Mới ra trường, chị Quỳnh Chi (Thanh Xuân, Hà Nội) nhận mức lương 8 triệu đồng/tháng. Với khoản thu nhập này, chị dành khoảng 5 triệu đồng cho tiền thuê nhà và ăn uống. Phần còn lại được sử dụng cho điện, nước, đi lại, điện thoại, mua sắm, cà phê và các nhu cầu cá nhân khác.
Các khoản chi nhỏ phát sinh trong tháng khiến tiền lương gần như được sử dụng hết. Có tháng, chị phải dùng khoản tiết kiệm tích lũy trước đó hoặc vay mượn để trang trải các khoản phát sinh.
Quỳnh Chi cho rằng mức lương hiện tại chưa cao nên việc quản lý tài chính cá nhân chưa cần thiết. Khi nào thu nhập tăng lên, chị mới tính chuyện tiết kiệm hay đầu tư.
Thực tế, nhiều người trẻ mới đi làm cho rằng quản lý tài chính cá nhân chỉ dành cho người có thu nhập cao. Tâm lý “có bao nhiêu tiêu bấy nhiêu” khiến họ ít quan tâm đến việc lập ngân sách hoặc theo dõi các khoản chi.
Những khoản vài chục nghìn đến vài trăm nghìn đồng cho cà phê, ăn ngoài, mua sắm hay giải trí... thường bị xem nhẹ. Khi cộng lại trong cả tháng, chúng có thể chiếm một phần đáng kể trong thu nhập.
Học cách quản lý ít tiền
Ông Nguyễn Mạnh Cường, chuyên viên tư vấn tài chính cá nhân, cho rằng quản lý tiền không phải kỹ năng chỉ dành cho người có thu nhập cao. Ngược lại, người có thu nhập thấp càng cần kiểm soát dòng tiền để biết khoản nào thực sự cần thiết và từng bước tạo ra khoản dư.
Bước đầu tiên là ghi chép toàn bộ chi tiêu trong ít nhất một tháng. Người trẻ có thể sử dụng ứng dụng trên điện thoại, bảng tính hoặc sổ tay, miễn là duy trì được thói quen.
Các khoản chi nên được chia thành ba nhóm: thiết yếu, nên có và không cần thiết.
Chi thiết yếu gồm tiền nhà, ăn uống, điện nước, đi lại và các hóa đơn bắt buộc. Chi nên có gồm học tập, mua sách, tập thể thao hoặc những khoản giúp nâng cao chất lượng cuộc sống. Mua sắm theo cảm hứng, ăn uống quá mức cần thiết hay những khoản không mang lại giá trị thực sự có thể được xếp vào nhóm không cần thiết.
Sau khi ghi chép, người trẻ cần nhìn lại tỷ trọng từng nhóm và tìm những khoản có thể cắt giảm.
Chuyên gia cho rằng không nên đặt mục tiêu tiết kiệm quá cao ngay lập tức. Khi thu nhập chỉ vừa đủ trang trải, có thể bắt đầu bằng 200.000-500.000 đồng/tháng hoặc một tỷ lệ nhỏ phù hợp với khả năng.
Điều quan trọng là hình thành thói quen dành một khoản phù hợp cho tiết kiệm ngay khi nhận lương, sau khi bảo đảm các chi phí thiết yếu. Ngay khi nhận lương, một khoản nhỏ có thể được chuyển sang tài khoản riêng và chỉ sử dụng trong trường hợp cần thiết.
Khi các khoản chi thiết yếu đã khó cắt giảm, người trẻ có thể tập trung vào việc tăng thu nhập. Với người mới đi làm, nâng cao kỹ năng, tìm công việc có mức lương tốt hơn hoặc tạo thêm nguồn thu nhập ngoài giờ có thể mang lại hiệu quả lớn hơn việc chỉ cắt giảm những khoản chi nhỏ.
Khi bắt đầu có tiền dư, người trẻ chưa nên vội tìm kiếm những khoản đầu tư có mức sinh lời cao nhưng đi kèm rủi ro lớn. Trước tiên, cần xây dựng quỹ dự phòng để đối phó với những tình huống như mất việc, giảm thu nhập hoặc phát sinh chi phí đột xuất.
Sau khi đã có khoản dự phòng đủ để ứng phó với những chi phí thiết yếu trong một thời gian nhất định, khoản tiền dư mới có thể được phân bổ cho các mục tiêu khác như học tập, mua sắm tài sản lớn hoặc đầu tư dài hạn.
Nếu đang có các khoản nợ lãi suất cao, việc trả nợ cũng nên được ưu tiên trước khi tăng tỷ trọng đầu tư.
Quản lý tài chính cá nhân không nhằm biến một khoản thu nhập nhỏ thành tài sản lớn trong thời gian ngắn, mà trước hết giúp kiểm soát dòng tiền, tránh chi tiêu vượt khả năng và hình thành kỷ luật tích lũy. Thói quen này càng được xây dựng sớm, người trẻ càng chủ động hơn khi thu nhập tăng lên.
