"Áp lực kép" từ tuyến trùng và nấm bệnh
Bệnh vàng lá thối rễ thường bắt đầu ở nơi khó quan sát nhất: dưới mặt đất. Khi bộ tán chuyển sang màu vàng, cây rụng lá hoặc suy kiệt. Bộ rễ khi đó đã bị tổn thương nghiêm trọng. Thời gian ủ bệnh kéo dài và khó nhận biết khiến các bệnh do Fusarium trở thành thách thức dai dẳng đối với nhiều cây trồng có giá trị cao.
Tổn thương ở bộ rễ thường xảy ra trước khi biểu hiện rõ trên tán
ẢNH MINH HỌA TỪ TÀI LIỆU KỸ THUẬT CỦA SYNGENTA
Nấm Fusarium bắt nguồn từ đất và có khả năng tồn lưu trong thời gian dài. Tùy cây trồng và điều kiện đồng ruộng, Fusarium có thể gây ra các triệu chứng khác nhau như vàng lá thối rễ hay héo vàng. Khi bộ rễ bị tổn thương, khả năng hấp thu nước và dinh dưỡng của cây suy giảm, ảnh hưởng đến sinh trưởng, năng suất và tuổi thọ của vườn cây; ở mức độ nặng, cây có thể suy kiệt và chết.
Theo đánh giá của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO), nếu không có biện pháp can thiệp hiệu quả, nấm Fusarium oxysporum f. sp. cubense Tropical Race 4 (Foc TR4) gây bệnh héo vàng (bệnh Panama) trên chuối có thể ảnh hưởng tới khoảng 17% diện tích trồng chuối toàn cầu vào năm 2040. Điều này tương ứng với sản lượng khoảng 36 triệu tấn, trị giá hơn 10 tỉ USD. Ở kịch bản trung hạn, FAO ước tính TR4 khiến sản lượng chuối toàn cầu giảm khoảng 2% (tương đương 2,8 triệu tấn) vào năm 2028 và tác động đến 240.000 việc làm trong chuỗi giá trị.
Tại Việt Nam, Fusarium spp. xuất hiện trong phức hợp gây bệnh vàng lá thối rễ trên nhiều loại cây trồng giá trị cao. Nghiên cứu thực địa của các nhà khoa học thuộc Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam (VAAS) và Viện Khoa học Kỹ thuật Nông Lâm nghiệp Tây Nguyên (WASI) trên vườn cà phê tái canh tại Đắk Lắk ghi nhận: trước khi xử lý, tỷ lệ rễ bị u sưng, thối dao động từ 55,0% đến 65,7%, còn tỷ lệ cây bị vàng lá từ 27,4% đến 42,7%. Dù không đại diện cho toàn quốc, số liệu cho thấy mức độ tổn thương đáng kể khi dịch hại hiện diện.
Một cây suy kiệt nổi bật giữa vườn cho thấy thiệt hại có thể tiến triển âm thầm trước khi biểu hiện rõ
ẢNH MINH HỌA TỪ TÀI LIỆU CỦA SYNGENTA
Bệnh hại rễ ít khi xuất phát từ một tác nhân đơn lẻ. Tuyến trùng ký sinh thực vật có kích thước rất nhỏ, khó quan sát bằng mắt thường. Khi xâm nhập, chúng làm biến dạng hoặc gây tổn thương rễ, cản trở sự phát triển và giảm sức chống chịu của cây. Những vết thương này tạo cơ hội cho các nấm bệnh trong đất xâm nhập, đặc biệt là Fusarium spp.
Theo tài liệu từ WASI và VAAS, sự hiện diện đồng thời của Fusarium spp. và tuyến trùng nốt sưng rễ (Meloidogyne spp.) trên cà phê Tây nguyên là nguyên nhân quan trọng làm cây suy giảm sinh trưởng. Trên sầu riêng và cây có múi, Fusarium cũng kết hợp với các nấm bệnh khác trong đất tạo thành phức hợp gây hại nguy hiểm.
Bệnh héo vàng Fusarium (bệnh Panama) trên chuối có thể lan trong vườn và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất
ẢNH MINH HỌA TỪ TÀI LIỆU CỦA SYNGENTA
Vaniva® 450SC bảo vệ rễ cây trồng, tăng sức 'đề kháng' trong đất
Tháng 8.2026 tại Đắk Lắk, Syngenta Việt Nam giới thiệu sản phẩm Vaniva® 450SC ứng dụng công nghệ TYMIRIUM®, đã bổ sung đăng ký tại Việt Nam để quản lý bệnh vàng lá thối rễ do Fusarium trên cây có múi và bệnh héo vàng Fusarium (Panama) trên chuối.
Trước đó, sản phẩm được đăng ký vào tháng 3.2025 để phòng trừ tuyến trùng. Cột mốc này hoàn thiện cách tiếp cận bảo vệ bộ rễ trước hai nhóm mối nguy lớn: tuyến trùng và nấm bệnh trong đất.
Công nghệ TYMIRIUM® là kết quả hơn một thập kỷ nghiên cứu của Syngenta, trải qua hơn 5.000 khảo nghiệm đồng ruộng trên 100 loại cây trồng tại khoảng 60 quốc gia. Công nghệ giúp quản lý tác nhân gây hại ở liều lượng hoạt chất thấp, giúp giảm lượng hóa chất đưa vào môi trường.
Đáng chú ý, giải pháp duy trì tính chọn lọc, hầu như không ảnh hưởng đến sinh vật có ích như giun đất, nấm cộng sinh hay các loài tuyến trùng có lợi cho độ đa dạng sinh học. Việc kiểm soát hiệu quả đối tượng dịch hại đi đôi với bảo tồn chức năng thiết yếu của đất giúp đáp ứng định hướng canh tác lâu dài, hỗ trợ nông nghiệp tái sinh.
Vaniva® 450SC hiện được xem là công cụ có thể quản lý đồng thời hai nhóm tác nhân có mối liên hệ chặt chẽ dưới vùng rễ. Giải pháp không thay thế hoàn toàn các biện pháp canh tác mà bổ sung cơ chế tác động mới vào chương trình Quản lý dịch hại tổng hợp (IPM). Khi áp dụng sớm và đúng hướng dẫn, giải pháp giúp giảm áp lực dịch hại, bảo vệ nền tảng sinh trưởng và duy trì khả năng hấp thu dinh dưỡng của cây.
Khi cây đã suy kiệt và mất tán, khả năng phục hồi có thể rất hạn chế; quản lý sớm giúp giảm nguy cơ phải xử lý ở giai đoạn muộn
ẢNH MINH HỌA TỪ TÀI LIỆU CỦA SYNGENTA
Cùng thời điểm công bố đăng ký mới, Syngenta Việt Nam và WASI đã ký kết hợp tác phát triển, chuyển giao các giải pháp bảo vệ cây trồng. Sự hợp tác nhằm đưa công nghệ toàn cầu qua kiểm chứng, điều chỉnh theo điều kiện địa phương và chuyển giao thông qua mô hình thực địa, hướng dẫn sử dụng có trách nhiệm cho nông dân.
//Chèn ads giữa bài (runinit = window.runinit || []).push(function () { //Nếu k chạy ads thì return if (typeof _chkPrLink != 'undefined' && _chkPrLink) return; var mutexAds = '<zone id="l2srqb41"></zone>'; var content = $('[data-role="content"]'); if (content.length > 0) { var childNodes = content[0].childNodes; for (i = 0; i < childNodes.length; i++) { var childNode = childNodes[i]; var isPhotoOrVideo = false; if (childNode.nodeName.toLowerCase() == 'div') { // kiem tra xem co la anh khong? var type = $(childNode).attr('class') + ''; if (type.indexOf('VCSortableInPreviewMode') >= 0) { isPhotoOrVideo = true; } } try { if ((i >= childNodes.length / 2 - 1) && (i < childNodes.length / 2) && !isPhotoOrVideo) { if (i <= childNodes.length - 3) { childNode.after(htmlToElement(mutexAds)); arfAsync.push("l2srqb41"); } break; } } catch (e) { } } } }); function htmlToElement(html) { var template = document.createElement('template'); template.innerHTML = html; return template.content.firstChild; } function tnDetailInsertMidArticleWidget(rootSelector, widgetId) { var root = document.querySelector(rootSelector); if (!root) return null; var contentRoot = root.querySelector('[data-role="content"]') || root; var blocks = Array.from(contentRoot.children).filter(function (el) { if (el.id === widgetId) return false; if (el.hasAttribute('data-check-position')) return false; if (el.hasAttribute('data-type')) return false; if (/^(SCRIPT|STYLE|TEMPLATE|LINK|NOSCRIPT)$/.test(el.tagName)) return false; if (el.tagName === 'P' && !el.textContent.trim()) return false; return el.getClientRects().length > 0; }); if (!blocks.length) return null; var rootRect = contentRoot.getBoundingClientRect(); var idx; if (rootRect.height > 0) { var midY = rootRect.top + rootRect.height / 2; for (idx = 0; idx < blocks.length; idx++) { if (blocks[idx].getBoundingClientRect().bottom >= midY) break; } if (idx >= blocks.length) idx = blocks.length - 1; } else { idx = Math.floor(blocks.length / 2); } var target = blocks[idx]; var isMedia = target.tagName === 'FIGURE' || target.classList.contains('VCSortableInPreviewMode'); var newDiv = document.createElement('div'); newDiv.id = widgetId; contentRoot.insertBefore(newDiv, isMedia ? target : target.nextSibling); return newDiv; } function tnAfterLoad(fn) { if (document.readyState === 'complete') fn(); else window.addEventListener('load', fn, { once: true }); } (function () { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (laNuocNgoai) return; tnAfterLoad(function () { var pernewDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'tn_detail_foryou1_pc_per'); if (!pernewDiv) return; loadJsAsync('https://js.aiservice.vn/rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js', function(){}, function() { window.boxTNRecs.err.push('rec/tn_detail_foryou1_pc_per.js'); }); }); })(); (function() { if (!(window.pageSettings && pageSettings.allow3rd && (typeof window._isAdsHidden === 'undefined' || !window._isAdsHidden))) return; if (typeof window.laNuocNgoai === 'undefined' || !window.laNuocNgoai) return; tnAfterLoad(function () { var newDiv = tnDetailInsertMidArticleWidget('div.detail-cmain', 'taboola-mid-article-widget'); if (!newDiv) return; window._taboola = window._taboola || []; window._taboola.push({ mode: 'thumbnails-4x1', container: 'taboola-mid-article-widget', placement: 'Mid Article Widget', target_type: 'mix' }); }); })();
