TS Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam cho biết, lá sen (tên khoa học Nelumbo nucifera) từ lâu đã được người dân Việt Nam sử dụng dưới dạng trà lá sen khô với mục đích “thanh nhiệt, giảm mỡ, nhẹ người”.
Khác với hạt sen và tâm sen, lá sen tập trung nhiều hoạt chất có liên quan trực tiếp đến chuyển hóa lipid trong cơ thể.
Theo TS Phương, lá sen chứa các nhóm hoạt chất quan trọng như alkaloid (đặc biệt là nuciferine), flavonoid và polyphenol. Các nghiên cứu thực nghiệm cho thấy chiết xuất lá sen có thể làm giảm hấp thu lipid tại ruột, ức chế tích lũy mỡ trong tế bào, đồng thời tăng quá trình oxy hóa acid béo. Ngoài ra, dược liệu này còn có đặc tính chống oxy hóa và chống viêm.
Đáng chú ý, hoạt chất nuciferine được ghi nhận có thể tác động nhất định đến quá trình chuyển hóa mỡ và điều hòa đường huyết.
“Một số nghiên cứu trên động vật và mô hình tế bào cho thấy chiết xuất lá sen giúp giảm triglycerid và cholesterol toàn phần, hạn chế tăng cân do chế độ ăn giàu chất béo. Một vài thử nghiệm lâm sàng nhỏ cũng ghi nhận giảm nhẹ cân nặng và mỡ máu khi sử dụng chế phẩm lá sen chuẩn hóa. Tuy nhiên, bằng chứng ở người hiện vẫn còn hạn chế và cần thêm nghiên cứu quy mô lớn hơn”, TS Phương nhấn mạnh.
Cách dùng phổ biến:
- Trà lá sen khô: dùng 10-20g mỗi ngày, hãm hoặc sắc nhẹ.
- Có thể phối hợp với trà xanh, giảo cổ lam trong các công thức hỗ trợ chuyển hóa.
Hai nhóm người cần thận trọng
Dù được xem là dược liệu lành tính, lá sen không phù hợp với tất cả mọi người. TS Phương khuyến cáo:
- Người huyết áp thấp cần thận trọng vì lá sen có thể gây tụt huyết áp nhẹ.
- Người gầy yếu, ăn uống kém không nên sử dụng kéo dài do lá sen có thể làm giảm cảm giác thèm ăn.
Chuyên gia cũng lưu ý người dân không nên dùng lá sen thay thế thuốc điều trị rối loạn mỡ máu nặng. Theo ông, lá sen có cơ sở sinh học trong việc góp phần chuyển hóa mỡ và kiểm soát cân nặng song hiệu quả chỉ ở mức hỗ trợ.
“Giá trị thực sự của lá sen nằm ở việc kết hợp với chế độ ăn uống lành mạnh và vận động hợp lý, thay vì kỳ vọng đây là ‘thần dược’ giảm cân”, TS Phương khuyến cáo.
