Sự dịch chuyển của hệ thống phân phối điện trung thế

Không chỉ thực hiện chức năng đóng cắt và bảo vệ, các giải pháp trung thế được phát triển theo hướng số hóa, giám sát thông minh, giảm tác động môi trường.

Theo đại diện Schneider Electric, hệ thống cung cấp điện đóng vai trò quan trọng trong sản xuất, truyền tải và phân phối điện từ các nhà máy điện qua trạm biến áp, rồi đến từng nhà máy, tòa nhà, trung tâm dữ liệu. Để hệ thống vận hành ổn định, các tủ trung thế phải liên tục điều phối, đóng cắt, bảo vệ dòng điện.

Qua các thập niên, hệ thống điện vận hành theo mô hình tập trung: nguồn điện truyền từ các nhà máy đến người sử dụng. Khi nguồn phát ổn định và phụ tải ít biến động, nhiệm vụ chính của tủ điện trung thế là đóng cắt, cô lập sự cố, phục vụ công tác bảo trì. Tuy nhiên, cách hoạt động này đang thay đổi.

"Tại Việt Nam, sự phát triển của năng lượng tái tạo dần thay đổi mô hình vận hành truyền thống", đại diện Schneider Electric nhận định. Thay vì phân phối từ các nhà máy tập trung, lưới điện phải tiếp nhận nhiều nguồn phân tán, đòi hỏi khả năng điều phối linh hoạt hơn.

Bên cạnh đó, quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa phần nào tạo ra áp lực mới lên hạ tầng điện. Sự gia tăng của các trung tâm dữ liệu, nhà máy sản xuất, khu công nghiệp lẫn hạ tầng sạc xe khiến nhu cầu điện tăng nhanh, biến động hơn trước.

Trong bối cảnh ấy, hệ thống điện không chỉ cần đáp ứng nhu cầu phụ tải ngày càng lớn mà còn phải bảo đảm độ tin cậy, khả năng giám sát thông minh, vận hành liên tục cho hoạt động kinh tế, sản xuất, dịch vụ 24/7.

Những thay đổi trên cho thấy điện hóa tích hợp tự động hóa và công nghệ số sẽ từng bước định hình lưới điện thế hệ mới. Đại diện Schneider Electric lý giải trong mô hình ấy, tủ điện trung thế được mở rộng vai trò từ thiết bị đóng cắt, bảo vệ sang nền tảng cung cấp dữ liệu, hỗ trợ tự động hóa và tối ưu vận hành hệ thống.

Thực tế, trong hệ thống phân phối điện hiện đại, tủ trung thế hiện diện mọi nơi gồm: trạm sơ cấp (primary) như trạm cắt, nhà máy công nghiệp đặc thù, hạ tầng trọng yếu; trạm thứ cấp (secondary) tại khu công nghiệp, khu đô thị, tòa nhà thương mại hay trạm kiosk. Tuy nhiên, trước sự chuyển dịch năng lượng, thiết bị này đang được đặt vào một vai trò mới.

"Trước đây, tủ trung thế chủ yếu thực hiện chức năng đóng cắt, bảo vệ hệ thống điện, thì ngày nay chúng dần trở thành một phần của hạ tầng điện thông minh, bền bỉ hơn", đại diện Schneider Electric lý giải.

Ở khía cạnh số hóa, các giải pháp như tủ trung thế MCSeT kết hợp máy cắt EvoPacT cho thấy xu hướng tích hợp công nghệ ngay từ khâu thiết kế. Hệ thống được trang bị cảm biến IoT và kết nối với nền tảng EcoStruxure, cho phép thu thập, lưu trữ, phân tích dữ liệu vận hành. Nhờ đó, doanh nghiệp có thêm cơ sở để đánh giá hiệu suất thiết bị, tối ưu công tác quản lý tài sản.

Bên cạnh khai thác dữ liệu, giải pháp này còn hướng tới nâng cao độ tin cậy của hệ thống điện trong bối cảnh yêu cầu vận hành ngày càng cao. Việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường và hỗ trợ bảo trì dự đoán góp phần giảm nguy cơ gián đoạn ngoài kế hoạch, đảm bảo tính liên tục cho hoạt động sản xuất lẫn hạ tầng vận hành 24/7.

Trong khi đó ở trạm thứ cấp, tủ trung thế RM AirSeT phản ánh mục tiêu phát triển bền vững của ngành điện. Giải pháp ứng dụng công nghệ cách điện bằng không khí sạch (Pure Air) kết hợp đóng cắt chân không, thay thế cho khí SF6 - khí nhà kính tác động lớn đến môi trường.

Không chỉ góp phần giảm phát thải, thiết bị có tuổi thọ tới 40 năm, hỗ trợ nâng cấp thuận tiện trên hạ tầng hiện hữu và khoảng 93% vật liệu thô có thể tái chế, phù hợp mục tiêu ESG, kinh tế tuần hoàn của nhiều doanh nghiệp.

"Tủ trung thế MCSeT kết hợp máy cắt EvoPacT và giải pháp RM AirSeT ra đời trong bối cảnh hạ tầng điện dịch chuyển theo hướng số hóa, nâng cao độ tin cậy vận hành và giảm phát thải. Ba trụ cột này cũng đang định hình tương lai của lưới điện hiện đại", đại diện Schneider Electric nói thêm.