tay và vỏ bám vào cùi nhãn, dẫn đến dị ứng hoặc nhiễm khuẩn đường ruột.

Bạn nên rửa dưới vòi nước sạch để loại bỏ phần lớn bụi, vi sinh. Bạn có thể ngâm nhãn với nước muối loãng (khoảng 10 phút) giúp làm sạch thêm. Luôn tách vỏ bằng tay hoặc dụng cụ, không dùng răng cắn vỏ.

Ăn quá nhiều cùng một lúc

Khi ăn quá nhiều nhãn, cơ thể phải huy động nhiều năng lượng để chuyển hóa lượng đường lớn, gây ra nhiệt lượng dư thừa, từ đó dẫn đến nổi mụn, nhiệt miệng, đầy bụng.

Đường trong quả nhãn là fructose - loại đường chỉ được chuyển hóa tại gan. Ăn nhiều nhãn khiến gan quá tải, chuyển hóa lượng đường dư thành mỡ tích tụ trong tế bào. Phần fructose của nhãn nếu chưa được hấp thụ hết ở ruột non sẽ đi xuống đại tràng, bị vi khuẩn đường ruột lên men và tạo ra khí, khiến bụng đầy hơi, chướng và buồn nôn.

100 g cùi nhãn tươi chứa khoảng 12 g carbohydrate nhưng chỉ chứa khoảng 1 g chất xơ, khiến đường huyết tăng nhanh sau khi ăn. Tụy lúc này phải tiết insulin liên tục với lượng lớn, tăng nguy cơ kháng insulin.

Trung bình một người khỏe mạnh có thể ăn 150-200 g nhãn/ngày. Một tuần chỉ nên ăn 2-3 lần, không nên ăn nhiều ngày liên tiếp. Để kiểm soát đường huyết hoặc cân nặng, nên chú ý lượng carb mỗi lần ăn. Ưu tiên nhãn tươi thay vì nhãn đóng hộp (ngâm đường) hoặc nhãn sấy khô.

Ăn khi đói hoặc sát giờ ngủ

Ăn khi đói khiến đường hấp thụ quá nhanh gây cảm giác "say nhãn", cồn cào dạ dày. Ăn sát giờ ngủ có thể gây khó tiêu, đầy bụng do cơ thể ít vận động, đồng thời năng lượng dư thừa dễ chuyển hóa thành mỡ. Thời điểm lý tưởng nhất để ăn nhãn là sau bữa ăn chính khoảng 1-2 tiếng.

Để trẻ nhỏ tự ăn nhãn

Hạt nhãn có hình tròn, nhẵn bóng và kích thước vừa khớp với đường thở của trẻ nhỏ, có thể gây ra tai nạn hóc dị vật. Trẻ em hóc hạt nhãn có nguy cơ tử vong hoặc sống thực vật. Phụ huynh nên bóc vỏ, tách hạt, không được cho bé chạy, đùa nghịch hay nằm xuống trong khi ăn nhãn.

Chuyên viên Hiếu khuyến cáo người mắc bệnh gout hoặc tăng axit uric cần thận trọng khi ăn thực phẩm. Fructose trong nhãn là loại carbohydrate kích thích gan sản sinh axit uric chỉ trong vài phút sau khi ăn, hiệu ứng này mạnh hơn ở người đã có nền axit uric cao. Kết hợp nhãn với hải sản giàu purine trong cùng một bữa dễ dàng kích hoạt cơn gout cấp.

Phụ nữ có thai, người tiểu đường và béo phì, người cao huyết áp và hay nổi mụn cũng cần kiểm soát lượng ăn vì tăng đường huyết, kích thích cơ thể sinh nhiệt, tăng tình trạng viêm. Người mắc bệnh gan nhiễm mỡ, fructose trong nhãn chuyển hóa thành mỡ tích tụ tại tế bào gan, tăng nguy cơ tiến triển thành viêm gan, xơ gan.