Ngày 4/6, UBND tỉnh Kon Tum cho biết đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp cùng UBND huyện Tu Mơ Rông vào cuộc làm rõ việc cấp mã số vùng trồng sâm Ngọc Linh cho một doanh nghiệp tại huyện này.
Trước đó, ngày 14/5, Chi cục Nông nghiệp, thuộc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Kon Tum đã có văn bản trả lời Phòng Nông nghiệp và Môi trường huyện Tu Mơ Rông về hồ sơ đề nghị cấp mã số vùng trồng của Công ty cổ phần rượu sâm Ngọc Linh Kon Tum.
Cây sâm Ngọc Linh sinh trưởng trên dãy núi Ngọc Linh thuộc 2 tỉnh Kon Tum và Quảng Nam (Ảnh: Phạm Hoàng).
Theo văn bản này, trong tự nhiên, sâm Ngọc Linh là loài đặc hữu hẹp, phân bố trong vùng núi Ngọc Linh. Cây trồng thích hợp trong các điều kiện nhiệt độ trung bình 14-18 độ C, độ ẩm trung bình 85-90%, độ cao so với mực nước biển từ 1.500m trở lên…
“Việc trồng sâm Ngọc Linh trong nhà màng chưa có minh chứng khoa học về việc cây có thể sinh trưởng, phát triển và cho năng suất. Vì vậy, đề nghị cấp mã số vùng trồng của Công ty cổ phần rượu sâm Ngọc Linh Kon Tum chưa đủ cơ sở”, theo văn bản từ Chi cục Nông nghiệp tỉnh.
Tuy nhiên, ngày 29/5, Chi cục Nông nghiệp tỉnh Kon Tum bất ngờ ban hành giấy xác nhận cấp mã số vùng trồng cho doanh nghiệp nêu trên với số hiệu mã vùng là VN-62-617-23404-13-25.
Theo giấy xác nhận cấp mã số vùng trồng, địa chỉ vùng trồng của Công ty Cổ phần rượu sâm Ngọc Linh Kon Tum tại quốc lộ 40B, thôn Đăk Kinh 1, xã Ngọk Lây, huyện Tu Mơ Rông. Diện tích vùng trồng 2,1ha, sản lượng dự kiến 3 tấn.
Việc cơ quan chức năng cấp mã số vùng trồng sau 15 ngày từ chối đã khiến dư luận đặt ra câu hỏi về sự bất nhất khi ra văn bản. Đồng thời, dư luận cũng đặt ra câu hỏi về trữ lượng lên đến 3 tấn sâm trên 2,1ha. Đây là con số mà nhiều hộ dân trồng sâm Ngọc Linh lâu năm tại Tu Mơ Rông nhận định là bất khả thi.
Thời gian qua, nhiều doanh nghiệp đã chọn huyện Tu Mơ Rông để triển khai dự án trồng sâm Ngọc Linh (Ảnh: Phạm Hoàng).
Liên quan đến vụ việc này, ông Nguyễn Hoài Tâm, Chi cục trưởng Chi cục Nông nghiệp tỉnh Kon Tum, cho biết đã có báo cáo gửi UBND tỉnh về việc cấp mã vùng trồng cho Công ty Cổ phần rượu sâm Ngọc Linh Kon Tum.
Theo ông Tâm, ban đầu, hồ sơ đề nghị của công ty trên không cung cấp đầy đủ thông tin như độ cao, độ ẩm, lượng mưa nên đơn vị không có cơ sở cấp mã. Sau đó, chi cục đã cử cán bộ đến kiểm tra và nhận được đầy đủ hồ sơ. Sau khi xác định khu vực canh tác của doanh nghiệp này đạt tiêu chí, đơn vị đã cấp giấy xác nhận mã vùng trồng.
Trước việc cấp mã số vùng trồng, chính quyền huyện Tu Mơ Rông đã tỏ ra bất ngờ khi không được phối hợp để đánh giá hồ sơ.
Ông Võ Trung Mạnh, Chủ tịch UBND huyện Tu Mơ Rông, thông tin trước đó, một số đoàn cũng yêu cầu xã Ngọk Lây phối hợp để kiểm tra. Tuy nhiên, nhiều hồ sơ đánh giá còn chưa đúng với thực tế nên chính quyền địa phương chưa ký.
Theo ông Mạnh, việc cấp mã vùng trồng phải thực hiện trên cơ sở kiểm tra chính xác thực trạng để hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sâm Ngọc Linh. Trong việc này, cơ quan chức năng cần xác định rõ trồng sâm theo hình thức cấy mô hay sâm từ hạt. Nếu nuôi cấy mô thì cơ quan chủ trì dự án phải lập hội đồng để đánh giá.
“Ngoài ra, nếu xác định sản lượng 1,5 tấn/ha trồng, mỗi củ sâm phải nặng khoảng 150g. Để được trọng lượng này, cây sâm phải cần 10-15 năm tuổi. Trong khi đó, doanh nghiệp mới trồng thử nghiệm từ năm 2018. Từ đó có thể thấy, sản lượng 3 tấn/2,1ha đề ra là không có cơ sở”, Chủ tịch UBND huyện Tu Mơ Rông khẳng định.
Sâm Ngọc Linh được mệnh danh là "quốc bảo" của Việt Nam", thường sinh trưởng ở độ cao từ 1.800m, thuộc dãy núi Ngọc Linh của 2 tỉnh Kon Tum và Quảng Nam.
Dược liệu quý này đã giúp đồng bào Xơ Đăng ở huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kon Tum thoát nghèo.
Huyện Tu Mơ Rông hiện có gần 2.000ha sâm Ngọc Linh, trong đó có 7/11 xã được cấp chứng nhận chỉ dẫn địa lý. Được biết, sâm Ngọc Linh hiện có giá 120-260 triệu đồng/kg, mỗi cây giống có giá 300.000 đồng.
