Chia sẻ trên Cổng thông tin điện tử của Cục Thuế ngày 9.6, bà Nguyễn Thu Trà, Trưởng ban Quản lý tuân thủ và hỗ trợ người nộp thuế (Cục Thuế) cho biết, sau khi triển khai hóa đơn điện tử trên phạm vi toàn quốc, cơ quan thuế đã hình thành kho dữ liệu hóa đơn điện tử tập trung với quy mô rất lớn. Từ khi triển khai đến ngày 18.5, số lượng hóa đơn điện tử mà cơ quan thuế tiếp nhận và xử lý là hơn 25,6 tỉ hóa đơn.
Qua công tác quản lý rủi ro, phân tích dữ liệu và kiểm tra thực tế, cơ quan thuế đã nhận diện được các hành vi vi phạm phổ biến.
Ngành thuế chỉ ra những chiêu trò gian lận về hóa đơn điện tử
ẢNH: NGỌC DƯƠNG
Các hành vi vi phạm gồm:
Mua bán hóa đơn khống: Doanh nghiệp không phát sinh hoạt động mua bán hàng hóa, dịch vụ thực tế nhưng lập hóa đơn để bán cho các tổ chức, cá nhân khác nhằm hợp thức hóa chi phí, tăng khấu trừ thuế giá trị gia tăng hoặc giảm thu nhập chịu thuế.
Sử dụng hóa đơn của doanh nghiệp “ma”: Nhiều doanh nghiệp được thành lập chỉ nhằm mục đích mua bán hóa đơn, không có hoạt động sản xuất kinh doanh thực tế, không có kho bãi, lao động, tài sản cố định nhưng phát hành hóa đơn với doanh số lớn. Sau thời gian ngắn hoạt động, các doanh nghiệp này sẽ ngừng hoạt động hoặc không hoạt động tại địa chỉ đã đăng ký kinh doanh, gây khó khăn cho công tác truy vết, xác minh và xử lý của cơ quan thuế.
Lập hóa đơn sai lệch giá trị giao dịch: Đây là hành vi nâng khống giá trị hàng hóa, dịch vụ nhằm tăng chi phí, tăng số thuế GTGT đầu vào được khấu trừ; nâng số thuế đề nghị hoàn; hợp thức hóa doanh thu.
Tạo lập chuỗi giao dịch giả: Các doanh nghiệp liên kết với nhau tạo thành chuỗi mua bán khép kín nhằm hợp thức hóa dòng hàng; tạo vòng quay hóa đơn; tạo đầu vào hợp pháp cho hồ sơ hoàn thuế; che giấu nguồn gốc hàng hóa.
Đặc biệt, một số doanh nghiệp còn gian lận hoàn thuế giá trị gia tăng bằng việc sử dụng hóa đơn đầu vào không hợp pháp để hợp thức hồ sơ hoàn thuế giá trị gia tăng.
Để đối phó với tội phạm về hóa đơn, cơ quan thuế đã xây dựng một hệ thống phân tích rủi ro đa tầng, tập trung vào việc nhận diện các doanh nghiệp có dấu hiệu nghi ngờ ngay từ khi mới thành lập hoặc có những biến động bất thường trong hoạt động kinh doanh. Một trong những ứng dụng quan trọng nhất đang được triển khai là cảnh báo xuất hóa đơn theo hệ số K. Đây là giải pháp sử dụng dữ liệu hóa đơn điện tử kết hợp với các chỉ báo rủi ro để phát hiện sớm các trường hợp có dấu hiệu xuất hóa đơn không phù hợp với năng lực và đặc điểm hoạt động thực tế của doanh nghiệp. Đồng thời, cơ quan thuế đã triển khai ứng dụng phân tích chuỗi đồ thị Graph analysis (kỹ thuật khai thác mối quan hệ mua bán giữa các doanh nghiệp thông quan hóa đơn điện tử). Đặc biệt, công nghệ này giúp phát hiện các các chuỗi giao dịch khép kín; nhóm doanh nghiệp có hành vi tương đồng, nhận diện dòng hóa đơn quay vòng...
Cơ quan này cũng cho biết, trong thời gian tới sẽ đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và học máy (Machine Learning) để tự động hóa việc phát hiện các hành vi bất thường. AI sẽ giúp thiết lập các mô hình cảnh báo sớm, hỗ trợ lựa chọn chính xác đối tượng cần thanh tra, kiểm tra. Đặc biệt trong thời gian tới, ngành thuế sẽ tăng cường công phối hợp liên ngành với hải quan, công an và các ngân hàng thương mại để chia sẻ dữ liệu, phục vụ việc xác minh giao dịch và cưỡng chế thuế hiệu quả hơn.
