Theo trang tin The Guardian, trong nhiều thập kỷ, tuổi 40 được xem là cột mốc của sự ổn định: sự nghiệp đạt độ chín, sở hữu một ngôi nhà, tích lũy đủ tài sản và bắt đầu nghĩ đến kế hoạch nghỉ hưu.
Nhưng với thế hệ Millennials (gen Y), những người sinh từ năm 1981 đến 1996, kịch bản ấy ngày càng trở nên xa vời.
Khủng hoảng tuổi trung niên của họ không còn là những quyết định bốc đồng hay nỗ lực tìm lại tuổi trẻ, mà là một câu hỏi thực tế hơn nhiều: “Liệu khi nào mình mới đủ điều kiện để nghỉ hưu?”.
Một khảo sát trên 1.000 người Millennials tại Mỹ cho thấy 81% cho rằng họ không đủ khả năng tài chính để đối mặt với bất kỳ cuộc khủng hoảng tuổi trung niên nào.
Thay vì bước vào giai đoạn ổn định như các thế hệ trước, nhiều người ở tuổi 40 lại phải đối diện với những bất an kéo dài về việc làm, nhà ở và tương lai tài chính.
Có lẽ, đó là cảm giác theo đuổi đam mê nhưng không thể chạm tới sự ổn định.
Cô Claire, 42 tuổi, từng tin rằng mình đã đi đúng con đường. Ở tuổi 24, sau khi tích lũy đủ tiền từ công việc bán thời gian trong thời gian học đại học, cô cùng một người bạn mở cửa hàng bán lẻ tại trung tâm Ottawa (Canada) mà không cần vay vốn. Công việc thuận lợi, cửa hàng đầu tiên phát triển tốt và sau đó mở thêm chi nhánh thứ hai.
Cô chia sẻ rằng: “Tôi từng nghĩ mình hoàn toàn có thể làm công việc này cho đến lúc nghỉ hưu. Tôi sẽ không giàu, nhưng sẽ có một cuộc sống cân bằng và đủ để trang trải”.
Thế nhưng khi bước sang tuổi 42, niềm tin ấy dần lung lay.
Doanh nghiệp vẫn hoạt động, nhưng Claire vẫn chưa đủ khả năng mua một căn nhà. Điều từng được xem là đích đến tự nhiên của một người lao động, sở hữu nhà và chuẩn bị cho tuổi già, giờ trở thành một dấu hỏi.
Cô băn khoăn rằng: “Tôi có quá ngây thơ khi nghĩ rằng mọi chuyện rồi sẽ ổn không?”.
Giá nhà tăng nhanh hơn mọi nỗ lực tích lũy
Câu chuyện của Claire phản ánh rõ khoảng cách giữa kỳ vọng và thực tế.
Mẹ cô, một thủ thư đơn thân từng mua được căn nhà gần trung tâm Ottawa với giá 178.000 đô la Canada. Hiện nay, căn nhà ngay bên cạnh được rao bán với giá hơn 800.000 đô la Canada.
Claire đã dành dụm được khoảng 75.000 đô la Canada để trả trước khi mua nhà, nhưng khoản tiền đó vẫn quá nhỏ so với mặt bằng giá hiện nay.
Giá nhà trung bình tại Ottawa đã vượt 700.000 đô la Canada, trong khi người dưới 40 tuổi là nhóm có tỷ lệ sở hữu nhà thấp nhất tại Canada sau nhiều năm giá bất động sản leo thang và lãi suất tăng mạnh.
Cô Claire và chồng nhiều lần cân nhắc việc sinh thêm con nhưng rồi lại chùn bước.
Cô nói: “Có hai đứa trẻ sẽ khiến cuộc sống áp lực hơn gấp hàng nghìn lần. Tiết kiệm cho việc học, tiền trại hè, mọi khoản chi đều tăng lên. Tôi đã thấy rất khó khăn ngay cả khi mới có một con”.
Điều khiến Claire thất vọng không phải là cô không trở thành triệu phú. Điều cô mong muốn chỉ là một cuộc sống bình thường.
Cô chia sẻ: “Tôi không muốn trở thành triệu phú. Tôi chỉ muốn kiếm khoảng 70.000 đô la Canada ( tương đương với gần 1 tỷ 300 triệu đồng) mỗi năm. Yêu cầu đó có quá đáng không?”
Đó cũng là tâm trạng chung của nhiều người Millennials hiện nay. Họ không theo đuổi sự giàu có, mà chỉ tìm kiếm cảm giác an toàn tài chính.
Tuy nhiên, ngay cả những mục tiêu từng được xem là bình thường như sở hữu một ngôi nhà, nuôi dạy con cái hay chuẩn bị cho tuổi già cũng ngày càng ngoài tầm với.
Tuổi 40 nhưng vẫn sống trong cảm giác “ tạm bợ ”
Nếu Claire đại diện cho những người tự kinh doanh thì Katie, 43 tuổi, lại phản ánh thực trạng của nhóm lao động làm công ăn lương trong một thị trường việc làm nhiều biến động.
Là nhà báo, Katie bước vào nghề đúng thời điểm báo in suy giảm mạnh. Sau khi tốt nghiệp, cô phải quay về sống cùng bố mẹ vì không tìm được việc làm phù hợp.
Khi có được công việc biên tập tại một tờ báo địa phương, cô nhận ra mức lương tính theo giờ còn thấp hơn nhân viên cửa hàng thức ăn nhanh.
Thậm chí, cô Katie còn bị sa thải ngay trước đám cưới. Trước tuổi 30, cô đã trải qua ba lần thay đổi công việc.
Cô nói: “Mọi thứ luôn có cảm giác rất mong manh. Mỗi lần mọi chuyện suôn sẻ đều giống như trúng số”.
Hai mươi năm sau, cảm giác bất ổn ấy vẫn chưa biến mất. Cô nói: “Nghỉ hưu nghe giống như một trò đùa”.
Không ít người khuyên cô chuyển nghề, nhưng Katie cho rằng điều đó không hề đơn giản.
Cô bày tỏ: “Chưa từng có công việc nào khác mà tôi muốn làm hoặc cảm thấy mình phù hợp”.
Sau hơn hai thập kỷ làm báo, đối với cô Katie, việc bắt đầu lại đồng nghĩa với từ bỏ kinh nghiệm tích lũy, chấp nhận thu nhập thấp hơn và bước vào một thị trường lao động vốn cũng đầy bất định.
Dù vậy, không phải tất cả Millennials đều chịu tác động như nhau.
Một nghiên cứu về tài sản của thế hệ Millennials tại Mỹ do Đại học Cambridge dẫn đầu chỉ ra khoảng cách giàu nghèo đang nới rộng đáng kể.
Theo nhà nghiên cứu Rob Gruijters, nhóm Millennials giàu nhất hiện sở hữu nhiều tài sản hơn các thế hệ trước ở cùng độ tuổi. Trong khi đó, nhóm nghèo nhất lại có ít tài sản hơn cha mẹ họ khi bước vào tuổi trung niên.
Ông cũng cho biết một bộ phận lớn Millennials vẫn mắc kẹt trong các công việc bấp bênh với triển vọng kinh tế hạn chế.
Họ có xu hướng sống cùng cha mẹ lâu hơn, kết hôn và sinh con muộn hơn, đồng thời tỷ lệ độc thân ở tuổi trung niên cũng cao hơn các thế hệ trước.
Những thay đổi đó phản ánh sự đứt gãy của mô hình tích lũy tài sản từng được xem là nền tảng của tầng lớp trung lưu.
Đáng lẽ tuổi 40 phải là giai đoạn đạt đỉnh sự nghiệp. Nhưng với nhiều Millennials, đó vẫn là quãng thời gian phải lo lắng về hợp đồng tiếp theo, tiền thuê nhà hay việc ngành nghề mình đang theo đuổi còn tồn tại trong vài năm nữa hay không.
Phải chăng tình trạng này phản ánh một thế hệ lớn lên cùng những lời hứa chưa thành hiện thực.
Những người thuộc thế hệ Millennials được nuôi dưỡng với niềm tin rằng chỉ cần học tập chăm chỉ, theo đuổi đam mê và làm việc nghiêm túc thì thành công sẽ đến.
Và cô Claire và Katie đã làm như vậy.
Họ học đại học, xây dựng sự nghiệp và kiên trì với lựa chọn của mình. Thế nhưng những điều từng được xem là thành quả tất yếu như: một căn nhà, một công việc ổn định hay một kế hoạch nghỉ hưu rõ ràng vẫn ngày càng xa tầm với.
Vì thế, khủng hoảng tuổi trung niên của Millennials không phải là khát vọng thay đổi cuộc sống để tìm kiếm điều mới mẻ, mà là cảm giác bị tước mất những điều vốn từng được xem là bình thường.
Cô Katie chia sẻ rằng: “Tôi nghĩ nhiều Millennials có lý do chính đáng để cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau. Họ có rất nhiều khát vọng, nhưng hoàn cảnh thực tế khiến những lựa chọn ấy gần như không thể thực hiện”.
Như vậy, đối với nhiều thế hệ trước, tuổi 40 là thời điểm bắt đầu tận hưởng thành quả sau nhiều năm lao động.
Nhưng với nhiều người thuộc thế hệ Millennials hiện nay, cột mốc ấy lại mang một ý nghĩa khác. Đó là lúc họ nhận ra rằng sự chăm chỉ không còn đồng nghĩa với khả năng sở hữu nhà; kinh nghiệm không đảm bảo một công việc ổn định; còn nghỉ hưu, từng được xem là đích đến của cả đời làm việc giờ đây trở thành một câu hỏi chưa có lời giải.
Họ không tìm kiếm sự giàu có. Họ chỉ mong có đủ khả năng xây dựng một cuộc sống bình thường.
Nhưng khi giá nhà tăng nhanh hơn thu nhập, việc làm ngày càng mong manh và chi phí sinh hoạt không ngừng leo thang, những mục tiêu tưởng chừng giản dị ấy lại trở thành thách thức lớn nhất của một thế hệ.
Có lẽ đó cũng là chân dung rõ nét nhất của tuổi trung niên ngày nay, khi 40 tuổi, quá trẻ để nghỉ hưu, nhưng cũng quá già để dễ dàng bắt đầu lại.
* Nguồn: The Guardian, Fortune
