Đặc biệt, với các giao dịch có giá trị lớn, nguy cơ bị lợi dụng cho các hành vi gian lận, lừa đảo ngày càng gia tăng nếu thiếu các các quy định bảo vệ phù hợp.
Trên cơ sở đó, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) đã ban hành Thông tư 40/2024/TT-NHNN quy định về hoạt động cung ứng dịch vụ trung gian thanh toán, trong đó đặt ra yêu cầu tăng cường kiểm soát đối với các giao dịch có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên, bao gồm việc đối chiếu thông tin sinh trắc học. Đây được xem là một trong những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao an toàn hệ thống trong bối cảnh thanh toán số phát triển nhanh.
Thực tế cho thấy, hệ thống thanh toán hiện nay được chia thành hai luồng: thanh toán giá trị thấp và thanh toán giá trị cao. Theo quy định, các giao dịch từ 500 triệu đồng trở lên thuộc nhóm giá trị cao và phải thực hiện qua hệ thống thanh toán điện tử liên ngân hàng do NHNN vận hành nhằm đảm bảo kiểm soát rủi ro và thanh khoản toàn hệ thống. Trong khi đó, các giao dịch dưới ngưỡng này có thể được xử lý nhanh qua các hệ thống thanh toán tức thời.
Ảnh minh họa
Tuy nhiên, trên thực tế, một số khách hàng có xu hướng chia một khoản tiền lớn thành nhiều lần chuyển nhỏ, mỗi lần dưới 500 triệu đồng để được xử lý nhanh 24/7. Dù xuất phát từ nhu cầu tiện lợi, cách làm này có thể tiềm ẩn rủi ro nếu các giao dịch không được xác thực đầy đủ theo quy định.
Vụ Thanh toán NHNN cho biết, việc chia/tách lệnh thanh toán có giá trị từ 500 triệu đồng trở lên thành nhiều lệnh nhỏ hơn nhưng chỉ thực hiện đối chiếu thông tin sinh trắc học một lần là không đảm bảo tuân thủ quy định hiện hành, đồng thời có thể bị các đối tượng xấu lợi dụng cho mục đích lừa đảo, gian lận.
Phân tích về vấn đề này, ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi, cho rằng mốc 500 triệu đồng không chỉ là một con số kỹ thuật mà là ngưỡng để hệ thống kích hoạt các biện pháp kiểm soát rủi ro. Cần lưu ý rằng, trong quản trị rủi ro hiện đại, không thể chỉ nhìn từng giao dịch riêng lẻ mà cần theo dõi tổng thể dòng tiền và hành vi giao dịch của khách hàng.
Cũng theo vị chuyên gia, khi một giao dịch lớn bị chia thành nhiều giao dịch nhỏ nhưng chỉ xác thực một lần, hệ thống sẽ không còn kiểm tra được danh tính người thực hiện ở từng lần chuyển tiền. Điều này làm suy yếu nguyên tắc “mỗi giao dịch phải đi kèm một lần xác thực” - vốn là nguyên tắc quan trọng trong quản trị rủi ro quốc tế. Khi đó, các đối tượng gian lận có thể lợi dụng kẽ hở này bằng cách chia nhỏ giao dịch để né các ngưỡng kiểm soát, từ đó tăng nguy cơ bị chiếm đoạt tài sản.
Ông Nguyễn Quang Huy, CEO Khoa Tài chính – Ngân hàng, Trường Đại học Nguyễn Trãi
Ở góc độ quản lý, NHNN cũng nhấn mạnh rằng nếu không kiểm soát chặt, kẻ gian chỉ cần vượt qua bước xác thực ban đầu một lần là có thể thực hiện hàng loạt giao dịch tiếp theo mà không bị kiểm tra lại, từ đó chiếm đoạt toàn bộ tiền trong tài khoản của khách hàng.
Trước những rủi ro này, việc yêu cầu xác thực sinh trắc học cho từng giao dịch, kể cả khi chia nhỏ lệnh chuyển tiền, được xem là giải pháp quan trọng để bảo đảm an toàn. Theo chuyên gia Nguyễn Quang Huy, cách làm này giúp bịt kín các kẽ hở có thể bị lợi dụng, đồng thời bảo đảm mỗi giao dịch đều được kiểm soát rõ ràng, minh bạch. Ngoài ra, việc xác thực theo từng lần chuyển tiền còn giúp hệ thống theo dõi và phát hiện kịp thời các dấu hiệu bất thường, thay vì chỉ kiểm soát dựa trên hạn mức như trước đây.
Như vậy, có thể thấy yêu cầu xác thực từng giao dịch không nhằm gây cản trở cho người dùng, mà là bước nâng cấp cần thiết để bảo vệ tài sản của chính khách hàng cũng như sự an toàn của toàn hệ thống tài chính.
Một điểm đáng chú ý là chính sách của NHNN không cấm việc chia nhỏ giao dịch. Khách hàng vẫn có thể chủ động tách các khoản thanh toán lớn thành nhiều giao dịch dưới 500 triệu đồng để được xử lý nhanh qua các hệ thống thanh toán tức thời. Tuy nhiên, điều kiện đi kèm là mỗi giao dịch phải được đối chiếu thông tin sinh trắc học theo quy định. Điều này cho thấy cách tiếp cận của cơ quan quản lý là cân bằng giữa tiện ích và an toàn.
Các ngân hàng cũng có thể ứng dụng công nghệ để hỗ trợ khách hàng trong việc chia tách lệnh một cách thuận tiện, nhưng phải đảm bảo mỗi giao dịch đều được xác thực và có sự đồng ý của khách hàng. Đây là hướng đi phù hợp nhằm vừa duy trì trải nghiệm người dùng, vừa tuân thủ yêu cầu bảo mật.
Trong dài hạn, việc siết chặt các quy định liên quan đến xác thực giao dịch, đặc biệt với các giao dịch giá trị lớn theo Thông tư 40/2024/TT-NHNN, không chỉ giúp phòng ngừa rủi ro gian lận mà còn góp phần củng cố niềm tin của người dân vào hệ thống ngân hàng số. NHNN cũng khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng các tổ chức tín dụng và khách hàng trong việc nâng cao trải nghiệm giao dịch, đồng thời đảm bảo an toàn, thông suốt cho hệ thống thanh toán .
Có thể nói, trong bối cảnh các hình thức gian lận ngày càng tinh vi, việc tăng cường kiểm soát là yêu cầu tất yếu. Theo các chuyên gia, chính sách của NHNN về quản lý các giao dịch từ 500 triệu đồng trở lên, đặc biệt là quy định liên quan đến việc chia/tách lệnh và xác thực sinh trắc học, là bước đi cần thiết, đúng hướng, góp phần bảo vệ quyền lợi của khách hàng và xây dựng một hệ sinh thái tài chính số an toàn, bền vững.
