Ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch HoREA cho biết, Luật Đất đai 2024 hiện chỉ quy định đất ở được sử dụng ổn định lâu dài. Trong khi đó, Luật Nhà ở 2023 đã cho phép thực hiện hình thức mua bán nhà ở có thời hạn.
Theo quy định của Luật Nhà ở 2023, người mua được quyền sở hữu nhà ở theo thời hạn thỏa thuận trong hợp đồng mua bán. Khi hết thời hạn, người mua phải hoàn trả lại nhà ở cho bên bán.
HoREA đề xuất bổ sung loại hình đất ở có thời hạn vào Luật Đất đai.
Nhà ở được mua bán theo hình thức này có thể được xây dựng trên đất ở sử dụng ổn định lâu dài của bên bán; trên đất ở do bên bán thuê lại của người có quyền sử dụng đất ở lâu dài; hoặc trên đất ở có thời hạn được thuê để xây dựng nhà ở phục vụ mục đích mua bán có thời hạn.
Theo ông Châu, việc Luật Nhà ở đã cho phép mua bán nhà ở có thời hạn nhưng Luật Đất đai chưa có quy định về loại hình "đất ở sử dụng có thời hạn" khiến hệ thống pháp luật chưa thực sự đồng bộ.
Chủ tịch HoREA dẫn kinh nghiệm của Singapore, nơi có khoảng 95% diện tích đất quốc gia thuộc sở hữu của Chính phủ, chỉ có khoảng 5% diện tích đất thuộc sở hữu tư nhân và Chính phủ Singapore thực hiện chính sách xây dựng nhà ở để bán cho công dân được sở hữu nhà ở có thời hạn tối đa 99 năm.
Sau thời hạn được sở hữu nhà ở 99 năm thì nhà đất này lại thuộc quyền sở hữu của Chính phủ Singapore nên rất thuận lợi trong công tác chỉnh trang, tái phát triển đô thị, vì lợi ích quốc gia, công cộng, là kinh nghiệm cần được tham khảo.
Do vậy, HoREA đề nghị sửa đổi Điều 172 Luật Đất đai năm 2024 bổ sung quy định “đất ở sử dụng có thời hạn” bên cạnh quy định “đất ở sử dụng ổn định lâu dài” để tăng tính “linh hoạt” cho Nhà nước trong việc sử dụng hiệu quả quỹ đất công do Nhà nước quản lý.
Ngoài đề xuất bổ sung loại hình đất ở có thời hạn, HoREA còn kiến nghị sửa đổi quy định về thời điểm tính thời hạn sử dụng đất đối với các dự án đầu tư.
Cụ thể, HoREA đề xuất thời hạn giao đất, cho thuê đất không chỉ được tính từ ngày cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định giao đất hoặc cho thuê đất như hiện nay, mà còn được tính từ thời điểm cơ quan nhà nước cho phép chuyển nhượng dự án, gia hạn sử dụng đất, chuyển đổi hình thức sử dụng đất hoặc ban hành quyết định xử lý vi phạm về đất đai.
Theo HoREA, quy định hiện hành khiến bên nhận chuyển nhượng dự án hoặc một phần dự án có sử dụng đất chỉ được tiếp tục sử dụng phần thời hạn còn lại của dự án. Điều này làm giảm động lực đầu tư, hạn chế khả năng mở rộng sản xuất, kinh doanh và ảnh hưởng đến hiệu quả khai thác dự án.
Hiệp hội cũng kiến nghị cho phép người sử dụng đất có thời hạn được chủ động đề xuất gia hạn hoặc điều chỉnh thời hạn sử dụng đất theo nhu cầu đầu tư, sản xuất, kinh doanh, thay vì chỉ được thực hiện trong vòng 6 tháng trước khi hết thời hạn sử dụng đất như quy định hiện nay.
