Đây là nội dung được nhiều chuyên gia nhấn mạnh tại hội nghị Tư vấn và kết nối phát triển mô hình liên kết chăm sóc người cao tuổi, góp phần bảo đảm an ninh phi truyền thống do Viện An ninh phi truyền thống, Trường Quản trị và Kinh doanh (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức.
Theo số liệu từ Cục Thống kê, Việt Nam bước vào giai đoạn già hóa dân số từ năm 2011 và tốc độ già hóa đang diễn ra nhanh chóng. Hiện cả nước có khoảng 14,2 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tăng 2,8 triệu người so với năm 2019 và tăng 4,7 triệu người so với năm 2014.
Dự báo đến năm 2030, Việt Nam sẽ có khoảng 18 triệu người cao tuổi, tăng gần 4 triệu người so với hiện nay. Đáng chú ý, đến năm 2034, Việt Nam chính thức bước vào giai đoạn dân số già khi tỷ lệ người cao tuổi chiếm trên 20% dân số, trong khi mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao được đặt ra vào năm 2045. Khoảng cách chỉ hơn 10 năm giữa hai cột mốc này khiến nhiều chuyên gia lo ngại về nguy cơ “già trước khi giàu”.
Theo phân tích của các chuyên gia, kinh nghiệm quốc tế cho thấy để phát triển “kinh tế bạc” hiệu quả cần dựa trên ba trụ cột gồm hệ thống an sinh xã hội bền vững, dịch vụ chăm sóc dài hạn và môi trường sống thân thiện với người cao tuổi. Đây được xem là hướng đi cần thiết để Việt Nam thích ứng với xu hướng già hóa nhanh hiện nay.
“Kinh tế bạc” tại Việt Nam đã bước đầu hình thành với các hoạt động như chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, dịch vụ dưỡng lão và ứng dụng công nghệ trong chăm sóc người cao tuổi. Tuy nhiên, hệ thống dịch vụ hiện vẫn còn nhiều hạn chế.
Cần xây dựng hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi toàn diện
Theo các đại biểu, hệ thống chăm sóc người cao tuổi tại Việt Nam hiện chưa đáp ứng được nhu cầu. Cả nước mới có khoảng 300 cơ sở chăm sóc người cao tuổi; nhiều mô hình còn thiếu đồng bộ, chất lượng dịch vụ chưa cao, trong khi nguồn nhân lực chuyên môn phục vụ lĩnh vực này còn thiếu hụt.
Các đại biểu cũng cho rằng chính sách liên quan đến người cao tuổi hiện chưa thực sự hoàn thiện, chưa phát huy đầy đủ vai trò của người cao tuổi trong phát triển kinh tế - xã hội. Sự kết nối giữa cơ sở y tế, doanh nghiệp, đơn vị chăm sóc và các tổ chức xã hội còn rời rạc.
GS.TS Hoàng Đình Phi, Hiệu trưởng Trường Quản trị và Kinh doanh, cho rằng để chăm sóc và phát huy vai trò của người cao tuổi cần có sự kết nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, cơ sở dưỡng lão, tổ chức xã hội và cộng đồng trong chăm sóc người cao tuổi.
Tại hội nghị, các đại biểu đã trao đổi về thực trạng và xu hướng già hóa dân số nhanh tại Việt Nam dưới góc nhìn an ninh phi truyền thống; đồng thời đề xuất các giải pháp hợp tác, liên kết chăm sóc người cao tuổi theo hướng toàn diện, nhân văn và bền vững gắn với phát triển kinh tế bạc.
GS.TS Nguyễn Xuân Yêm, Viện trưởng Viện An ninh phi truyền thống, nhấn mạnh việc làm thế nào để hơn 14 triệu người cao tuổi Việt Nam, trong đó nhiều người không có lương, hưởng chế độ trợ cấp xã hội nhất định, được chăm sóc sức khỏe là vấn đề nhân văn, góp phần bảo đảm an sinh xã hội, an ninh con người.
Theo các chuyên gia, trong thời gian tới cần xây dựng một hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi đồng bộ với sự tham gia của Nhà nước, doanh nghiệp và chính người cao tuổi. Trọng tâm là thúc đẩy già hóa khỏe mạnh, phát triển dịch vụ chăm sóc dài hạn, hoàn thiện chính sách an sinh và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.
TS Nguyễn Minh Phong, Ủy viên Hội đồng Tư vấn kinh tế, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, đề xuất mở rộng sự kết hợp giữa trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong xây dựng mô hình liên kết chăm sóc người cao tuổi.
Theo ông, các mô hình cần được phát triển theo hướng kết hợp giữa “Nhà nước - thị trường - xã hội”; gắn du lịch, nghỉ dưỡng với chữa bệnh; đồng thời kết hợp giữa lợi nhuận, phi lợi nhuận và trách nhiệm xã hội, hướng tới cả đối tượng trong nước, kiều bào và người nước ngoài.
