Theo BS.CKI Danh Thị Mỹ Hồng, Quản lý Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC, trẻ thường được tiêm các mũi vaccine phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, bại liệt từ giai đoạn sơ sinh. Tuy nhiên, miễn dịch tạo ra sau các mũi tiêm đầu đời không kéo dài mãi. Khi trẻ bước vào tuổi tiền học đường, nồng độ kháng thể có thể suy giảm, tạo khoảng trống miễn dịch nếu không được tiêm nhắc.
Đây cũng là giai đoạn nhiều gia đình dễ chủ quan. Sau khi hoàn thành các mũi tiêm cơ bản trong 1-2 năm đầu đời, trẻ ít quay lại cơ sở tiêm chủng hơn. Một số cha mẹ cho rằng con đã "tiêm đủ rồi", hoặc chỉ nhớ các mũi vaccine khi trẻ còn nhỏ mà không theo dõi lịch nhắc lại. Khi trẻ đi học mẫu giáo, lịch sinh hoạt, học tập bận rộn cũng khiến mũi tiêm nhắc dễ bị bỏ sót.
Ở tuổi tiền học đường 4-6 tuổi, trẻ bắt đầu đi học, tiếp xúc nhiều người hơn, khám phá môi trường lớn hơn, vì vậy cần được phòng bệnh sớm. Ảnh minh họa: Vecteezy
Theo bác sĩ Hồng, việc quên mũi nhắc có thể khiến trẻ giảm khả năng bảo vệ trước các bệnh như bạch hầu, ho gà, uốn ván và bại liệt. Trong đó, bạch hầu và ho gà lây qua đường hô hấp, dễ phát tán trong môi trường đông trẻ như lớp học, bán trú, khu vui chơi. Nếu trong lớp có nguồn lây, trẻ chưa có miễn dịch đầy đủ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn.
Ho gà có thể gây những cơn ho dữ dội, kéo dài, thở rít, tím tái, nôn sau ho, thậm chí ngưng thở, viêm phổi, viêm não và tử vong, nhất là ở trẻ nhỏ hoặc trẻ chưa được tiêm đủ mũi. Bạch hầu có thể tạo giả mạc vùng họng, gây khó thở, tắc đường thở, viêm cơ tim, liệt và nguy cơ tử vong nếu không được điều trị kịp thời.
Với uốn ván, trẻ ở tuổi 4-6 thường hiếu động, thích chạy nhảy, khám phá, dễ bị trầy xước khi chơi ngoài trời. Vi khuẩn uốn ván có thể xâm nhập qua vết thương hở, đặc biệt là vết thương dính đất cát, dị vật hoặc không được xử trí đúng. Bệnh có thể gây co cứng cơ, co giật, co thắt thanh quản, suy hô hấp và nguy hiểm tính mạng.
Bé gái 7 tuổi, ở Tuyên Quang mắc uốn ván gây gồng cứng toàn thân, co giật, môi tím tái và suy hô hấp khi chưa tiêm vaccine phòng bệnh, điều trị tại Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương tháng 5. Ảnh: Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương
Bác sĩ Hồng cho biết trẻ 4-6 tuổi cần được tiêm một mũi nhắc vaccine 4 trong 1 để phòng đồng thời bạch hầu, ho gà, uốn ván và bại liệt. Mũi tiêm này giúp củng cố miễn dịch đã giảm sau các mũi tiêm đầu đời, duy trì khả năng bảo vệ trong giai đoạn trẻ bắt đầu tiếp xúc xã hội nhiều hơn.
"Tỷ lệ đáp ứng miễn dịch sau tiêm nhắc có thể đạt trên 95%, giúp tăng khả năng bảo vệ cho trẻ ở tuổi tiền học đường và góp phần giảm nguồn lây trong cộng đồng", bác sĩ Hồng nói.
Bên cạnh tiêm vaccine, cha mẹ cần giữ vệ sinh nơi ở, cho trẻ ăn uống đủ chất, ngủ đủ giấc, đeo khẩu trang khi cần và hạn chế tiếp xúc với người có triệu chứng hô hấp. Tuy nhiên, các biện pháp này không thay thế vaccine, nhất là với những bệnh có thể diễn tiến nặng như bạch hầu, ho gà, uốn ván.
Bác sĩ khuyến cáo cha mẹ nên kiểm tra lại sổ tiêm chủng của trẻ khi con bước vào tuổi mẫu giáo lớn. Nếu không nhớ rõ trẻ đã tiêm nhắc hay chưa, gia đình có thể đưa trẻ đến cơ sở tiêm chủng để được tư vấn lịch phù hợp, tránh bỏ lỡ mũi vaccine quan trọng ở giai đoạn 4-6 tuổi.
Thai phụ tiêm vaccine phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván tại Hệ thống Tiêm chủng VNVC. Ảnh: Diệu Thuần
Bên cạnh tiêm nhắc khi trẻ lớn, bác sĩ Hồng cũng khuyến cáo tiêm phòng cho thai phụ ở tuần 27-36, với vaccine 3 trong 1 phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván. Lý do, vaccine chỉ dành cho trẻ từ 6 tuần tuổi trở lên. Trẻ sơ sinh cần kháng thể từ mẹ, để được bảo vệ trong 6 tuần đầu tiên sau khi chào đời.
Bên cạnh vaccine 4 trong 1 cho trẻ từ 4-6 tuổi, phụ huynh cũng cần lưu ý các mốc tiêm nhắc tiếp theo ở độ tuổi thanh thiếu niên (9-15 tuổi) và người lớn mỗi 10 năm với vaccine 3 trong 1.
