Thị trường năng lượng thế giới đang đứng trước một trong những cú sốc nghiêm trọng nhất trong nhiều thập kỷ, sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích nhằm vào Iran, kéo theo loạt đòn đáp trả bằng tên lửa của Tehran trên khắp khu vực Vùng Vịnh.
Diễn biến làm gia tăng nguy cơ gián đoạn xuất khẩu dầu từ khu vực sản xuất quan trọng bậc nhất thế giới. Quy mô tác động sẽ phụ thuộc vào thời gian và mức độ leo thang của xung đột.
Iran nằm đối diện bán đảo Ả Rập giàu tài nguyên dầu mỏ qua eo biển Hormuz - một trong những điểm vận chuyển năng lượng quan trọng nhất thế giới.
Theo dữ liệu từ Kpler, khoảng 13 triệu thùng dầu/ngày đã đi qua tuyến hàng hải này trong năm 2025, tương đương 31% tổng lưu lượng dầu thô vận chuyển bằng đường biển toàn cầu. Ước tính rộng hơn cho thấy khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới trung chuyển qua eo biển này.
Giá dầu Brent đã tăng lên vùng 70-73 USD/thùng trong những tuần gần đây, mức cao nhất kể từ tháng 8/2025 và tăng khoảng 20% từ đầu năm.
Các chuyên gia cảnh báo bất kỳ sự gián đoạn nào tại eo biển Hormuz đều có thể đẩy giá dầu tăng mạnh. Trong cuộc xung đột kéo dài 12 ngày hồi tháng 6/2025, Brent từng tiến sát mốc 80 USD/thùng.
Ngày thứ Bảy, Mỹ và Israel xác nhận đã tiến hành các đòn tấn công quân sự nhằm vào Iran, nhắm tới các lãnh đạo cấp cao và đẩy Trung Đông vào vòng xoáy xung đột mở rộng. Hiện chưa có xác nhận chính thức về thiệt hại đáng kể đối với cơ sở hạ tầng dầu khí trong khu vực.
Các vụ nổ đã được ghi nhận tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) và Kuwait – hai quốc gia xuất khẩu dầu lớn. Qatar, nhà xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn thứ hai thế giới, cho biết đã đánh chặn các tên lửa nhằm vào lãnh thổ nước này. Tiếng nổ cũng được ghi nhận tại Bahrain và gần đảo Kharg của Iran – cảng xuất khẩu chủ lực, nơi thường xử lý khoảng 90% lượng dầu thô xuất khẩu của nước này.
Đến nay chưa có báo cáo xác nhận việc gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải giữa Iran và Oman, xử lý gần 20 triệu thùng dầu thô và sản phẩm tinh chế mỗi ngày.
Dự báo giá dầu
Giới phân tích cho rằng eo biển Hormuz sẽ là biến số then chốt trong những ngày tới. Các chuyên gia năng lượng tại Eurasia Group nhận định, dù Trung Đông có một số hạ tầng thay thế nhằm giảm phụ thuộc vào lưu lượng qua Hormuz, tác động ròng vẫn tương đương với việc mất hiệu dụng khoảng 8-10 triệu thùng dầu/ngày trong bối cảnh thị trường toàn cầu tiêu thụ khoảng 100 triệu thùng/ngày.
Ông William Jackson, chuyên gia kinh tế trưởng phụ trách thị trường mới nổi tại Capital Economics, cho rằng ngay cả khi xung đột được kiểm soát, giá Brent vẫn có thể quay lại vùng 80 USD/thùng. Nếu nguồn cung bị ảnh hưởng trực tiếp và xung đột kéo dài, giá dầu có thể tiến tới mốc 100 USD/thùng, qua đó làm lạm phát toàn cầu tăng thêm khoảng 0,6-0,7 điểm %.
Ông Vishnu Varathan, Trưởng bộ phận Nghiên cứu Vĩ mô khu vực châu Á (trừ Nhật Bản) tại Mizuho (Singapore), cảnh báo thị trường có thể phải đối mặt với “kịch bản tồi tệ nhất” ngay đầu tuần, trong đó Brent có khả năng chạm mốc 100 USD/thùng nếu nguy cơ gián đoạn nguồn cung trở nên rõ rệt hơn.
Trong khi đó, các chuyên gia tại Barclays dự báo giá dầu có thể tăng thêm 5-10 USD/thùng so với mức nền hiện tại quanh 73 USD/thùng nếu xung đột tiếp diễn.
Một số tổ chức phân tích cũng cho rằng thị trường có thể phải định giá thêm mức phụ phí rủi ro 10-25% ngay cả khi chưa xảy ra phong tỏa hoàn toàn eo biển Hormuz. Trong kịch bản cực đoan hơn, nếu tuyến vận tải này bị chặn nghiêm trọng, mức phụ phí có thể lên tới 50%.
Trong ngắn hạn, nếu các tuyến vận chuyển tiếp tục được duy trì thông suốt, thị trường có thể ổn định trở lại sau cú sốc ban đầu. Tuy nhiên, bất kỳ tín hiệu gián đoạn kéo dài nào cũng có thể kích hoạt một chu kỳ tăng giá mới, làm gia tăng áp lực lạm phát và tác động lan rộng đến thị trường tài chính toàn cầu.
