Lốc xoáy Bhola năm 1970 là một trong những thảm họa khí tượng tàn khốc nhất từng được ghi nhận trong lịch sử nhân loại, xảy ra tại khu vực bờ biển trũng thấp thuộc vùng Đông Pakistan nay là Bangladesh.
Cơn bão hình thành và phát triển trên vùng nước ấm của Vịnh Bengal, nhanh chóng mạnh lên thành một cơn bão nhiệt đới dữ dội với sức gió vượt mức 50m/s. Sức gió mạnh nhất được ghi nhận lên tới 240 km/h. Do đặc điểm địa hình ven biển có độ cao thấp và thường xuyên chịu ảnh hưởng của triều cường, khu vực này vốn dĩ cực kỳ dễ bị tổn thương trước các hiện tượng thời tiết cực đoan quy mô lớn.
Thời điểm cơn bão trực tiếp đổ bộ diễn ra vào giữa đêm ngày 23 tháng 11 năm 1970, khi phần lớn người dân tại các thị trấn và làng mạc ven biển như Patuakhali hay Chittagong đang chìm trong giấc ngủ say.
Khu vực bị siêu bão đổ bộ
Sự kết hợp giữa sức gió kinh hoàng của tâm bão và những đợt triều cường khổng lồ đã tạo ra những bức tường nước quét sâu vào đất liền, gây ra tình trạng ngập lụt diện rộng trên quy mô lớn. Khoảng 500.000 dân thường đã thiệt mạng chủ yếu do đuối nước trước khi họ kịp nhận ra mối nguy hiểm hoặc tìm được nơi trú ẩn an toàn, biến đây thành cơn bão nhiệt đới có số lượng người chết cao nhất từ trước đến nay.
Những hình ảnh cho thấy sự tàn phá của lốc xoáy Bhola
Thảm họa này đã thúc đẩy chính phủ Bangladesh sau khi giành độc lập phải triển khai những bước tiến mang tính bước ngoặt nhằm nâng cao năng lực ứng phó với thiên tai trong tương lai. Chương trình Chuẩn bị Lốc xoáy được thành lập như một cơ quan quản lý rủi ro thiên tai hoạt động dựa vào mạng lưới hàng chục nghìn tình nguyện viên bám sát địa bàn các ngôi làng ven biển để cảnh báo sớm và hỗ trợ sơ tán.
Bên cạnh đó, quốc gia này cũng đẩy mạnh đầu tư phát triển hệ thống hạ tầng kiên cố, tiêu biểu là việc xây dựng hàng loạt nhà trú ẩn chống bão có kết cấu đặc biệt vững chắc, đủ sức bảo đảm an toàn cho hàng trăm người ngay cả trong điều kiện ngập lụt nặng.
Tuy nhiên, những dư chấn lâu dài mà cơn bão để lại đối với đời sống xã hội và môi trường vẫn vô cùng nặng nề. Hàng loạt gia đình mất nhà cửa đã phải đối mặt với làn sóng di cư ồ ạt từ các vùng nông thôn ven biển lên các khu vực đô thị lớn để tìm kiếm cơ hội sinh kế.
Tại đây, họ thường phải sinh sống trong những khu ổ chuột chật chội, đối mặt với tình trạng nghèo đói hệ thống, thiếu thốn nguồn nước sạch và điều kiện vệ sinh kém. Các nghiên cứu khoa học cũng chỉ ra rằng những hộ gia đình chịu ảnh hưởng trực tiếp từ thiên tai thường phải gánh chịu nhiều thiệt thòi về lâu dài, bao gồm tuổi thọ thấp hơn, tình trạng sức khỏe kém, cơ hội tiếp cận giáo dục bị thu hẹp và thu nhập tương lai suy giảm đáng kể.
