Sáng 13/8, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức công bố ca ghép thành công đồng thời phổi và tim đầu tiên tại Việt Nam. Đây là một bệnh nhân nữ, 38 tuổi, bị suy đa tạng rất nặng, đang phải dùng thuốc để duy trì sự sống, khó thở liên tục, nguy cơ tử vong tính theo ngày.
Hơn 40 chuyên gia tham gia trực tiếp...
Cách đây hơn 3 tuần, người bệnh Trần Như Q (38 tuổi) bước vào ca ghép đa tạng đầu tiên trong lịch sử ghép tạng của Việt Nam - ghép khối tim - phổi đồng thời.
TS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức
Trước đó, nữ bệnh nhân có tiền sử: thông liên nhĩ - tăng áp động mạch phổi nặng đã bít dù thông liên nhĩ tại Bệnh viện Tim Hà Nội năm 2011, không theo dõi thường xuyên, mới dùng thuốc được 1 năm trở lại, bệnh nhân không có tiền sử tai biến mạch máu não.
PGS. TS Phạm Hữu Lư - Phó Trưởng Khoa Ngoại Tim mạch và Lồng ngực, Trung tâm Tim mạch, BV Hữu nghị Việt Đức cho biết, bệnh nhân vào viện được chẩn đoán: hội chứng eisenmenger – suy thất phải không hồi phục - hở ba lá nặng/ tiền sử bít dù thông liên nhĩ, khả năng tử vong tính theo ngày, có chỉ định ghép cả tim và phổi đồng thời dù không kịp thời gian điều trị suy dinh dưỡng và phổi người hiến có nhiễm khuẩn Acinetor baummani và to hơn lồng ngực người nhận.
"Chúng tôi đã hội chẩn liên chuyên khoa, bởi để thực hiện kỹ thuật ghép đồng thời khối tim - phổi cải tiến phải có sự phối hợp liên chuyên khoa: Nội tim mạch lồng ngực, gây mê - hồi sức, ngoại, phục hồi chức năng, dinh dưỡng …", TS Lư nói.
Trong ca phẫu thuật kéo dài 7 tiếng liên tục, các chuyên gia của BV Hữu nghị Việt Đức phải sử dụng hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể thay thế tạm thời tim và phổi trong suốt thời gian đó. Để đảm bảo tim hoạt động tốt nhưng cần tránh truyền nhiều dịch gây phù phổi, dùng ít thuốc mê và đưa vào các phương tiện theo dõi huyết động tiên tiến nhất.
Các bác sĩ cũng tiến hành cắt bớt phổi hai bên cho vừa, nối hai phế quản gốc thay vì nối khí quản theo kinh điển để tưới máu miệng nối tốt hơn, soi phế quản ống mềm trong mổ đánh giá 2 miệng nối phế quản gốc.
Khối tim - phổi của người hiến được chuẩn bị đưa vào ghép cho bệnh nhân
Theo TS.BS Dương Đức Hùng - Giám đốc BV Hữu nghị Việt Đức, đây là ca bệnh đặc biệt hiếm gặp, đòi hỏi sự phối hợp liên chuyên khoa, áp dụng những kỹ thuật phẫu thuật và hồi sức tiên tiến hàng đầu hiện nay.
"Ghép khối tim – phổi là một kỹ thuật y học tiên tiến, trong đó cả tim và hai phổi của người bệnh được thay thế đồng thời bằng tim và hai phổi khỏe mạnh từ người hiến tạng phù hợp. Đây là giải pháp điều trị cuối cùng cho các bệnh nhân mắc đồng thời bệnh tim và bệnh phổi giai đoạn cuối, khi tất cả các phương pháp điều trị khác không còn hiệu quả"- TS.BS Dương Đức Hùng nói và cho biết thêm: Ca phẫu thuật này đòi hỏi kỹ thuật cao, phối hợp nhiều chuyên khoa và hệ thống hồi sức, chăm sóc sau mổ đặc biệt.
Có mặt tại buổi trao đổi với báo chí, TS.BS Hà Anh Đức - Cục trưởng Cục Quản lý Khám chữa bệnh cho hay: Các thầy thuốc của BV Hữu nghị Việt Đức đã 'tự học là chính và quy trình mà chúng tôi chưa kịp phê duyệt', nhưng 40 chuyên gia tham gia trực tiếp cho ca ghép này, đó là chưa kể đội ngũ làm gián tiếp. Đây là ca ghép ở mức độ khó nhất mà thế giới đang làm.
"Tôi đã trao đổi với anh Hùng - Giám đốc bệnh viện, nếu chờ quy trình phê duyệt thì người bệnh sẽ ra sao? Anh Hùng cho biết người bệnh sẽ tử vong. Vì vậy, tại sao phải chờ quy trình phê duyệt, trong khi chúng ta đã có sự chuẩn bị chu đáo, đã sẵn sàng thực hiện ca ghép và nguồn tạng đã có để cứu người bệnh. Đây tính là sự nhân văn"- TS.BS Hà Anh Đức nói.
"Chúng ta đã tiếp tục làm rạng danh ngành y tế Việt Nam sánh ngang với các nước phát triển, thu nhập hơn chúng ta hàng chục lần"- TS Đức tự hào nói...
Tiếp tục cắm cờ đỏ sao vàng của Việt Nam trên bản đồ ghép đa tạng
Ông Hùng cũng thông tin, trên thế giới, ghép khối tim – phổi được thực hiện rất ít do yêu cầu nguồn tạng hiếm, quy trình phẫu thuật phức tạp và nguy cơ biến chứng cao; được chỉ định cho những trường hợp mắc đồng thời bệnh tim và bệnh phổi giai đoạn cuối khi tất cả các phương pháp điều trị khác không còn hiệu quả.
Sức khỏe của người bệnh đang cải thiện tốt - Ảnh: VGP
Thành công của ca ghép đồng thời tim - phổi không chỉ đánh dấu bước tiến vượt bậc trong năng lực ghép tạng, đặc biệt là ghép đa tạng, mà còn khẳng định trình độ chuyên môn của đội ngũ y tế Việt Nam trong lĩnh vực ngoại khoa. Thành tựu này mở ra cơ hội sống và hướng điều trị mới cho những bệnh nhân mắc bệnh tim – phổi giai đoạn cuối.
"Tính từ ngày thực hiện ca ghép, hôm nay tròn 24 ngày. Thời gian qua thực sự là những ngày 'căng với ekip hồi sức và phẫu thuật viên tham gia thực hiện ca ghép đa tạng này. Đến hôm nay chúng tôi mới cảm giác như nhẹ người hơn
Với thành công của ca ghép khối tim - phổi này, chúng tôi đã tiếp tục cắm cờ đỏ sao vàng của Việt Nam trên bản đồ ghép đa tạng, đặc biệt là trong ghép đồng thời tim - phổi bởi hiện nay ghép khối tim - phổi rất ít. Do yêu cầu nguồn tạng hiếm và kỹ thuật cực kỳ phức tạp, mỗi năm toàn thế giới chỉ thực hiện khoảng 100 ca ghép như này"- TS.BS Đương Dức Hùng chia sẻ.
Các tình huống thường gặp gồm: bệnh tim bẩm sinh phức tạp kèm tăng áp động mạch phổi kiểu Eisenmenger; tăng áp động mạch phổi nặng đã gây suy tim phải không hồi phục; hoặc bệnh phổi giai đoạn cuối kèm bệnh tim trái không thể sửa chữa. Do yêu cầu nguồn tạng hiếm và kỹ thuật cực kỳ phức tạp, mỗi năm toàn thế giới chỉ thực hiện khoảng 100 ca ghép loại này.
Tỷ lệ thành công tại các trung tâm lớn trên thế giới: Nhờ những tiến bộ về phẫu thuật, hồi sức và chăm sóc sau ghép, kết quả ghép khối tim – phổi đã được cải thiện rõ rệt.
Tại Anh, tỷ lệ sống sau 90 ngày đạt khoảng 85% và sau 1 năm là 72%.
Tại Mỹ, một số trung tâm hàng đầu như Stanford Health Care ghi nhận tỷ lệ sống 1 năm tới gần 90%, cao hơn mức trung bình toàn quốc.
Nhiều báo cáo quốc tế cho thấy tỷ lệ sống 5 năm sau ghép hiện đạt khoảng 60%, minh chứng cho hiệu quả của phương pháp này trong kéo dài và cải thiện chất lượng cuộc sống cho người bệnh.
TS Hà Anh Đức, Cục trưởng Cục Quản lý khám chữa bệnh - Ảnh: VGP/HM
Được biết, tính từ năm 1992, khi Việt Nam ghép tạng thành công ca đầu tiên là ghép thận, sau đó là các ca ghép khó dần như gan, tim, chi.... rồi đến ghép phổi - kỹ thuật ghép vô cùng khó, hôm nay, chúng ta đã có thể tuyên bố ghép đồng thời tim và phổi thành công. Đây là sự tiến bộ xuất sắc, vượt trội của ngành y Việt Nam trong lĩnh vực ghép tạng. Chúng ta có thể sánh vai với các nước trên thế giới về kỹ thuật, ý chí và đột phá về lĩnh vực này.
"Chúng ta đã trả lại cho người mẹ một cô con gái, trả lại cho một đứa trẻ một người mẹ và trả lại chị gái cho một cô em gái", TS Hà Anh Đức khẳng định.
Lãnh đạo Cục Quản lý khám chữa bệnh, Bộ Y tế cũng cho biết, Cục sẽ nhanh chóng cùng các chuyên gia để thẩm định quy trình ghép tim phổi và có hướng dẫn cụ thể trên cả nước. Đồng thời, tháng 5/2026 tới, Bộ Y tế cũng sẽ trình Quốc hội những nội dung giúp lĩnh vực ghép tạng tiếp tục phát triển trong thời gian tới.
Trong năm 2025, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức đã thực hiện số lượng trường hợp lấy và ghép đa tạng từ người hiến chết não cao nhất từ trước đến nay. Chương trình lấy và ghép đa tạng từ người hiến chết não tại Bệnh viện được tiến hành từ năm 2010 và là Bệnh viện đầu tiên trong cả nước tiến hành kỹ thuật này, số lượng người hiến chết não trung bình hàng năm ở mức 8-10 trường hợp, cao nhất là năm 2025 là 25 trường hợp hiến chết não.
Từ cuối năm 2023, đặc biệt là năm 2025 đã có sự tăng đột biến về số lượng người hiến chết não. Tính từ tháng 8/2024 đến 8/2025, Bệnh viện đã vận động được hơn 50 trường hợp chấn thương sọ não nặng đồng ý hiến tạng, thực hiện lấy đa tạng từ 34 trường hợp hiến chết não.
