Chủ động ứng phó El Nino đang gia tăng cường độ

Nắng nóng gay gắt kéo dài trên cả 3 miền

Dù đang là mùa mưa nhưng khoảng một tuần qua, trên địa bàn TP.HCM cũng như khu vực Nam bộ nói chung, mưa lại giảm về lượng. Thay vào đó là nắng nóng gay gắt đến rát da kéo dài suốt cả ngày. Đến 19 - 20 giờ, không khí vẫn nóng hầm hập, cảm nhận như 35 - 36 độ C, thời tiết chẳng khác nào giai đoạn cao điểm nắng nóng của tháng 4. Trong khi đó, tại khu vực miền Bắc và miền Trung, ngưỡng 40 độ C kéo dài nhiều ngày liên tiếp ở nhiều địa phương, mức nhiệt cao nhất ngày liên tục bị phá và đã đạt mốc 41 độ C.

Th.S Lê Thị Xuân Lan, chuyên gia khí tượng thủy văn, giải thích: Áp thấp nóng Ấn - Miến ở phía tây tiếp tục phát triển mạnh và mở rộng sang phía đông. Giống tháng trước, đợt nóng này cũng bao trùm gần khắp châu Á và VN là một phần trong đó. Ở miền Nam, do đang trong giai đoạn mùa mưa nên nắng nóng có phần bớt gay gắt hơn các tháng trước. Trong khi đó, miền Bắc có các đợt mưa giải nhiệt do dải hội tụ gió mùa còn miền Trung đang vào cao điểm nắng nóng và sẽ tiếp tục gia tăng, gay gắt hơn trong tháng 7 - 8. "Tác động của El Nino cũng khá rõ đối với thời tiết Nam bộ khi mưa giảm và nắng gia tăng. Thông thường thì hạn bà chằn chỉ xuất hiện vào tháng 8 nhưng do có El Nino mạnh nên trong tháng 6 có một đợt hạn nhẹ và ngắn", bà Lan dẫn chứng.

ẢNH: NGỌC DƯƠNG

Ông Trần Văn Hưng, Phó giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Nam bộ, phân tích: El Nino là hiện tượng nóng lên dị thường của lớp nước biển bề mặt ở vùng xích đạo Thái Bình Dương, kéo theo nhiệt độ khí quyển tăng lên trên diện rộng, đẩy nền nhiệt độ trung bình lên cao hơn hẳn. Tại Nam bộ, vào những năm có El Nino, nền nhiệt độ trung bình thường cao hơn từ 0,5 - 1,5 độ C, có những giai đoạn cao hơn tới 2 độ C so với trung bình nhiều năm. Ngoài ra, dưới tác động của El Nino, áp cao cận nhiệt đới và các dải khí quyển bị dịch chuyển, khiến gió mùa tây nam hoạt động yếu hơn hoặc bị gián đoạn so với thông thường. Gió yếu đồng nghĩa với việc không khí bị ứ đọng, không lưu thông được, sẽ giữ lại hơi nóng và hơi ẩm ngay sát mặt đất. Sự kết hợp của các yếu tố này đẩy nền nhiệt độ tăng cao ngay trong giữa mùa mưa… khiến cho cảm giác nóng luôn thường trực và kéo dài xuyên suốt, đan xen với những cơn mưa xuất hiện

Nguy cơ sụt lún bên trong các vùng ngọt hóa

Dù mới giai đoạn đầu của El Nino nhưng thời tiết đã trở nên khắc nghiệt. Điều này đặt ra vấn đề cần phải chủ động ứng phó trong bối cảnh hiện tượng này đang gia tăng cường độ. Ở góc độ sản xuất nông nghiệp, TS Đoàn Hữu Tiến, Giám đốc Trung tâm chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, Viện Cây ăn quả miền Nam, lo lắng: Mỗi đợt El Nino xuất hiện thường gắn liền với tình trạng khô hạn ở nhiều vùng miền và tại khu vực ĐBSCL còn thêm tình trạng xâm nhập mặn. Tùy cường độ El Nino mà tác động ở các vùng miền sẽ khác nhau nhưng với những biểu hiện thời tiết hiện nay cho thấy tình trạng khá đáng lo. Ngoài vấn đề nước ngọt cho sinh hoạt, việc phòng chống khô hạn, xâm nhập mặn đối với sản xuất nông nghiệp là điều hết sức cần thiết. Đặc biệt là VN có nhiều loại cây trồng nhạy cảm với thời tiết và có giá trị kinh tế cao, tiêu biểu như sầu riêng và các loại cây ăn trái khác.

Theo TS Đoàn Hữu Tiến, thời điểm này, Nam bộ đang trong giai đoạn mùa mưa nên có thể ở một số nơi người dân chưa thấy rõ tác động. Tuy nhiên, không nên vì thế mà chủ quan; cần phải chủ động ứng phó ngay từ bây giờ. Đối với bà con nông dân ở vùng cửa sông có nguy cơ xâm nhập mặn cần chủ động gia cố đê bao, cống đập để ngăn mặn. Bên cạnh đó, tại những vùng khô hạn cần nạo vét ao hồ, kênh mương và tận dụng tất cả những dụng cụ có thể để trữ nước. Ngoài ra, cần áp dụng các biện pháp canh tác thông minh như tiết kiệm nước, tưới nhỏ giọt để tối ưu hóa nguồn tài nguyên nước. Bà con nông dân cũng có thể tận dụng các biện pháp che chắn mặt đất, ủ góc để giảm nước trên bề mặt bốc hơi.

TS Tiến khuyến cáo: Kinh nghiệm từ các đợt khô hạn cực đoan gần đây cho thấy khi vào cao điểm khô hạn cực đoan, bà con nhà vườn nên ưu tiên giữ cây, tỉa bỏ bớt quả. Ở những vùng có nước ngọt cũng không nên chủ quan mà cần giảm số lượng quả để tránh cây trồng bị quá sức khi khô hạn bất thường. Cần phải chủ động tự trang bị các giải pháp ứng phó càng sớm càng tốt.

Th.S Nguyễn Hữu Thiện, chuyên gia về sinh thái học ĐBSCL, cảnh báo: Có vẻ El Nino đang có xu hướng xuất hiện khoảng 4 - 6 năm một lần. Ở ĐBSCL mỗi khi El Nino mạnh xuất hiện thì có một vấn đề đặc biệt đáng quan tâm là sụt lún đất cục bộ bên trong các vùng ngọt hóa, điển hình là 2 vùng ngọt hóa Trần Văn Thời (Cà Mau) và Gò Công (Đồng Tháp).

Hiện tượng sụt lún đất cục bộ đã xảy ra ở 2 nơi này khá nghiêm trọng vào năm 2020 và lặp lại năm 2024 khi có El Nino gây nắng nóng gay gắt, làm hư hại đường sá, nhà cửa. Trước đây, khi chưa ngọt hóa, 2 vùng này có nước ngọt vào mùa mưa và nước mặn vào mùa khô để giữ ẩm cho chân đất không bị co ngót lại. Sau đó, 2 vùng này được bao đê khép kín, ngăn nước mặn vào và trữ ngọt từ mùa mưa sang mùa khô để ngọt hóa quanh năm. Tuy nhiên, vào những năm có nắng nóng gay gắt thì lượng nước ngọt ít ỏi bốc hơi nhanh và đến khoảng cuối tháng 1 thì kiệt. Trong tình trạng không có nước mặn cũng không có nước ngọt, lớp đất mặt khoảng 3 m bên trong các khu ngọt hóa bị co ngót, giảm thể tích gây sụt lún bề mặt. Việc sụt lún bên trong các khu ngọt hóa này là cục bộ, không liên quan đến tình hình sụt lún chung của toàn đồng bằng.

"Với xu hướng El Nino cực đoan xảy ra thường xuyên như vậy, các vùng ngọt hóa này càng trở nên mong manh hơn và khó có thể duy trì mãi trong tương lai. Cách để ứng phó lâu dài là cần trả lại điều kiện luân phiên mặn ngọt tự nhiên như trước khi ngọt hóa, phù hợp với phân vùng theo Quy hoạch tích hợp ĐBSCL đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định 287 năm 2022. Người dân trong các vùng ngọt hóa sẽ không đủ nguồn lực để tự chuyển đổi hệ thống canh tác trở lại điều kiện mặn ngọt như xưa mà cần có sự hỗ trợ của Chính phủ và các địa phương", ông Thiện khuyến nghị.

//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } if (window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden)) { if (!laNuocNgoai) { (function (w, q) { w[q] = w[q] || []; w[q].push(["_mgc.load"]); })(window, "_mgq"); } } (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; // chỉ chạy khi laNuocNgoai true var containerSelector = 'div.detail-cmain'; var root = document.querySelector(containerSelector); if (!root) return; // Thu thập figure + p (p không nằm trong figure) var figures = Array.from(root.querySelectorAll('figure')); var paragraphs = Array.from(root.querySelectorAll('p')).filter(function(p){ return !p.closest('figure'); }); var elements = figures.concat(paragraphs); // NodeList vốn đã theo DOM order => không cần sort if (!elements.length) return; var target = elements[Math.floor(elements.length / 2)]; // giữa bài if (!target || !target.parentNode) return; var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = 'taboola-mid-article-widget'; target.parentNode.insertBefore(newDiv, target.nextSibling); window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); })();