Mức giá phải phù hợp với khả năng chi trả
Chiều 21/8, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về định hướng chính sách sửa đổi Luật Nhà ở năm 2023. Là người phát biểu đầu tiên, đại biểu Phan Thị Thúy Linh - Chủ tịch Liên đoàn Lao động thành phố Đà Nẵng, phản ánh tại các hội nghị đối thoại với công nhân, người lao động, vấn đề được quan tâm và đặt ra nhiều nhất vẫn là nhà ở.
Liên quan đến nhà ở xã hội, nữ đại biểu cho rằng, thời gian qua, nhiều ý kiến phản ánh quy trình xét duyệt hồ sơ và việc chứng minh thu nhập còn quá phức tạp, kéo dài, có trường hợp mất cả năm.
Đại biểu Phan Thị Thúy Linh.
Do vậy, đại biểu đề nghị quy định rõ thời hạn xét duyệt hồ sơ ngay trong luật. Đồng thời, trong trường hợp số lượng hồ sơ vượt quá số căn hộ được bố trí, cần thực hiện việc xét duyệt theo các tiêu chí ưu tiên công khai, minh bạch, thay vì chỉ dựa vào hình thức bốc thăm.
Liên quan đến giá nhà, nữ đại biểu tính toán, thu nhập bình quân của người lao động cả nước hiện nay khoảng 9 triệu đồng/tháng; tại nhiều địa phương, mức thu nhập chỉ khoảng 6 - 8 triệu đồng/tháng.
Trong khi đó, một căn nhà ở xã hội diện tích khoảng 50 m² được mở bán đầu năm nay đã có giá trên 1 tỷ đồng, tương đương khoảng 10 năm thu nhập của một người lao động.
Đối với nhà thuê, tiền thuê mỗi tháng khoảng 5 triệu đồng, với mức thu nhập như trên, người lao động rất khó có khả năng chi trả.
Đại biểu viện dẫn, dự thảo hiện có bốn công thức tính giá thuê, tuy nhiên tất cả đều xuất phát từ chi phí đầu tư mà chưa có quy định nào dựa trên khả năng chi trả thực tế của người lao động.
Theo bà, để phát triển nhà ở cho thuê với mức giá phù hợp cần hướng tới khả năng chi trả của người lao động, chứ không chỉ “phù hợp với chi phí đầu tư”.
Ưu đãi cho chủ đầu tư, người lao động được gì?
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Hải Phòng) nhất trí cao với định hướng chuyển đổi từ mục tiêu chủ yếu khuyến khích sở hữu nhà sang bảo đảm cho người dân có chỗ ở an toàn, ổn định và phù hợp với khả năng chi trả.
Tuy nhiên, để tư duy mới này thực sự đi vào cuộc sống, đối với việc phát triển nhà ở cho thuê, bà Nga đề nghị phân biệt rõ chính sách khuyến khích thị trường với chính sách hỗ trợ bằng nguồn lực công.
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga. (Ảnh: Như Ý)
Theo đại biểu, dự thảo đang dành cho dự án nhà ở cho thuê ngoài Nhà nước một gói ưu đãi khá lớn: có thể giao chủ đầu tư không qua đấu thầu, miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất, được bố trí diện tích thương mại và một phần nhà ở thương mại để bán, cùng các ưu đãi tín dụng và hỗ trợ khác. Trong khi đó, đối tượng thuê lại được xác định rất rộng, bao gồm cả công dân chỉ “có nhu cầu thuê nhà”.
“Cần trả lời rõ một câu hỏi: Nhà nước đang ưu đãi cho một loại hình kinh doanh hay ưu đãi để đạt một mục tiêu xã hội?”, bà Nga nêu rõ.
Nữ đại biểu cho rằng, nếu chỉ cần xây nhà để cho thuê theo giá thị trường cũng được hưởng đầy đủ các cơ chế đặc biệt thì rất khó lượng hóa Nhà nước đã bỏ ra bao nhiêu nguồn lực và người dân thực sự nhận lại được lợi ích gì.
Vì vậy, bà Nga đề nghị luật xác lập nguyên tắc: mức ưu đãi phải tương ứng với nghĩa vụ xã hội mà chủ đầu tư cam kết thực hiện.
Cùng mối quan tâm, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cho rằng, câu hỏi quan trọng không chỉ là xây dựng được bao nhiêu căn nhà ở xã hội, mà quan trọng hơn là những căn nhà đó cuối cùng đến đúng đối tượng nào?
Đồng tình với yêu cầu phải kiểm soát chặt chẽ, minh bạch và bảo đảm đúng đối tượng, tuy nhiên, ông đề nghị không nên giải quyết vấn đề này chủ yếu bằng cách yêu cầu người dân phải đi xin thêm nhiều loại giấy xác nhận.
“Nếu Nhà nước đã có cơ sở dữ liệu về dân cư, đất đai, nhà ở, thuế, bảo hiểm xã hội và các dữ liệu có liên quan thì nguyên tắc nên là cơ quan Nhà nước chủ động kết nối, khai thác và đối soát dữ liệu”, ông Bình nói.
