Hình ảnh loài Ningchengopterus liuae được tái tạo (Ảnh: IE).
Một hóa thạch pterosaur (thằn lằn bay) với sải cánh ước tính lên tới 3,5 mét vừa được xác nhận là đại diện cho chi và loài hoàn toàn mới, đánh dấu phát hiện pterosaur đầu tiên trong lịch sử cổ sinh vật học Nhật Bản.
Kết quả nghiên cứu do nhóm khoa học quốc tế công bố trên tạp chí Cretaceous Research cho thấy loài mới được đặt tên là Nipponopterus mifunensis, thuộc họ Azhdarchidae – nhóm thằn lằn bay nổi tiếng với các loài có kích thước lớn nhất từng tồn tại, như Quetzalcoatlus.
Mẫu hóa thạch được phát hiện tại đảo Kyushu, gồm phần đốt sống cổ được bảo tồn rõ nét. Phân tích chi tiết cho thấy hóa thạch có sáu đốt sống cổ, đặc điểm chưa từng ghi nhận ở bất kỳ loài pterosaur nào trước đây.
Bên cạnh đó, nhiều đặc điểm hình thái học độc đáo như gờ sống lưng nhô cao, rãnh cổ sâu, chỏm xương hình tam giác lệch và mấu sau mở rộng sang hai bên giúp các nhà nghiên cứu khẳng định đây là một taxon hoàn toàn mới trong hồ sơ hóa thạch toàn cầu.
Với sải cánh ước tính từ 2,7 đến 3,5 mét, loài mới được đánh giá là có khả năng bay linh hoạt dù kích thước lớn, tương tự các thành viên khác trong họ Azhdarchidae.
Thông qua công nghệ chụp CT hiện đại và phân tích phát sinh loài tại Đại học Kumamoto, các nhà nghiên cứu xác định hóa thạch này thuộc một nhóm gần gũi với các loài thuộc phân họ Quetzalcoatlinae, vốn trước đây chỉ được biết đến tại Mông Cổ và Bắc Mỹ.
Mẫu vật có niên đại khoảng 90 triệu năm, sống vào giai đoạn Turonia–Coniacia, cuối Kỷ Phấn trắng, là thời kỳ cực kỳ phong phú về sự đa dạng sinh học của khủng long và các loài bay.
Theo nhóm tác giả, Nhật Bản trước nay hầu như không có ghi nhận hóa thạch pterosaur nào rõ ràng, vì vậy phát hiện này mang ý nghĩa đặc biệt trong việc lấp đầy khoảng trống địa sinh học của khu vực Đông Á trong thời kỳ Phấn trắng muộn.
Nghiên cứu là kết quả hợp tác giữa các nhà khoa học từ Đại học Shihezi (Trung Quốc), Đại học São Paulo (Brazil), Đại học Hokkaido, Đại học Kumamoto và Bảo tàng Khủng long Mifune (Nhật Bản).
Hiện mẫu hóa thạch đang được trưng bày tại Bảo tàng Khủng long Mifune, tỉnh Kumamoto.
“Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy khoa học không có biên giới. Chúng tôi hy vọng phát hiện này sẽ mở ra giai đoạn mới trong nghiên cứu cổ sinh học tại Nhật", ông Naoki Ikegami - một trong những đồng tác giả người Nhật Bản - chia sẻ.
