Thời gian gần đây, một số đối tượng đã không ngần ngại thêu dệt nên những câu chuyện đau lòng về việc trẻ em bị bắt cóc để đánh vào lòng trắc ẩn của cộng đồng, từ đó thực hiện hành vi chiếm đoạt tài sản thông qua hình thức kêu gọi quyên góp từ thiện.
Từ những bài đăng "khẩn cấp" trên mạng xã hội
Mạng xã hội Facebook vốn là nơi lan tỏa nhanh chóng những thông tin cần sự giúp đỡ của cộng đồng. Tuy nhiên, đây cũng là "mảnh đất màu mỡ" để các đối tượng lừa đảo canh chừng và lợi dụng. Vừa qua, trên địa bàn phường Hoài Nhơn Đông, tỉnh Gia Lai, dư luận không khỏi xôn xao trước một bài đăng có nội dung khẩn cấp.
Cụ thể, một tài khoản Facebook có tên “Bảo Nguyễn” đã đăng tải thông tin kèm theo hình ảnh một người đàn ông bịt mặt đang bế một em bé. Nội dung bài viết khẳng định đây là vụ bắt cóc vừa xảy ra tại tổ dân phố Lộ Diêu, phường Hoài Nhơn Đông. Nạn nhân được mô tả chi tiết là một bé trai khoảng 2 tuổi. Để tăng thêm tính thuyết phục và sự kịch tính, chủ tài khoản này đã dùng những lời lẽ khẩn thiết, kêu gọi cộng đồng mạng chia sẻ rộng rãi thông tin để giúp gia đình sớm tìm thấy cháu bé, đồng thời gợi ý về việc hỗ trợ kinh phí cho cuộc tìm kiếm.
Ngay sau khi xuất hiện, bài viết đã tạo nên một làn sóng lo ngại trong cư dân địa phương và thu hút hàng trăm lượt bình luận, chia sẻ từ cộng đồng mạng. Nhiều người vì quá lo lắng cho sự an nguy của cháu bé đã không ngần ngại ấn nút chia sẻ mà chưa kịp kiểm chứng nguồn tin, vô tình tiếp tay cho sự lan truyền của một thông tin sai lệch.
Sự vào cuộc của cơ quan chức năng và sự thật
Trước những diễn biến phức tạp và sự hoang mang của dư luận, Công an phường Hoài Nhơn Đông đã nhanh chóng vào cuộc tiến hành xác minh, làm rõ sự việc. Qua rà soát địa bàn và làm việc với các tổ dân phố, đặc biệt là khu vực Lộ Diêu – nơi được nhắc đến trong bài đăng – lực lượng Công an xác định: Trên địa bàn không hề xảy ra bất kỳ vụ bắt cóc trẻ em nào như thông tin mạng xã hội lan truyền.
Kết quả điều tra bước đầu cho thấy, tài khoản “Bảo Nguyễn” thực chất là một “nick ảo”, sử dụng hình ảnh được lấy từ các nguồn khác nhau trên internet để ghép nối vào một kịch bản hoàn toàn bịa đặt. Mục tiêu cuối cùng của bài viết không phải là tìm kiếm cháu bé mà là điều hướng người xem đến việc quyên góp tiền dưới danh nghĩa "từ thiện" hoặc "hỗ trợ gia đình".
Đây không phải là một sự việc cá biệt. Thực tế cho thấy, thủ đoạn tạo dựng tin giả về các vụ án hình sự, tai nạn thương tâm hay bắt cóc trẻ em đang trở thành một công thức chung của tội phạm mạng. Chúng thường chọn các địa danh cụ thể nhưng ít người biết rõ thông tin chi tiết để dễ dàng đánh lừa. Sự tinh vi nằm ở chỗ, các đối tượng sử dụng tâm lý đám đông và lòng trắc ẩn – những giá trị nhân văn cao đẹp nhất của con người – để làm công cụ kiếm lời bất chính.
"Kịch bản" lừa đảo và những hệ lụy khôn lường
Phân tích về phương thức hoạt động của loại tội phạm này, có thể thấy các đối tượng thường tuân theo một quy trình chặt chẽ. Đầu tiên là tạo dựng lòng tin bằng những hình ảnh gây xúc động mạnh. Tiếp theo là tạo ra sự cấp bách về mặt thời gian để nạn nhân không kịp suy nghĩ thấu đáo. Cuối cùng là đưa ra phương thức tiếp nhận tiền ủng hộ thông qua số tài khoản cá nhân.
Việc tung tin giả về bắt cóc trẻ em không chỉ dừng lại ở hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản mà còn gây ra những hệ lụy xã hội nghiêm trọng.
Thứ nhất , nó trực tiếp gây hoang mang, lo sợ cho các bậc phụ huynh và cộng đồng dân cư tại địa phương bị nhắc tên, làm mất an ninh trật tự và ảnh hưởng đến uy tín của chính quyền địa phương.
Thứ hai , những thông tin giả mạo này làm "nhiễu" dòng chảy thông tin chính thống. Trong trường hợp có những vụ việc cần sự giúp đỡ thực sự, người dân có thể nảy sinh tâm lý nghi ngờ, thờ ơ, dẫn đến việc những người cần hỗ trợ thực sự bị bỏ lỡ cơ hội.
Thứ ba , việc chia sẻ tin giả vô tình biến những người dùng mạng xã hội trở thành đối tượng vi phạm pháp luật về đưa tin sai sự thật trên không gian mạng.
Cần sự tỉnh táo từ người dùng mạng xã hội
Trước tình trạng lừa đảo qua mạng ngày càng gia tăng, cơ quan Công an khuyến cáo người dân cần đặc biệt nâng cao tinh thần cảnh giác. Để không trở thành nạn nhân của các trò lừa đảo tinh vi, mỗi cá nhân cần thiết lập cho mình một "bộ lọc" thông tin kỹ lưỡng.
Kiểm chứng nguồn tin: Trước khi tin tưởng hoặc chia sẻ bất kỳ thông tin nào liên quan đến tình hình an ninh trật tự, đặc biệt là các thông tin có tính chất kêu gọi quyên góp, người dân cần kiểm tra xem thông tin đó có được đăng tải trên các trang báo chí chính thống hoặc cổng thông tin điện tử của cơ quan nhà nước hay không.
Nhận diện dấu hiệu lừa đảo: Cần cảnh giác với các tài khoản cá nhân mới lập, không có thông tin rõ ràng hoặc các bài viết sử dụng hình ảnh mờ, không rõ nguồn gốc. Đặc biệt, việc yêu cầu chuyển tiền vào tài khoản cá nhân dưới bất kỳ danh nghĩa nào cũng cần được đặt dấu hỏi lớn.
Hành động có trách nhiệm: Khi phát hiện thông tin nghi vấn là giả mạo, thay vì chia sẻ để "cảnh báo" một cách cảm tính, người dân nên báo cáo bài viết đó với nền tảng mạng xã hội hoặc thông báo cho cơ quan Công an gần nhất để có biện pháp xử lý kịp thời.
