Khi AI trở thành công nghệ lõi của nền kinh tế số, nhu cầu về nhân lực có khả năng biến dữ liệu thành quyết định đang tăng nhanh ở cả Việt Nam lẫn toàn cầu. Trong bối cảnh đó, ngành Khoa học dữ liệu là một trong những lựa chọn học tập giàu tiềm năng, đặc biệt khi từ năm 2026, sinh viên thuộc nhóm ngành này có thể được hưởng học bổng lên tới 55 triệu đồng/năm theo Nghị định 179 của Chính phủ.
1. Khoa học dữ liệu vào diện được hưởng học bổng
Theo Nghị định 179/2026, sinh viên theo học các ngành thuộc nhóm khoa học cơ bản, kỹ thuật then chốt và công nghệ chiến lược có thể nhận hỗ trợ từ 3,7 triệu đến 5,5 triệu đồng mỗi tháng, tùy nhóm ngành và điều kiện xét cấp. Với mức cao nhất, một sinh viên có thể nhận học bổng tương đương khoảng 55 triệu đồng mỗi năm, nếu đáp ứng đầy đủ yêu cầu về thành tích học tập và đầu vào theo quy định.
Trong danh mục này, ngành Khoa học dữ liệu được xếp vào nhóm ngành có ý nghĩa chiến lược đối với phát triển nhân lực STEM, nhất là trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chuyển đổi số, kinh tế số và ứng dụng AI trên quy mô rộng. Chính sách học bổng không chỉ là hỗ trợ tài chính, mà còn là tín hiệu cho thấy Nhà nước đang ưu tiên các ngành có khả năng tạo ra năng lực cạnh tranh mới cho nền kinh tế. Điều đó giúp Khoa học dữ liệu có thêm sức hút với học sinh khá giỏi, phụ huynh và cả nhóm thí sinh đang cân nhắc giữa nhiều ngành công nghệ.
2. Ngành học quan trọng trong thời đại AI
Khoa học dữ liệu đang trở thành một trong những nền tảng quan trọng nhất của thời đại AI. Nếu AI là “động cơ”, thì dữ liệu là “nhiên liệu”, còn Khoa học dữ liệu chính là bộ phận phân tích, làm sạch, mô hình hóa và chuyển dữ liệu thành thông tin hữu ích cho doanh nghiệp, tổ chức và cơ quan quản lý.
Điểm khác biệt của ngành này là nó không chỉ gắn với lập trình hay toán thống kê, mà còn nằm ở khả năng giải quyết bài toán kinh doanh. Doanh nghiệp cần dự đoán nhu cầu, tối ưu vận hành, phát hiện gian lận, cá nhân hóa trải nghiệm khách hàng và tự động hóa ra quyết định; tất cả đều cần nhân lực hiểu dữ liệu và biết cách khai thác AI đúng mục tiêu.
Chính vì vậy, khi AI phát triển càng mạnh, nhu cầu đối với người làm Khoa học dữ liệu không hề giảm mà còn tăng lên. AI càng thông minh thì dữ liệu càng nhiều, mô hình càng phức tạp và yêu cầu về người có thể diễn giải kết quả, kiểm soát chất lượng và đảm bảo tính ứng dụng càng cao. Đây là lý do ngành này được nhìn nhận như một lĩnh vực “khát nhân lực” không chỉ ở Việt Nam mà trên phạm vi toàn cầu.
Ở góc độ thị trường lao động, Khoa học dữ liệu còn có lợi thế lớn vì có thể làm việc ở nhiều ngành khác nhau: tài chính, thương mại điện tử, logistics, y tế, giáo dục, sản xuất và cả truyền thông số. Nói cách khác, đây là ngành có độ mở rất rộng, phù hợp với xu hướng “AI hóa” mọi lĩnh vực của nền kinh tế.
Tại Việt Nam, đây là 1 ngành có lợi thế cạnh tranh, với mức thu nhập hấp dẫn. Sinh viên mới ra trường có thể thu nhập khoảng 10-15 triệu đồng/tháng, trong khi người có 2-3 năm kinh nghiệm có thể đạt 17-25 triệu đồng/tháng.
Với các vị trí cao hơn như Data Scientist hoặc kỹ sư dữ liệu, mức thu nhập có thể lên tới 30-50 triệu đồng/tháng hoặc cao hơn tùy năng lực và doanh nghiệp. Đặc biệt, các chuyên gia trong lĩnh vực này có thể đạt tới mức thu nhập 150 triệu đồng/tháng tùy thuộc vào vị trí và kinh nghiệm.
3. Ngành học khát nhân lực chất lượng cao
Lý do Khoa học dữ liệu ngày càng “hot” nằm ở chỗ doanh nghiệp hiện không thiếu dữ liệu, mà thiếu người biến dữ liệu thành giá trị. Điều này khiến nhu cầu nhân lực có nền tảng phân tích dữ liệu tăng rất nhanh.
Sinh viên tốt nghiệp có thể đi theo nhiều hướng như data analyst, data scientist, machine learning engineer, business intelligence specialist hoặc product analytics. Cơ hội nghề nghiệp đa dạng giúp ngành này hấp dẫn với cả nhóm học sinh thiên về kỹ thuật lẫn nhóm muốn đi theo hướng phân tích kinh doanh. Ngoài ra, việc các trường đại học lớn đẩy mạnh đào tạo ngành này cũng cho thấy thị trường đang có nhu cầu thật.
Tại Việt Nam, một số trường được xem là có thế mạnh trong đào tạo ngành Khoa học dữ liệu gồm Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Khoa học Tự nhiên thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Công nghệ - Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia TP.HCM... Danh sách này phản ánh khá rõ hai hướng đào tạo phổ biến: thiên về kỹ thuật - công nghệ hoặc thiên về kinh tế - phân tích ứng dụng.
Mỗi trường có thế mạnh riêng, nhưng điểm chung là chương trình học ngày càng gắn với thực hành, công cụ phân tích và ứng dụng doanh nghiệp.
Năm 2025, điểm chuẩn ngành Khoa học dữ liệu tại các trường đại học ở Việt Nam có sự phân hóa khá rõ rệt, dao động trong khoảng từ 15 đến gần 30 điểm tùy theo từng nhóm trường. Ở nhóm các trường top đầu, mức điểm chuẩn rất cao, tiêu biểu như Đại học Bách khoa Hà Nội với ngành Khoa học dữ liệu và Trí tuệ nhân tạo đạt tới 29,39 điểm. Tương tự, Đại học Khoa học Tự nhiên - Đại học Quốc gia Hà Nội cũng ghi nhận mức điểm khoảng 26 điểm, nằm trong top đầu của trường.
Bên cạnh đó, ngành khoa học dữ liệu ở nhóm các trường có mức điểm “dễ thở” hơn chỉ dao động từ 15 đến dưới 20 điểm như Đại học Quy Nhơn (17,1 điểm), Đại học Hoa Sen hay Đại học Ngoại ngữ - Tin học TP.HCM khoảng 15-17 điểm tùy phương thức xét tuyển...
Dù tiềm năng lớn, Khoa học dữ liệu không phải là ngành dễ học. Người học cần nền tảng tốt về Toán, tư duy logic, khả năng tự học và nhất là sự bền bỉ với các môn kỹ thuật. Đây là ngành đòi hỏi cao hơn mức “biết dùng công cụ”, vì sinh viên phải hiểu bản chất của dữ liệu, thuật toán và mô hình.
Trong bối cảnh AI bùng nổ, câu chuyện của Khoa học dữ liệu không còn là “ngành mới nổi” mà đã tiến gần đến nhóm ngành nền tảng. Ai nắm được dữ liệu sẽ nắm lợi thế cạnh tranh, và ai được đào tạo bài bản từ sớm sẽ có lợi thế lớn trên thị trường lao động tương lai.
1 ngành học đang khát 35.000 nhân lực: AI khó thay thế, cơ hội việc làm rộng mở, "hưởng lợi" từ siêu dự án hơn 1,7 triệu tỷ đồngHàng loạt dự án đường sắt quy mô lớn đang được triển khai đã mở ra nhu cầu nhân lực chưa từng có, đưa lĩnh vực này trở thành một trong những nhóm ngành kỹ thuật giàu triển vọng trong những năm tới.
