Phó giáo sư Trường Đại học Y Hà Nội trăn trở về kỳ thi bác sĩ nội trú

Bài toán 'ba cực' trong kỳ tuyển sinh nội trú

Chia sẻ với VietNamNet, PGS.TS Vũ Quốc Đạt, giảng viên Bộ môn Truyền nhiễm, Trường Đại học Y Hà Nội nhớ lại thời ông còn học nội trú. Khi đó, các bác sĩ trẻ phải đăng ký nguyện vọng trước kỳ thi và trải qua vòng phỏng vấn trực tiếp từ các thầy cô là những "cây đa cây đề" trong ngành. 

“Những người thầy ấy vừa làm nhiệm vụ đánh giá năng lực thí sinh vừa đóng vai trò như những nhà hướng nghiệp tâm huyết. Sau khi hoàn thành phần thi, việc xếp hạng được thực hiện theo từng chuyên ngành cụ thể với nguyên tắc lấy điểm từ cao xuống thấp”, PGS.TS Đạt nhớ lại. 

Về thực tế hiện nay, PGS.TS Vũ Quốc Đạt cho rằng quá trình tuyển sinh nội trú đang hình thành ba cực rõ rệt với những kỳ vọng khác biệt. Cực thứ nhất là bên tuyển dụng bao gồm các chuyên ngành và bệnh viện, vốn luôn khao khát chiêu mộ được những cá nhân giỏi nhất và thực sự yêu nghề. 

Cực thứ hai là cơ sở đào tạo với vai trò tạo ra nhân lực y tế nhằm đáp ứng toàn diện nhu cầu của xã hội, mong muốn tất cả các chuyên ngành đều được lấp đầy. 

Cực thứ ba chính là bản thân các bác sĩ nội trú, những người luôn tìm kiếm chuyên ngành dung hòa được cả sự nghiệp, công danh lẫn tình yêu nghề nghiệp.

Làm sao để chuyên ngành yếu thế thu hút nhiều bác sĩ giỏi?

Trong cuộc tranh luận về phương thức tuyển sinh tốt nhất, ba hệ thống phổ biến thường được đưa ra so sánh. 

Tuyển chọn theo kỳ thi THPT dựa trên thành tích tốt và nguyện vọng phù hợp. Tuyển chọn theo Matching Day của Trường Đại học Y Hà Nội ưu tiên người có thành tích tốt nhất được chọn ngành trước. Trong khi đó, tuyển chọn theo hệ thống NRMP của Mỹ lại vận hành theo cơ chế "tâm đầu ý hợp" giữa hai bên để cùng tìm đến nhau. 

“Sẽ rất khó có một mô hình tối ưu thỏa mãn được kỳ vọng của tất cả các bên. Với những chuyên ngành yếu thế như Truyền nhiễm, phương thức xét tuyển nào là tối ưu nhất? Một số chuyên ngành bị đánh giá là kém hấp dẫn ít được học viên lựa chọn nhưng điều đó không đồng nghĩa chúng không quan trọng đối với hệ thống y tế”, PGS Đạt nhấn mạnh.

Từ khi tuyển sinh theo hình thức Matching Day, bộ môn Truyền nhiễm luôn có học viên nội trú và tỉ lệ tuyển sinh đạt gần như 100%. Tuy nhiên, có năm, người đầu tiên chọn Truyền nhiễm đứng ở vị trí 350 trên tổng số khoảng 500 thí sinh.

PGS Đạt bày tỏ thực tế là dù áp dụng phương pháp tuyển chọn nào thì khả năng cao Top 10 của kỳ thi cũng không chọn Truyền nhiễm.

Vì thế, ông cho rằng, tuyển chọn theo hướng hiện tại hay theo phương pháp nào khác đều có những ưu điểm và sự phù hợp nhất định nếu xác định được đúng chỉ tiêu để đáp ứng nhu cầu xã hội (tỉ lệ bác sĩ theo từng chuyên ngành hợp lý) và hệ thống tuyển chọn công bằng, chính xác, có khả năng phân loại.

Còn việc điều phối quyết định lựa chọn chuyên ngành có thể thực hiện bằng các chính sách như tư vấn nghề nghiệp; hỗ trợ học phí, sinh hoạt phí; cơ hội phát triển bản thân...

Ông nhấn mạnh, hỗ trợ tài chính có thể bao gồm kinh phí hỗ trợ cho bác sĩ nội trú học chuyên ngành mà xã hội đang cần, kinh phí hỗ trợ cho cơ sở giáo dục đào tạo ra người bác sĩ nội trú có năng lực và kinh phí hỗ trợ giữ chân họ ở lại chuyên ngành đó. Hiện nay, học viên nội trú Truyền nhiễm đã được miễn đóng học phí. 

“Với các bác sĩ, đôi khi mong muốn được cống hiến, làm việc và được học tập còn lớn lợi ích về mặt kinh tế. Hỗ trợ không chỉ đơn thuần là về kinh tế, chính sách hay xã hội, cũng không chỉ hỗ trợ 1 lần duy nhất mà các hỗ trợ có thể gấp 2-3-4 thậm chí gấp 10 lần cho tới khi đạt được phân bổ phù hợp với nhu cầu chăm sóc y tế của cộng đồng”, PGS Đạt đề xuất.

Ngoài ra, dưới góc độ của một người thầy, ông tò mò muốn biết chính các học viên thích cách tuyển chọn nào hơn? Bởi lẽ, các học viên nội trú - người trực tiếp đưa ra lựa chọn sẽ chịu trách nhiệm với tương lai của chính mình.