Thách thức từ các sản phẩm thuốc lá mới
Đây là một trong những nội dung được tập trung thảo luận tại hội nghị Các Bên lần thứ 11 (COP11) diễn ra từ ngày 17 đến ngày 22/11 tại Geneva (Thụy Sĩ). Sự kiện có sự tham gia của các quốc gia thành viên của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO).
Nhiều báo cáo tại kỳ họp cho thấy thay vì thuốc lá điếu truyền thống, ngành công nghiệp thuốc lá chuyển sang quảng bá thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, nicotine pouches (túi nicotine ngậm) như những lựa chọn “an toàn hơn”.
Hơn 1.400 đại biểu từ 162 quốc gia trên thế giới tham dự COP11 năm nay (Ảnh: L.D).
Họ tổ chức nhiều chiến dịch truyền thông tinh vi hướng vào nhóm đối tượng thanh thiếu niên, đồng thời giảm nhẹ hoặc che giấu nguy cơ nghiện nicotine, dù đây vẫn là các sản phẩm gây phụ thuộc mạnh.
Với thực tế thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, COP11 được xem là cơ hội để các chính phủ tái khẳng định cam kết giảm thiểu tác hại thuốc lá, bảo vệ trẻ em và thanh thiếu niên khỏi nguy cơ nghiện nicotine, đồng thời thúc đẩy các biện pháp kiểm soát hiệu quả hơn.
Các chuyên gia khẳng định, không có giải pháp thay thế nào cho thuốc lá điếu tốt hơn việc cai nghiện nicotine. Vì thế, các quốc gia cần phải cập nhật chính sách để theo kịp các hình thức kinh doanh mới.
Gần hai thập kỷ nỗ lực toàn cầu giảm tỷ lệ hút thuốc
Hội nghị tiếp tục ghi nhận Công ước Khung của Tổ chức Y tế Thế giới về Kiểm soát Thuốc lá (WHO FCTC) là một trong những công cụ hiệu quả nhất trong nỗ lực giảm tỷ lệ hút thuốc trên toàn cầu.
Việt Nam là một trong những quốc gia châu Á sớm tham gia FCTC, phê chuẩn Công ước ngày 17/12/2004 và chính thức thực thi từ tháng 3/2005. Gần 20 năm qua, Việt Nam được cộng đồng quốc tế ghi nhận là một trong những nước có bước tiến rõ rệt trong kiểm soát thuốc lá.
Việc ban hành Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá năm 2012 đã tạo khuôn khổ pháp lý toàn diện cho các hoạt động giảm nhu cầu sử dụng thuốc lá. Tiếp đó, cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh chiếm 50% diện tích bao bì đã được áp dụng rộng rãi từ năm 2013. Điều này đã giúp nâng cao nhận thức cộng đồng.
Việt Nam cũng thành lập Quỹ Phòng, chống tác hại của thuốc lá nhằm tạo nguồn lực bền vững cho truyền thông, tập huấn và thanh tra, kiểm tra.
Đối với các sản phẩm thuốc lá thế hệ mới như thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng, Việt Nam đã ban hành Nghị quyết Quốc hội 173/2024/QH15 cấm toàn diện việc sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.
Theo báo cáo tiến trình toàn cầu tại COP11, gần 90% các nước tham gia đã ban hành hoặc cập nhật, sửa đổi các bộ luật liên quan.
Nhiều quốc gia đã áp dụng các biện pháp như tăng thuế thuốc lá, mở rộng không gian không khói thuốc, in cảnh báo sức khỏe bằng hình ảnh và hạn chế quảng cáo cùng nhiều biện pháp mới như bao bì trơn, cảnh báo in trực tiếp trên điếu thuốc hay ứng dụng số trong hỗ trợ cai nghiện.
Về phía nguồn cung, nhiều quốc gia tăng cường kiểm soát buôn lậu, áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc và siết chặt quy định bán thuốc lá cho trẻ vị thành niên.
Những biện pháp này đã góp phần làm giảm tỷ lệ hút thuốc và bảo vệ thế hệ trẻ khỏi nguy cơ nghiện nicotine. Tuy vậy, hỗ trợ chuyển đổi sinh kế cho nông dân trồng thuốc lá vẫn còn hạn chế và vấn đề môi trường liên quan chất thải từ sản phẩm thuốc lá cần được chú trọng hơn.
Báo cáo kêu gọi các nước duy trì cam kết chính trị, tăng đầu tư cho kiểm soát thuốc lá và tiếp tục xem đây là ưu tiên phát triển bền vững nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng toàn cầu.
