Xuất khẩu, đầu tư công, vốn FDI… đều tăng
Kết thúc tháng 8, các báo cáo cho thấy kinh tế vĩ mô ổn định, các cân đối lớn cơ bản được bảo đảm. Cụ thể, xuất nhập khẩu 8 tháng đạt 770,14 tỉ USD, tăng 28,7%, trong đó xuất khẩu ước đạt 374,84 tỉ USD, tăng 22,4% (cao nhất từ 2021); nhập khẩu đạt 395,3 tỉ USD, tăng 35,3%; nhập siêu tháng 8 ở mức 120 triệu USD, giảm mạnh so với tháng trước (3,57 tỉ USD). Đặc biệt, đầu tư nước ngoài (FDI) tiếp tục là điểm sáng, thu hút lượng vốn kỷ lục với tổng vốn đăng ký đạt 40,63 tỉ USD, tăng 55,4%; vốn thực hiện đạt 17,25 tỉ USD, tăng 12%. Tỷ giá được giữ ổn định, là điều kiện thuận lợi để điều hành kinh tế vĩ mô...
Kinh tế VN sau 8 tháng đầu năm 2028 đạt tăng trưởng cao. Trong ảnh là sản xuất tại nhà máy Công ty CP Khuôn chính xác Minh Đạt
ẢNH: NHẬT THỊNH
Đáng chú ý, nếu như đến cuối tháng 7, vốn giải ngân đầu tư công còn chậm nhưng sau khi được Chính phủ quyết liệt thúc đẩy, tình hình đã thay đổi. Kết quả giải ngân vốn đầu tư công hết tháng 8 đạt gần 510.000 tỉ đồng, bằng 49,8% kế hoạch. So với cùng kỳ năm trước, giải ngân vốn đầu tư công đã tăng hơn 100.000 tỉ đồng. Tốc độ giải ngân vốn đầu tư công trong tháng 8 cũng đạt 1,23 lần so với tháng 7. Ngoài ra, du lịch tăng trưởng mạnh khi 8 tháng thu hút gần 16 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,4% so với cùng kỳ năm trước.
Đặc biệt, các dự án tồn đọng, vướng mắc kéo dài được tập trung xử lý, giải phóng nguồn lực lớn tồn đọng rất nhiều năm. Tính đến hết tháng 8 đã xử lý dứt điểm 2.684/4.899 dự án tồn đọng với tổng diện tích trên 102.000 ha và tổng mức đầu tư trên 2 triệu tỉ đồng. Tiến độ thực hiện các dự án kết cấu hạ tầng trọng điểm được thúc đẩy; khởi công, khánh thành đồng loạt nhiều công trình chào mừng Quốc khánh 2.9…
TS Nguyễn Tú Anh (Trường Đại học VinUni) cho hay khi chúng ta đặt ra mục tiêu tăng trưởng 2 con số, một số người nghi ngờ về mục tiêu đó, đặt ra vấn đề rằng nếu cứ theo đuổi mục tiêu tăng trưởng cao thì có thể sẽ phải đánh đổi bằng việc bơm tiền, khiến cho lạm phát tăng, và khi kỳ vọng lạm phát tăng lên sẽ dẫn đến thay đổi hành vi đầu tư và tiêu dùng. Tuy nhiên, ngay từ đầu năm, Thủ tướng Chính phủ đã đưa ra thông điệp là chúng ta quyết tâm tăng trưởng cao nhưng trên nền tảng ổn định kinh tế vĩ mô. Và số liệu thực tế đã chứng minh rằng chúng ta đang làm được điều đó. Chúng ta đang đạt tăng trưởng cao, nhưng không đánh đổi bằng lạm phát.
"Tôi nghĩ điều đó sẽ củng cố lại kỳ vọng lạm phát. Khi kỳ vọng lạm phát được neo vững, quanh mức 4,5%, thì các dòng vốn sẽ bắt đầu quay trở lại. Không chỉ dòng vốn từ bên ngoài mà cả dòng vốn trong nước cũng sẽ quay trở lại nền kinh tế. Kết quả 8 tháng qua đã tạo ra được những bước nhảy vọt. Điều đó tạo ra một đà rất lớn. Chúng ta cần tiếp tục thúc đẩy đà này không chỉ cho những tháng cuối năm mà còn cho những năm tiếp theo", ông Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh.
Xung lực mạnh từ các động lực tăng trưởng mới
Nói về những kết quả kinh tế đạt được sau 8 tháng năm 2026, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng (Viện Thương mại và kinh tế quốc tế) khẳng định dư địa phát triển của VN còn rất lớn, nằm ở cả hai nhóm động lực truyền thống và các không gian mới.
Vốn đầu tư công là một trụ cột tăng trưởng của nền kinh tế và cần tiếp tục thúc đẩy giải ngân theo kế hoạch. Trong ảnh: Công trình cải tạo tuyến kênh Tham Lương - Bến Cát - rạch Nước Lên tại TP.HCM)
ẢNH: NHẬT THỊNH
Cụ thể, với nhóm động lực truyền thống, đầu tư công là nguồn dư địa cực kỳ lớn khi lượng vốn đầu tư thực hiện từ nguồn ngân sách Nhà nước trong 8 tháng năm 2026 ước đạt hơn 50,9% kế hoạch năm. Nhưng ở khu vực địa phương, nhiều tỉnh thành vẫn còn tới hơn 45 - 50% lượng vốn cần tiếp tục bơm ra nền kinh tế trong giai đoạn tới. Khi lượng tiền khổng lồ này được giải ngân quyết liệt trong các tháng còn lại của năm, sức lan tỏa sẽ cực kỳ mạnh mẽ, tạo ngay ra sản phẩm và tạo cơ cấu tăng trưởng mới.
Kế tiếp là thương mại xuất nhập khẩu. Chỉ trong 8 tháng qua, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu đã lập kỷ lục mới khi cán mốc 770,14 tỉ USD, vượt xa cả năm 2024. Trong 4 tháng còn lại của năm, chỉ cần khối này duy trì đà bứt phá như hiện tại thì tổng kim ngạch cả năm hoàn toàn có thể chạm mốc lịch sử 1.100 - 1.200 tỉ USD. Song hành với đó là thu hút vốn FDI cùng đầu tư của khu vực tư nhân đang diễn biến rất tích cực, tiêu dùng nội địa đang trên đà hồi phục và tăng trưởng tích cực…
Về các nguồn động lực mới, PGS-TS Nguyễn Thường Lạng chỉ rõ: đầu tư cho nghiên cứu và phát triển (R&D) và công nghệ đang tạo ra xung lực rất mạnh. Trước đây, VN chỉ dành khoảng 0,4% GDP cho R&D nhưng đã đạt mức tăng trưởng 7%. Nếu mạnh dạn nâng tỷ lệ đầu tư R&D lên 2% GDP và tập trung vào các công nghệ mũi nhọn, khả năng thương mại hóa cao thì mức độ sinh lời và đà tăng trưởng thu về sẽ vô cùng lớn. Bên cạnh đó, sau đợt sáp nhập các đơn vị hành chính cấp tỉnh, huyện, một lượng lớn trụ sở, đất đai công dôi dư hiện nay đều là các vị trí "đất vàng", "đất đẹp". Nếu có chính sách giải phóng và thương mại hóa tốt nguồn tài sản này có thể đóng góp thêm 1 - 2% GDP hoặc hơn cho nền kinh tế. Ngoài ra, nguồn vốn ODA, tài trợ phi chính phủ (khoảng 350 triệu USD/năm), kiều hối (12 - 15 tỉ USD/năm), thị trường tín chỉ carbon, cùng các mô hình kinh tế số, kinh tế biển, kinh tế di sản, kinh tế tầm thấp... nếu được tổ chức bài bản sẽ là động lực giúp quy mô kinh tế VN hoàn toàn có thể tăng gấp đôi trong 5 - 7 năm tới.
Thi công dự án cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành đoạn qua TP.Đồng Nai, ảnh chụp ngày 2.9.2026. Đầu tư công tiếp tục cần được đẩy nhanh tiến độ thực hiện
ẢNH: HOÀNG GIÁP
"Dư địa để tăng trưởng kinh tế của chúng ta còn rất lớn, rất sâu. Chỉ cần quyết tâm làm tốt, làm đúng như đường hướng chiến lược đã vạch ra thì kinh tế VN sẽ không chỉ tăng tính theo phần trăm 2 con số như năm nay mà còn gấp theo số lần, tăng trưởng thần kỳ trong giai đoạn tới", PGS-TS Nguyễn Thường Lạng nhìn nhận.
Đồng quan điểm, TS Nguyễn Tú Anh cho rằng bên cạnh ba động lực truyền thống cho tăng trưởng năm 2026 là đầu tư, tiêu dùng và xuất khẩu thì cần bổ sung thêm một số điểm mới. Xưa nay chúng ta vẫn nói tiêu dùng là một động lực, nhưng thực ra chúng ta chưa có chính sách tiêu dùng để khuyến khích người dân sử dụng các sản phẩm trong nước. Đơn cử, chúng ta nói du lịch đóng góp lớn cho GDP, nhưng trong 6 tháng đầu năm, thu từ xuất khẩu du lịch của chúng ta đạt khoảng 9 tỉ USD thì ngược lại, người dân VN cũng chi khoảng 8 tỉ USD cho du lịch nước ngoài. Vì vậy, cần có chính sách khuyến khích người dân du lịch nội địa hơn nữa. Bên cạnh đó cũng cần khuyến khích tiêu dùng trong các lĩnh vực như giáo dục, y tế. Đây là những lĩnh vực mà tiêu dùng hôm nay sẽ đóng góp cho vốn xã hội trong tương lai.
Gỡ nút thắt trong khâu thực thi
Hệ thống pháp luật và thể chế của chúng ta hiện nay vẫn còn những điểm chưa thật sự nhất quán với nhau. Điều này tạo ra những vùng xám khiến cán bộ ở địa phương đôi khi không biết phải quyết như thế nào cho phù hợp, cho đúng. Vì vậy, tổ chức bộ máy cấp xã cần có một quá trình học hỏi. Bên cạnh đó, có những vấn đề liên vùng, liên tỉnh mà một địa phương không thể tự quyết được. Khi đó phải có vai trò điều phối của Trung ương để giải quyết rất nhanh. Từ đó, việc xử lý triệt để các điểm chồng chéo của hệ thống pháp luật cần thêm thời gian. Tuy nhiên, chúng ta không thể vì thế mà để quá trình phát triển chậm lại.
TS Nguyễn Tú Anh (Trường Đại học VinUni)
Giải phóng dòng tiền, đưa vốn vào nền kinh tế
GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM), đánh giá dư địa tăng trưởng quý cuối năm vẫn đang còn mở. Hiện tại, sức mua nội địa đang duy trì ở mức tương đối tốt và bình ổn. Các chính sách giãn, giảm thuế dành cho khối hộ gia đình có hiệu lực tức thời, giúp các dòng vốn đầu tư nhỏ lẻ của người dân nhanh chóng thẩm thấu, đi thẳng vào thực chất hoạt động sản xuất kinh doanh, hứa hẹn tạo nên một bức tranh kinh tế nhộn nhịp và khởi sắc hơn nhiều vào giai đoạn cuối năm. Tuy nhiên, để tạo được cú hích cho tiêu dùng khi thu nhập của người dân bị ảnh hưởng, chính sách tài khóa phải đi trước một bước. Bên cạnh việc nới lỏng thuế thu nhập cá nhân hay nâng ngưỡng giảm trừ gia cảnh để giải phóng dòng tiền, nhà nước cần đẩy mạnh các chương trình khuyến mãi quy mô lớn, kết hợp chặt chẽ với các biện pháp bình ổn giá nhằm kiềm chế lạm phát, từ đó khơi dậy tâm lý tiêu dùng cho người dân.
Song song, hoạt động chi tiêu của Chính phủ cần được siết chặt và định hướng rõ ràng theo đúng tinh thần chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ: tập trung nguồn lực cho những dự án, công trình mang lại hiệu quả lâu dài, kiên quyết tránh tình trạng lãng phí nguồn lực quốc gia.
Xuất khẩu 8 tháng năm 2026 tăng tốc
ẢNH: CHÍ NHÂN
Cuối cùng, để "tiếp sức" cho các doanh nghiệp (DN) xuất khẩu, ông Võ Xuân Vinh đề xuất Chính phủ cần hành động ngay thông qua việc cắt giảm triệt để các thủ tục hành chính rườm rà; đồng thời hỗ trợ tối đa về mặt dòng vốn với chi phí thấp để DN trong nước đủ năng lực tìm kiếm, đàm phán và thực thi hiệu quả các đơn hàng quốc tế.
TS Nguyễn Tú Anh thì cho rằng ưu tiên lớn nhất hiện nay là xây dựng Chính phủ số. Khi Chính phủ số được hình thành, dữ liệu số được hoàn thiện và toàn bộ các thủ tục của người dân được đưa lên môi trường số thì chi phí tuân thủ và chi phí triển khai các dự án sẽ giảm đi rất nhiều. Điều đó sẽ giúp những dự án đang triển khai cũng như những dự án mới được đưa vào cuộc sống nhanh hơn rất nhiều. Nếu chúng ta cắt giảm được khoảng 10% thời gian và chi phí tuân thủ thì hoàn toàn có thể thúc đẩy GDP tăng thêm khoảng 2 - 3 điểm phần trăm.
Bên cạnh đó, đầu tư cũng là một khâu cần được đẩy nhanh tiến độ thực hiện. Một khi đã quyết định đầu tư thì phải tập trung toàn bộ nguồn lực để rút ngắn quá trình đầu tư, nhanh chóng tạo ra sản phẩm đưa vào cuộc sống. Ví dụ, nếu xây một cây cầu và hoàn thành trong 1 năm thì sau 1 năm cây cầu đã đóng góp vào GDP vì người dân đi lại thuận tiện, giao thương phát triển. Nhưng nếu cây cầu đó kéo dài 5 năm hay 10 năm thì trong suốt thời gian đó chỉ có vốn bỏ ra mà chưa tạo ra đóng góp thực sự nào.
"Chúng ta cứ hình dung thế này: nếu trước đây để đạt mức tăng trưởng GDP 6% hay 7% thì phải cần 365 ngày. Nhưng bây giờ, vì cắt giảm được thủ tục hành chính, cắt giảm thời gian tuân thủ, rút ngắn quá trình triển khai các dự án đầu tư, chúng ta có thể tiết kiệm được khoảng 5% hoặc 10% số ngày mà vẫn đạt được mức tăng trưởng 6% hay 7% đó. Như vậy, chúng ta sẽ có thêm thời gian để làm những việc khác, từ đó tiếp tục tạo thêm tăng trưởng GDP. Nói cách khác, tăng trưởng không chỉ phụ thuộc vào lượng vốn hay nguồn lực được đưa vào nền kinh tế, mà còn phụ thuộc rất lớn vào tốc độ chuyển hóa các nguồn lực thành hoạt động sản xuất, kinh doanh", TS Nguyễn Tú Anh nhấn mạnh.
PGS-TS Nguyễn Thường Lạng đề xuất 5 nhóm giải pháp chiến lược. Đầu tiên, cần chấm dứt tình trạng "no dồn đói góp", tức thói quen những tháng đầu năm giải ngân rất chậm, dồn đến những tháng cuối năm mới xả ra ồ ạt. Cần đẩy nhanh tiến độ giải ngân ngay từ bây giờ để dòng vốn sớm phát huy tác dụng. Cùng với đó, quyết liệt tháo gỡ khó khăn cho DN, tận dụng tối đa các hiệp định thương mại tự do song phương, đa phương để đưa tổng kim ngạch xuất nhập khẩu toàn quốc đạt mục tiêu 1.100 - 1.200 tỉ USD. Ở trong nước, cần cấp bách ổn định các thị trường cốt lõi: giữ vững sự ổn định tại các thị trường vàng, năng lượng và bất động sản; đồng thời có chính sách thực chất nhằm khuyến khích đầu tư tư nhân, điều hướng dòng tiền nhàn rỗi trong dân chúng chảy vào hoạt động sản xuất kinh doanh thay vì đầu cơ tài sản. Việc sản xuất công nghiệp tăng 11 - 12% thời gian qua cho thấy nguồn vốn tư nhân nếu được khơi thông đúng hướng sẽ tạo nên hiệu quả rất lớn. Thời gian tới, Chính phủ, các cấp ban, ngành, địa phương cần tiếp tục tháo gỡ các vấn đề liên quan tới thủ tục, quy định còn chồng chéo, thiếu thống nhất; tăng khả năng tiếp cận vốn cho DN và xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp, "đúng người đúng việc", thẩm thấu nhanh để khai thác triệt để động lực này.
Đầu tư công phải hỗ trợ đầu tư tư nhân bứt tốc
Phải kiên trì nguyên tắc đầu tư công đóng vai trò dẫn dắt, làm mồi lửa hỗ trợ đầu tư tư nhân bứt tốc. Đồng thời, thu hút vốn FDI không chỉ dừng lại ở con số dòng vốn đổ vào, mà phải tạo ra tính lan tỏa, kết nối mạnh mẽ sang các ngành công nghiệp phụ trợ và toàn bộ nền kinh tế trong nước như tinh thần Nghị quyết số 10 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã định hướng.
GS-TS Võ Xuân Vinh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu kinh doanh (ĐH Kinh tế TP.HCM)
