Nên làm gì khi số ca viêm hô hấp, cúm A bùng phát?

Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM khuyến cáo người dân chủ động tiêm vaccine cúm, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho, hắt hơi.

Theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật TP HCM (HCDC), số lượng người mắc các bệnh viêm hô hấp cấp tại địa phương đang gia tăng đáng kể. Nguyên nhân được nhận định do thời tiết chuyển mùa kết hợp với việc học sinh, sinh viên tập trung trở lại trường học, tạo điều kiện thuận lợi cho các mầm bệnh đường hô hấp lây lan trong cộng đồng.

Cùng với đó, kết quả tổng hợp từ báo cáo của các bệnh viện cho thấy, virus cúm đang là một trong những tác nhân gia tăng mạnh mẽ, với 151 mẫu dương tính chỉ riêng trong tuần 40 (28/9-4/10). Qua công tác xét nghiệm định type, các chuyên gia phát hiện chủng cúm A chiếm ưu thế. Riêng chủng cúm A/H1 2009 áp đảo với 116 mẫu (chiếm gần 77%).

"Sự gia tăng đồng thời của các ca viêm hô hấp cấp, bao gồm cúm A/H1 2009, đòi hỏi người dân cần nâng cao cảnh giác và chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa để hạn chế lây lan trong cộng đồng", HCDC nhấn mạnh.

Trước nguy cơ các ca bệnh đường hô hấp tiếp tục duy trì ở mức cao trong thời gian tới, HCDC khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Đặc biệt, người cao tuổi và người có bệnh nền cần nâng cao cảnh giác, bởi đây là nhóm có nguy cơ chuyển nặng và gặp biến chứng nguy hiểm nếu nhiễm bệnh. Khi xuất hiện các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh như sốt, ho, đau họng hay sổ mũi, người bệnh nên chủ động đeo khẩu trang, hạn chế tiếp xúc gần với người khác và đến cơ sở y tế để được tư vấn điều trị kịp thời.

Bên cạnh rửa tay bằng xà phòng, ho hoặc hắt hơi, cần che miệng và mũi bằng khăn giấy hoặc khuỷu tay áo để hạn chế phát tán giọt bắn chứa vi rút ra môi trường xung quanh... ngành y tế khuyến cáo người dân chủ động tiêm vaccine phòng bệnh cúm hàng năm.

Trẻ em, người cao tuổi, người có bệnh nền không chủ quan với cúm A

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp do virus cúm gây ra, lây truyền chủ yếu qua các hạt dịch tiết qua đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Bệnh thường có các biểu hiện như sốt, ho, đau họng, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Ở trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, cúm có thể gây viêm phổi, làm nặng thêm các bệnh lý sẵn có, dẫn đến suy hô hấp và những biến chứng nguy hiểm.

PGS.TS.DS. Nguyễn Tuấn Dũng - Cố vấn chuyên môn cấp cao của Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu cho biết, trẻ em dưới 5 tuổi, nhất là những bé chưa được tiêm vaccine cúm, cần được quan tâm đầu tiên, vì có nguy cơ "dịch chồng dịch": cúm A, tay chân miệng, virus hợp bào hô hấp, sốt xuất huyết... Tiếp đó, người cao tuổi với hệ miễn dịch suy giảm và thường có bệnh nền mạn tính đi kèm, khiến việc chống đỡ bệnh nhiễm trùng trở nên khó khăn hơn. Ngay cả trong trường hợp cúm nhẹ cũng có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng hoặc phải nhập viện.

Gần đây, Bệnh viện Nhi Trung ương tiếp nhận một số trường hợp cúm A diễn biến nặng do biến chứng. Dù được chăm sóc và điều trị tích cực, trẻ vẫn không qua khỏi. Các bác sĩ cảnh báo một biến chứng thần kinh hiếm gặp nhưng đặc biệt nghiêm trọng của cúm A ở trẻ em là bệnh não hoại tử cấp tính (ANE). Bệnh thường được ghi nhận ở trẻ nhỏ 2-5 tuổi, cũng là lứa tuổi dễ gặp co giật khi sốt cao.

Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương vừa tiếp nhận bệnh nhân 72 tuổi mắc cúm A, có tiền sử tăng huyết áp và tai biến mạch máu não. Bệnh nhân bị viêm phổi nặng, phải hỗ trợ hô hấp với nồng độ oxy 40-50%. Sau điều trị tích cực, bệnh nhân đã hết sốt nhưng vẫn phải tiếp tục thở máy không xâm nhập.

Một trường hợp khác có tiền sử hút thuốc lá nhiều năm, mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), cũng suy hô hấp nặng sau mắc cúm A. Các bác sĩ phải đặt nội khí quản, hồi sức tích cực nhưng tình trạng tiếp tục diễn biến nặng, xuất hiện rối loạn toàn thân nghiêm trọng và không cải thiện.

Chuyên gia dịch tễ nhấn mạnh, công cụ mạnh mẽ để phòng ngừa cúm và các biến chứng là vaccine cúm hàng năm. Theo BSCKI Lê Thị Giao Thi - Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, việc tiêm vaccine cúm nhắc lại hàng năm có nhiều ý nghĩa. Thứ nhất, virus cúm liên tục biến đổi (gọi là "đột biến kháng nguyên"). Mỗi năm, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đều theo dõi các chủng đang lưu hành và khuyến cáo thành phần vaccine mới để phù hợp nhất với các chủng dự kiến gây bệnh trong mùa tới. Thứ hai, miễn dịch tạo ra sau tiêm vaccine sẽ giảm dần theo thời gian, thường sau 6-12 tháng. Vì vậy, tiêm nhắc lại hàng năm giúp cơ thể duy trì mức kháng thể bảo vệ đủ mạnh.

"Đối với người thuộc nhóm có nguy cơ cao, việc tiêm vaccine cúm hàng năm được xem là biện pháp dự phòng chủ động và hiệu quả nhất hiện nay. Tiêm càng sớm trước mùa dịch càng tốt, để cơ thể kịp tạo đủ kháng thể bảo vệ", bác sĩ Thi khuyến cáo và bổ sung, tiêm phòng không chỉ bảo vệ người bệnh mà còn giúp bảo vệ gia đình, bạn bè và cộng đồng - đặc biệt là những người dễ mắc bệnh nặng.