Chiều 24/6/2026, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh đã tổ chức Hội thảo khoa học “Kinh tế chính trị trong kỷ nguyên mới”. Tham dự Hội thảo, ông Nguyễn Tử Quảng - Ủy viên Hội đồng Tư vấn Chính sách của Thủ tướng (Nhiệm kỳ 2025), Chủ tịch sáng lập Tập đoàn Công nghệ Bkav trình bày tham luận: Đề xuất xác lập phương thức sản xuất mới mang tên “Thị trường tự do Xã hội chủ nghĩa” và phân tích về “địa tô số” gắn với vấn đề chủ quyền không gian mạng.
Một chi tiết đáng chú ý khác là ví dụ về tác động của trí tuệ nhân tạo tại Bkav. Ông Quảng cho biết một kỹ sư sử dụng AI trong một tuần có thể thực hiện khối lượng công việc tương đương 10 kỹ sư làm trong 8 tháng, với chi phí dưới 3 triệu đồng thay vì hơn 3 tỷ đồng. Theo ông, đây là minh chứng cho thấy AI đang làm thay đổi mạnh mẽ lực lượng sản xuất và tạo ra lượng của cải lớn chưa từng có. Ông Quảng cũng đưa ra phép so sánh đáng chú ý về quy mô lực lượng sản xuất. Theo ông, khu vực doanh nghiệp nhà nước hiện chỉ sử dụng khoảng 1 triệu lao động trực tiếp, trong khi khu vực kinh tế tư nhân có tới khoảng 45 triệu lao động. Điều đó đồng nghĩa với việc một cải cách thể chế tác động đến khu vực tư nhân có thể tạo hiệu ứng lớn gấp nhiều lần so với chỉ tập trung vào khu vực doanh nghiệp nhà nước. Từ góc nhìn này, ông kiến nghị đẩy mạnh cổ phần hóa và thoái vốn tại tất cả DNNN không thuộc các lĩnh vực an ninh, quốc phòng và an sinh xã hội. Phần không gian còn lại của nền kinh tế cần được mở rộng tối đa cho khu vực tư nhân phát triển. Một kiến nghị khác của ông là học kinh nghiệm Trung Quốc về việc áp dụng cơ chế đánh giá cán bộ dựa trên các chỉ số kinh tế. Theo đó, KPI về tốc độ tăng trưởng, số doanh nghiệp thành lập mới và số việc làm được tạo ra cần trở thành tiêu chí đánh giá và thăng tiến của quan chức địa phương, phá tan sức ì thể chế. Ông Quảng gọi những cải cách này là một "Khoán 10 mới". Ông nhắc lại rằng Nghị quyết Khoán 10 năm 1988 đã trao lại quyền tự chủ sản xuất cho người nông dân, góp phần đưa Việt Nam từ tình trạng thiếu đói trở thành một trong những quốc gia xuất khẩu gạo hàng đầu thế giới chỉ sau một thời gian ngắn. Theo ông, bài học tương tự có thể được áp dụng cho khu vực doanh nghiệp trong giai đoạn hiện nay. Ở lĩnh vực kinh tế số, ông Quảng đưa ra khái niệm "địa tô số" để mô tả khoản phí mà các doanh nghiệp phải trả cho các nền tảng phân phối ứng dụng như App Store và Google Play. Theo ông, do thị trường hệ điều hành di động toàn cầu gần như nằm trong tay Apple và Google, các chợ ứng dụng này đang nắm giữ một dạng "độc quyền hạ tầng", khiến khoản phí thu được mang bản chất tương tự địa tô độc quyền trong lý luận kinh tế. Tuy nhiên, theo ông Quảng, vấn đề lớn nhất hiện nay không phải là mức phí mà là chủ quyền trên không gian mạng. Ông cho rằng không gian mạng cần được xem là "vùng chủ quyền thứ năm" bên cạnh đất liền, vùng biển, vùng trời và không gian vũ trụ. Vì vậy, Việt Nam cần từng bước làm chủ các công nghệ lõi, từ hệ điều hành, nền tảng số cho tới hạ tầng dữ liệu để tránh phụ thuộc vào các nền tảng nước ngoài. Đáng chú ý, ông Quảng đưa ra cảnh báo rằng Việt Nam chỉ còn khoảng một thập kỷ trước khi lợi thế dân số vàng suy giảm . Theo ông, đây là giai đoạn quyết định để thực hiện những cải cách mạnh mẽ nhằm tạo nền tảng cho mục tiêu tăng trưởng hai con số và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên AI.
