Theo Financial Times, hãng vận tải container Sea Legend của Trung Quốc chuẩn bị khai trương tuyến vận tải container thường kỳ đi qua Tuyến đường biển phương Bắc (Northern Sea Route), chạy dọc bờ biển Bắc Cực của Nga.
Tuyến vận tải mới sẽ kết nối cảng Ninh Ba (Trung Quốc) với cảng Felixstowe (Anh), sau đó mở rộng khả năng tiếp cận các thị trường Thổ Nhĩ Kỳ và Bắc Phi. Bắc Kinh gọi tuyến đường này là "Con đường Tơ lụa Băng giá", gợi nhắc tới các tuyến thương mại lịch sử từng nối liền châu Á với châu Âu.
Lợi ích lớn nhất của hành trình mới nằm ở thời gian vận chuyển. Nếu tuyến hàng hải truyền thống từ Ninh Ba đến Felixstowe thường mất khoảng 40 ngày, thì tuyến Bắc Cực có thể rút ngắn xuống còn khoảng 20 ngày, tức giảm một nửa thời gian hành trình.
Một yếu tố quan trọng khác là biến đổi khí hậu đang khiến lớp băng biển tại Bắc Cực thu hẹp nhanh hơn. Dữ liệu cho thấy diện tích băng biển trong giai đoạn đỉnh mùa đông đã giảm khoảng 5,8% từ năm 2024 đến 2025, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho tàu thương mại di chuyển mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào các tàu phá băng chuyên dụng như trước.
Việc Trung Quốc thúc đẩy tuyến đường mới diễn ra đúng thời điểm các điểm nghẽn hàng hải truyền thống liên tiếp đối mặt rủi ro. Khủng hoảng tại eo biển Hormuz và Bab el-Mandeb đã khiến nhiều hãng tàu phải tìm phương án thay thế nhằm giảm nguy cơ gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Rahul Khanna, Giám đốc phụ trách tư vấn rủi ro hàng hải toàn cầu của Allianz, nhận định lưu lượng tàu qua Bắc Cực đang gia tăng rõ rệt.
Ông cho hay: "Các chủ tàu và hãng vận tải hiện coi đây là cơ hội để tiết kiệm đáng kể thời gian và chi phí, đồng thời tránh các điểm nghẽn địa chính trị cũng như vùng xung đột".
Tuyến đường biển phương Bắc hiện được chia thành 28 đoạn với các quy định khai thác khác nhau. Mọi tàu muốn đi qua đều phải xin giấy phép từ Cơ quan quản lý Tuyến đường biển phương Bắc do Tập đoàn năng lượng hạt nhân Rosatom của Nga quản lý.
Thực tế, ý tưởng khai thác tuyến hàng hải này không mới. Năm 2018, hãng vận tải Maersk từng thực hiện chuyến thử nghiệm qua Bắc Cực. Sau đó, phần lớn các hãng tàu châu Âu đã từ bỏ kế hoạch vì quan hệ với Nga xấu đi cũng như những lo ngại về tác động môi trường đối với hệ sinh thái mong manh của Bắc Cực.
Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay đã thay đổi đáng kể. Các cuộc xung đột tại Trung Đông, nguy cơ gián đoạn thương mại qua Biển Đỏ cùng chi phí vận tải leo thang khiến tuyến Bắc Cực ngày càng trở nên hấp dẫn hơn đối với nhiều doanh nghiệp.
Song song với lợi ích kinh tế, Bắc Cực cũng đang nổi lên như một trong những khu vực cạnh tranh địa chiến lược gay gắt nhất thế giới.
Nga coi khu vực Bắc Cực là huyết mạch kinh tế mới nhờ nguồn tài nguyên khổng lồ và các tuyến hàng hải đang dần mở ra khi băng tan. Trong khi đó, Trung Quốc tự nhận mình là "quốc gia cận Bắc Cực" và nhiều năm qua đã thúc đẩy sáng kiến "Con đường Tơ lụa vùng cực" như một phần trong chiến lược Vành đai và Con đường.
Ở chiều ngược lại, Mỹ nhiều lần phản đối việc Nga và Trung Quốc gia tăng ảnh hưởng tại Bắc Cực, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc tự do hàng hải và phản đối bất kỳ hình thức độc quyền nào đối với các tuyến vận tải trong khu vực.
Theo FT
