Một nghiên cứu khoa học đột phá đã vẽ nên một bức tranh đáng báo động về lịch sử sơ khai của chúng ta, cho thấy loài người từng đứng trên bờ vực tuyệt chủng. Theo đó, gần một triệu năm trước, tổ tiên của chúng ta đã trải qua một sự kiện thảm khốc khiến dân số toàn cầu giảm xuống chỉ còn khoảng 1.200 cá thể.
Phát hiện gây chấn động này, được công bố trên một tạp chí khoa học uy tín vào năm 2023, không đến từ các hóa thạch mà từ việc phân tích dữ liệu di truyền của 3.145 người hiện đại. Bằng cách truy ngược lại bộ gen, các nhà khoa học đã xác định được một "sự kiện thắt cổ chai dân số" nghiêm trọng xảy ra trong khoảng từ 930.000-813.000 năm trước. Trong giai đoạn này, nhân loại đã mất đi 98,7% dân số, một con số suy giảm khủng khiếp đẩy chúng ta đến gần với sự biến mất hoàn toàn.
Loài người từng suýt bị tuyệt chủng.
Vậy điều gì đã gây ra thảm họa này? Dù không thể khẳng định chắc chắn, các nhà nghiên cứu tin rằng biến đổi khí hậu chính là thủ phạm. Giai đoạn này trùng với thời điểm Trái Đất chuyển sang giữa kỳ Pleistocen (thế Canh Tân), một thời kỳ với những biến động khí hậu dữ dội. Các chu kỳ băng hà kéo dài, hạn hán và nạn đói lan rộng có thể đã tạo ra một môi trường sống quá khắc nghiệt, xóa sổ phần lớn quần thể người.
Giả thuyết này càng được củng cố bởi sự khan hiếm một cách lạ thường của các hóa thạch người từ đúng giai đoạn này, cho thấy tổ tiên chúng ta lúc đó có thể đã phải co cụm lại thành các nhóm nhỏ, bị cô lập và phải đấu tranh sinh tồn với nhau để giành giật nguồn tài nguyên ít ỏi.
Tuy nhiên, may mắn là loài người đã sống sót. Các nhà nghiên cứu cho rằng vào khoảng 813.000 năm trước, khí hậu bắt đầu trở nên ôn hòa hơn, cho phép các nhóm người sống sót bắt đầu phục hồi và phát triển trở lại, thoát khỏi "nút thắt cổ chai" định mệnh.
Mặc dù phát hiện này làm dấy lên nhiều câu hỏi thú vị về khả năng phục hồi của loài người, nó cũng cho thấy chúng ta đã từng mong manh đến nhường nào. Đây là một chương đen tối nhưng vô cùng quan trọng trong lịch sử tiến hóa, và cần nhiều khám phá hơn nữa để có thể làm sáng tỏ hoàn toàn.
